Kazakh
Қызыл қайың машина
Халық ауызында Құрманғазының «Қызыл қайың» күйінің шығуы да осы кезеңге жатқызылады. Аңыз бойынша, Құрманғазы осы қашып келе жатқан сапарында иен далада жалғыз өскен қызыл қайың бұтағын жамылып отырып, қуғыншылардан аман қалыпты дейді.
Кейін: «Менің елім де, жерім де, ағашым да, бұтағым да пана екен, анадай қойнын ашып жапырағын жауып паналатқан қызыл қайыңға арнап едім» деп орындаса керек.
Күйшінің осы сапарында туған шығармасының бірі – «Машина».
Қазақтың құлазыған кең даласымен салыстырғанда, қаланың өмірі ритмді қозғалысы, у-шуы, әрине, мүлде басқаша, міне, қыдырман Қазының «Машина» күйі осы айтылған қала өмірінің суретін береді.
Арбаның доңғалағындай сырғып, тез өтіп жатқан қала өмірін, Құрманғазы машинаның доңғалағының айналуындай тез жүріс ырғағымен береді. Әрине, күйде біз айтқан турасынан-тура сурет жоқ. Бірақ кідіріссіз қозғалыстың кейпі бар. Даланың асықпайтын баяу өмір сазына қарсы келетін, қозғалыс кейпі бар.
English
Red Birch Machine
The emergence of Kurmangazy's "Kyzyl Kayyn" (Red Birch) is also attributed to this period in the oral tradition. According to legend, during his escape, Kurmangazy sheltered himself under the branch of a solitary red birch tree that had grown in the desolate steppe, managing to evade his pursuers.
Later, he is said to have performed, "My homeland, my land, my tree, my branch are all a refuge; I dedicated this to the red birch that opened its embrace and sheltered me with its leaves."
One of the compositions born during the musician's journey is "Mashina" (Machine).
Compared to the vast, desolate steppe of Kazakhstan, the life of the city, with its rhythmic movement and noise, is, of course, entirely different. The "Mashina" piece by the wandering Qazy depicts the life of the city as described.
It conveys the swift passage of city life, sliding like the wheels of a cart, with a tempo that matches the rapid rotation of a machine's wheels. Of course, there is no direct depiction in the music as we have described. However, there is a semblance of uninterrupted movement. It contrasts with the slow, unhurried melody of the steppe, embodying a sense of motion.
