Қос мүйізді Ескендір

Әйгілі Ескендір патшаның басында қос мүйізі болса керек. Бірақ мұны тірі жан білмейді екен. Себебі шашын алдырған сайын сол шашын алған адамның басын шаптыртып тастап отырыпты. Мұның мәнісі, Ескендірге түсінде бір әулие аян беріп: «Егер шашыңды алушыдан басқа адам мүйізіңнің бар екенін білсе, сол күні жарық жалғанмен қоштасасың!» – деп ескертіпті дейді. Осыдан кейін-ақ сақтық жасап, шашын алдыртқан адамының басын кестірте берген ғой. Осылайша, Ескендір төңірегінде қолының ебі барлар сирейді. Бір күні шаш алу кезегі патшаның жақсы көретін жақынына келсе керек. Сонда Ескендір сол жақынына шашын алдырып болып былай депті: «Шарт бойынша, менің мүйізімді көрген адам бұ дүниемен қоштасуға тиісті еді. Бірақ мен саған тиіспеймін. Шашымды тек қана өзіңе алдыртып тұрамын. Тек, есіңде болсын, мүйізімнің бар екенін екінші адам білген күні басың кесіледі». Осыдан кейін-ақ шаштараздан маза кетеді. Алдымен, Ескендірдің қос мүйізі жатса түсінен, тұрса есінен кетпей есі шығып жүреді. Бара-бара бұған еті үйреніп, енді өзі ғана білетін жаңалықты жұртқа айтқысы келген бір сезім билейді. Бірақ айтайын десе, жанынан қорқады, айтпайын десе, ішіне толған құпия сыр шыдатпайды. Ақыры, амалы таусылғандықтан патша сарайындағы жеті жұрттың тілін білетін тәуіпке келіп, өзінің дертті болғанын айтады. Тәуіп болса, әрі-бері қарағаннан кейін: «Дертің ауыр болғанмен, емі жеңіл. Ішіңе толған бір құпия сыр бар екен. Сол сырды сыртқа шығару үшін елсіз-күнсіз бір жерге барып, басыңды ойға қарат та, ішіңе толған сөзді айтуың қажет. Жай айтпайсың, әрине, аузыңнан сілекейің шұбырып, ішің ортайғанша қайталайсың. Тек, даусыңды ешкім естімейтін болсын. Біреу-міреу естісе, басыңа қатер!» – дейді. Шаштараз тәуіптің айтқанын бұлжытпай орындайды. Елсіз-күнсіз жердегі бір құрғаған құдықты тауып алып, басын сол құдыққа салбырата түсіреді де. «Ескендірдің басында қос мүйіз бар! Ескендірдің басында қос мүйіз бар!..» – деп, жанын жегідей жеген сөзді іші ортайғанша қайталайды. Осылайша, айына екі рет елсіздегі құдыққа келіп, ішіне толған сөзін қайталап, дертін жеңілдетіп жүреді. Жақынының аузы беріктігіне патша да риза, күтпеген кеселден оңай құтылып жүргеніне шаштараз да риза болып жүріп жатады ғой. Күндердің бір күнінде, шаштараз барып жүретін құр құдықтың басына әлдеқайдан келе жатқан керуен тоқтайды. Ел кезген керуеншілердің ішінде неше түрлі қабілеттің адамдары болатын әдет емес пе. Мына керуеншілердің ішінде де жұрттан асқан бір сыбызғышы бар еді дейді. Сол сыбызғышы ерігіп отырып құр құдықтың түбіне қарайды да, онда өсіп тұрған қамысты көреді. Бұл қамыс, әлгі дертті шаштараздың аузынан ақтарылған сілекейден нәр алып өссе керек. Сол жерде, сыбызғышы жігіт құдыққа қарғып түседі де, бір сабақ қамысты жұлып алып, сыбызғы жасайды. Ескендір патша құпиясы осы жерде кереметін көрсетеді. Керуенші жігіт сыбызғысын ойнатайын десе, сыбызғысы «Ескендірдің басында қос мүйіз бар!» деп адамша сөйлеп қоя береді. Керуенші жігіт өз құлағына өзі сенбей, сыбызғыны қайта ойнатып көрсе, жаңағы сөз тағы да қайталанады. Сол жерде басқа керуеншілер де мұндай ғажапқа таң қалса, екіншілері әлемге даңқы әйгілі патшаның сыртынан ғайбат сөз айтылғандай секем алысады. Тағдырдың бұйрығы бойынша, құпиясы жария болған Ескендір сол күні жарық жалғанмен мәңгілікке қоштасып еді дейді. Бұл оқиға керуенші жігіттің сыбызғысы арқылы дүниенің төрт бұрышына күй болып тараса керек.

The famous King Alexander must have had two horns on his head. But no one knew this while he was alive. The reason is that every time he had his hair cut, he would have the head of the barber executed. The meaning of this is that a saint appeared to Alexander in a dream and warned him: "If anyone other than the one who cuts your hair knows about your horns, you will bid farewell to this world that day!" After that, he took precautions and continued to have the barber who cut his hair executed. Thus, the number of those around Alexander who had the skill to cut hair dwindled. One day, when it was time for the king's favorite relative to have his hair cut, Alexander, after having his hair cut by that relative, said: "According to the condition, anyone who sees my horns must bid farewell to this world. But I will not harm you. I will only allow you to cut my hair. Just remember, the day another person knows about my horns, your head will be cut off." After this, the barber became restless. At first, Alexander's two horns haunted him in his dreams and lingered in his mind. Gradually, he became accustomed to it, and a feeling arose within him to share this secret that only he knew with others. But when he thought about revealing it, he was afraid for his life; when he thought about keeping it to himself, the secret inside him became unbearable. Finally, out of options, he went to a healer in the royal palace who knew the languages of seven nations and confessed that he was suffering from an ailment. The healer, after examining him, said: "Although your ailment is serious, the cure is simple. There is a secret inside you that needs to be released. To let that secret out, go to a deserted place, focus your mind, and say the words that are filling you up. You must not just say it casually; you will repeat it until your mouth is drooling and your insides are empty. Just make sure no one hears your voice. If someone hears it, you will be in danger!" The barber followed the healer's advice without fail. He found a dried-up well in a deserted place, lowered his head into the well, and repeated, "Alexander has two horns on his head! Alexander has two horns on his head!..." until he felt empty inside. Thus, he would come to the deserted well twice a month, repeating the words that filled him up and alleviating his ailment. The king was pleased with his relative's discretion, and the barber was also content with escaping an unexpected fate. One day, a caravan passing by the well where the barber frequented stopped there. Among the wandering caravan members, there were people with various talents. Among these caravan members, there was a remarkable flute player. The flute player, idly looking down into the empty well, saw the reeds growing there. These reeds must have thrived on the saliva that had spilled from the barber's mouth. Right there, the flute player jumped into the well, pulled out a reed, and made a flute. The secret of King Alexander revealed its wonder here. When the caravan player tried to play his flute, it spoke human words: "Alexander has two horns on his head!" The caravan player, unable to believe his own ears, played the flute again, and the same words were repeated. Other caravan members were astonished by this marvel, while some suspected that slanderous words were being spoken about the world-renowned king. By the decree of fate, the secret was revealed, and that day Alexander bid farewell to the world forever. This incident spread like a melody through the four corners of the earth via the flute of the caravan player.