Бұлбұл (I нұсқа)

Әйгілі күйші Сағырбайұлы Құрманғазы бір даудың салдарынан істі болып, сол кездегі Бөкей Ордасының әкім сұлтаны Шығайұлы Дәулеткерейдің алдына келіпті дейді. Құрманғазының күйшілік даңқына Дәулеткерей сыртынан қанық екен, ықыласпен қарсы алады. Ауыл-елдің амандығы сұралып, сый- құрмет көрсетілген соң, Құрманғазы келген шаруасын айтады. Сонда Дәулеткерей: «Құрман аға, бір ғана базына шартым бар. Теріс дау болса да пайдасын сізге шешейін, тек бір-бірімізге айтар сөзімізді күймен жеткізіп көрсек қайтеді», – деп, ашық шыраймен күтпеген қолқа салады. Құрманғазы үшін көкірегін кернеп келген мұң-сырын күймен жеткізу жеңіл. Сондықтан да, іркілместен келісім береді. Дәулеткерей: «Олай болса, сіз қонақсыз ғой, күйді мен бастайын», – деп, бір күй тартады. Бірден сергек басталған күй Құрманғазының жүрегін баурап, іш-бауырына еніп, буын- буынына түскендей жанына жағады. Күй біткенде Құрманғазы: «Апырай, мынауың бұрын естімеген тамаша күй екен, бұл не күй?» – деп сұрайды. Дәулеткерей болса сәл жымиып алып, «Біз күй тілімен сөйлесуге тоқтадық емес пе, егер күйім шынымен- ақ сізге ұнаса, онда мұның аты «Бұлбұл» болсын», – дейді. Сонда Құрманғазы да домбыраға қол созып, аз-кем толғаныстан кейін бір күйді бастай жөнеледі. Әлгінде ғана жүрегін шарпыған ыстық сезімді өкшелей қуып, ізін суытқысы келмегендей домбыраны лекіте қағады. Тың сарын қат-қатымен түсіп, қыранның қауырсынындай жымдасып, мүдірмей төгіледі. Бір мезгілде домбыра сағағын қақтай сауып, таңдайы тақылдап, өліп-өшіп, әлденені қадалып айтқандай болады да, іле кері серпіліп, сабасына түскендей, сыбырлап-сыңқылдап барып тынады. Дәулеткерей де әсерін жасыра алмайды: «Тамаша екен, бұл не күй?!» – деп сұрайды. Енді Құрманғазы жымия күліп тіл қатады: «Тілдің емес, күйдің айтқышын бұлбұлға теңеген өзің емес пе, менің күйімнің де аты «Бұлбұл», – дейді.

The famous musician Sagyrbayuly Kurmangazy found himself in trouble due to a dispute and came before the ruler of the Bokey Horde, Sultan Shygaiuly Dauletkeri. Dauletkeri was already aware of Kurmangazy's fame as a musician and welcomed him warmly. After inquiring about the well-being of the village and offering respect and honors, Kurmangazy stated the matter he had come for. Then Dauletkeri said, "Kurmangazy, I have only one condition for you. Even if the dispute is unjust, I will resolve it in your favor, but how about we convey our words to each other through music?" and he unexpectedly made this open invitation with a friendly demeanor. For Kurmangazy, expressing the sorrow that had been weighing on his heart through music was easy. Therefore, he agreed without hesitation. Dauletkeri said, "Well then, since you are the guest, I will start the music," and he played a piece. The lively tune immediately captivated Kurmangazy's heart, entering deep within him as if it resonated in every fiber of his being. When the music ended, Kurmangazy exclaimed, "Wow, this is a wonderful piece I have never heard before, what is this music?" Dauletkeri, smiling slightly, replied, "Did we not agree to speak through music? If my tune truly pleases you, then let’s call it 'Bulbul' (Nightingale)." Then Kurmangazy reached for the dombra and, after a moment of contemplation, began to play a piece. Chasing after the warm feelings that had just touched his heart, he struck the dombra vigorously as if he did not want to lose the moment. The melody flowed seamlessly, intertwining like the feathers of a falcon, pouring forth without hesitation. At one moment, he struck the dombra's neck, creating a rhythm that seemed to speak passionately about something, and then it suddenly pulled back, calming down as if it had settled, whispering and fading away. Dauletkeri could not hide his impression: "This is wonderful, what is this music?!" Now Kurmangazy smiled and replied, "Did you not compare the eloquence of speech to that of music with the nightingale? The name of my piece is also 'Bulbul'."