Бөкен жарғақ (ІІ нұсқа)

Баяғыда бір елге оба тарап, оның үстіне ақ сүйек жұт болып, ел түгел қырылып, тек бір жігіт қарындасымен ғана аман қалған екен. Жігіт аң аулап, қарындасы екеуі аңның терісін киіп, етін азық етіп күнелтіп жүріпті. Шіліңгір шілденің бір күнінде ыстықтамас үшін бөкен терісінен киген киімнің жүнін сыртына қаратып киіп алған жігіт күндегі бөкен аулайтын бөкен жалаққа тартыпты. Ол Бөкен жалақтың маңына таяп барып бөкен аңдып бүк түсіп жатады. Осы кезде тағы бір аңшы жігіт бөкен ауламақ болып осы маңайға келеді де, бүк түсіп жатқан бөкенді көріп атып қалады. Аңшы жігіт оны бауыздап алмақ болып жүгіріп жетіп келсе, бөкен емес бір жігіттің жайрап жатқанын көреді. Оқыс жазаға жаны ашып кеткен жігіт мұңайып ойға кетеді. «Бұл жігіт те мен секілді жалғыз ба екен, әлде серігі барма екен? Егер серігі болса іздеп келер» деп тосып отырады. Ертеңінде бір қыз келіп жігіттің өлігін көріп зар еңіреп жылайды. Мұны анадайдан көріп отырған жігіт қыздың жанына келіп: – Ағаңды бөкен деп мен атып едім, әдейі атқам жоқ. Мен де жалғызбын, адам баласын көрмей далада жүргеніме талай жыл болды. Адам екенін білсем, бүйтер ме едім! Ағаңның өліміне мен де арманда қалып бармағымды шайнадым. Бақиға жол алған оралмайды. Ағаң үшін кегімді алам десең, міне құрал, мені ат та кегіңді ал. Мен де оның соңынан кетейін, бұл өкініштің куәсі болып артымызда сен қал! – деп жігіт қолындағы қаруын ұсынады. Көп жылап іші-бауыры езілген қыз, ақылы сабасына түскен соң жігітті өлтіруге қимайды да, жігітпен бірге өмір сүруді жөн көреді және жігітке: «Менің өксік атқан зарымды тарихқа қалдырар өнерің бар ма?» дейді. Жігіт: «бар» дейді де ұзақ толғанып алған соң, домбыраға қыздың оқыс өлген ағасын жоқтап зарлап жылаған қасіретін «Әттең, бөкен жарғақ-ай! Әттең, бөкен жарғақ-ай!» деген күйге айналдырып шертеді екен. Халық күйі «Бөкен жарғақ» осылай шығыпты.

Once upon a time, a plague spread across a land, and on top of that, a famine struck, causing the entire population to perish, leaving only one young man and his sister alive. The young man hunted, and together with his sister, they wore the skins of animals and used the meat as food to survive. On a scorching day in July, to avoid the heat, the young man wore the fur of a gazelle skin with the wool facing outward and set off to hunt gazelles as usual. He approached the gazelle hunting ground and lay down, waiting for the gazelles. At that moment, another young hunter came to the area to hunt gazelles and, seeing the young man lying down, shot him. When the hunter rushed over to gut what he thought was a gazelle, he realized it was not a gazelle but a young man lying there. The sudden realization filled him with compassion, and he fell into deep thought. "Is this young man alone like me, or does he have a companion? If he has a companion, they would come looking for him," he pondered. The next day, a girl came and, upon seeing the young man's corpse, wept bitterly. The young man, watching from a distance, approached her and said: "I shot your brother thinking he was a gazelle; it was not intentional. I too am alone; I have not seen another human for many years. If I had known he was a person, would I have done this? I regret your brother's death as much as you do. He will not return from the afterlife. If you seek revenge for your brother, here is my weapon; shoot me and take your revenge. I will follow him, and you will be left as a witness to our sorrow!" he offered, presenting his weapon. The girl, crying profusely and feeling her heart ache, after calming down, could not bring herself to kill the young man and chose to live with him instead. She asked him, "Do you have the skill to leave my lament in history?" The young man replied, "I do," and after a long contemplation, he turned the sorrow of the girl mourning her suddenly deceased brother into a melody, playing it on the dombra with the refrain, "Alas, gazelle skin! Alas, gazelle skin!" Thus, the folk song "Gazelle Skin" came to be.