Бөкен жарғақ (І нұсқа)

Ертеде ағайынды екі жігіт болыпты. Әкелерінен жастай айырылып, шешесі үшеуі өмір сүреді екен. Алаңдары болмай өскен ағайынды екі жігіт жастайынан аң аулауды кәсіп етіпті. Бойлары өсіп, бұғаналары қата бастаған кезде бұлардың аңшылығы төңірегін тәнті ететін болыпты. Әсіресе түздің бөкен сияқты көп кездесетін аңын аулауға машықтанғаны сонша – үстілеріне бөкен терісінен тіккен жарғақтарын киіп алып, түз тағысымен араласып жүріп қалағанын атады екен. Күндердің бір күнінде ағайынды екі жігіт тізе қосып, әдеттегідей бөкен аулауға шығады. Ен далада сынаптай сырғып жүрген бөкеннің бұрылып келіп су ішер орындарының болатыны белгілі. Сондай бір бұлақтың басына ертерек келген екі жігіт атуға ұрымтал орынға бекінбек болады. Сонда ағасы інісіне ақыл береді: «Екеуміз бұлақтың екі қабағын ала жайғасайық. Қаталап келіп суға бас қойған бөкенді екі жағынан қақпалап атсақ қарық боламыз», – дейді. Інісі ағасының айтқанына көніп, көрсеткен жеріне бекінеді. Түс мезгілі болып, күн тас төбеге көтеріліп, тірі жанның аңқасын кептіргендей ыстық көтерілген кезде мүйізі жарқ етіп, бөкеннің шолғыншы текесі көрінеді. Іле даланың шаңын шүйкедей созып, артынан кимелей кеуделеген ешкі-лақтары жетеді. Сол бетінде қалың киік айналы астаудай жарқырап жатқан бұлаққа бас қояды ғой. Осы кезде, ұрымтал сәт келген шығар деп, ағасы садақ тартады. Дүр етіп кері серпілген бөкеннің келесі шетінен уәде бойынша інісі де оқ жаудырады. Талай бөкен оққа ұшады. Аң қызығы ағайынды екі жігіттің делебесін қоздырып, одан сайын құныға атады. Сөйтіп, екі ортада ұйлыға жөңкілген бөкеннің тұяғынан қалың шаң көтеріледі. Әлден уақытта аман қалған бөкендер шаң арасынан сытылып шығып, түзге бет алады. Әлі де болса шаң арасында ұйлыққан бірер бөкенді атып алып қалмақшы болған ағайынды екі жігіт қалың киікті өкшелей қуып, садақ тартады. Бір мезгілде ағайынды жігіттердің үлкені шаң арасынан бөкеннің ойқастаған сүлдерін көргендей болады. Қылт еткенді құтқармай атып машықтанған жігіт садағын құлаштай керіп тартып жібереді. Бұл жолы да атқаны қапы кетпейді, көздегенін мұрттай ұшырады. Сол бетінде бауыздап ала қояйын деп жүгіріп келсе, бөкен деп атқаны өзінің жалғыз інісі екен дейді. Сол жерде бауырының басын құшып жылаған жігіттің зары кейін ел ішінде «Бөкен жарғақ» деген күй болып тараса керек.

Once upon a time, there were two brothers. They lost their father at a young age and lived with their mother. Growing up without worries, the two brothers took up hunting as their profession from a young age. As they grew taller and their muscles began to develop, their hunting skills became impressive. They became so skilled at hunting animals like the gazelle that they wore coats made of gazelle skin and blended in with the wild, shooting whatever they desired. One day, the two brothers set out together, as usual, to hunt gazelles. In the vast steppe, it was known that the gazelles would come to drink water at certain spots. Arriving early at one such spring, the two brothers decided to take up a strategic position for shooting. The elder brother advised the younger, "Let’s position ourselves on either side of the spring. If we shoot the gazelle that comes to drink from both sides, we will have a great catch," he said. The younger brother agreed and took his place as instructed. As noon approached, the sun rose high in the sky, and the heat became unbearable. Suddenly, a gazelle appeared, its antlers glistening, followed closely by a herd of kids. They approached the spring, which sparkled like a bright basin. At that moment, the elder brother thought it was the right time and drew his bow. As the gazelle leaped back, the younger brother also released an arrow from his side, as promised. Many gazelles fell to their arrows. The thrill of the hunt excited the two brothers even more, and they shot eagerly. Thus, a thick cloud of dust rose from the hooves of the gazelles rushing between them. After a while, the surviving gazelles managed to escape through the dust and headed into the wild. Still wanting to shoot a few more gazelles caught in the dust, the two brothers chased after the herd and drew their bows. At one moment, the elder brother thought he saw the silhouette of a gazelle moving through the dust. Without hesitating, the skilled hunter drew back his bowstring and released the arrow. This time, his aim did not miss, and he struck his target. As he rushed to gut the animal, he realized that the gazelle he had shot was none other than his younger brother. Right there, the brother wept as he held his sibling's head, and his lament later spread throughout the land as the song "Gazelle Coat."