Жиренше шешен

Ертеде Жиренше деген шешен өткен екен. Ол үйленбей тұрғанда бір адаммен кездесіп, екеуі бірге жолға шығыпты. Жанындағы жолдасы қарт кісі екен. Біраз жол жүрген соң: – Ата, жол қысқартайық, – депті Жиренше. Шал мұны жақтырмай жауап қатпапты. Тағы біраз жүрген соң: – Ат ауыстырайық, – дейді. Бірақ шал жауап қатпайды. Түс кезі болып қалғанда олар бір ауылдың жанынан келсе бір топ кісі бір адамның өлігін алып бара жатыр екен. Шал өлген адамды таниды екен. Жиренше шалдан: – Жаңағы өлген кісі өлі ме, тірі ме? – деп сұрайды. Шал Жиреншеге: – Егер өлмесе көмер ме еді? – деп жекіреді. Енді Жиренше шалмен еріп кете береді. Ол жолда тағы да сұрақ қояды. – Ата, бауыңыз бар ма, мәуесін жедіңіз бе? – дейді. Шал Жиреншені тентек деп ойлапты. Жиренше де шал қайда барса сонда баруға бел байлайды. Кеш бола олар бір ауылға келіп түседі. Үй шалдың үйі екен. Олардың алдынан жас қыз жүгіріп шығып, шалды аттан түсіреді. Жиреншені үйге кіргізіп, шалдың жанына отырғызады. Ол ол жақ, бұл жаққа қарап, күбірлеп отырады. «Иә, өзі көп жасаған адам екен. Дәулеті де, сәулеті де өзіне дұрыс екен, бірақ терезесі сәл қисық екен», – депті. Мұны естіген шал Жиреншені үйінен қуып шығады. Қыз шалдан: «Неге қуып жібердің?» – деп сұрапты. Шал қызға қарап: – Өзі бір тентек екен. Жолда келе жатқанда «ата, жол қысқартайық» дейді. Тағы біраз жүрген соң «ат ауыстырайық » дейді. Онан өткен соң бір ауыл шалы өлген екен. «Ол өлі ме, тірі ме» деп сұрайды. Ол ауылдан өткен соң «ата, бауыңыз бар ма? Мәуесін жедіңіз бе» дейді. Міне, үйге кірген соң да «дәулеті де, сәулеті де келіскен адам екен. Тек терезесі сәл қисық екен» деді. Мен оны үйден қуып шықтым дейді. Қыз мұны естіп болған соң әкесіне бәрін түсіндіріп береді. – Жол қысқартайық дегені – әңгіме қыл жол қысқарсын дегені. Ат ауыстырайық дегені – атымызды қайта ерттеп мінейік дегені. Ал шалды өлі ме, тірі ме дегені – артында перзенттері бар ма, жоқ па дегені. Бауыңыз бар ма дегені – келін түсіріп, қыз ұзаттыңыз ба дегені. Ал терезең қисық дегені – өзің шал болсаң да еш нәрсе білмейді екенсің дегені еді, – депті қызы әкесіне. Мұны білген шал Жиреншеден кешірім сұрап, қызын әйелдікке беріпті дейді.

Once upon a time, there was a wise man named Jirenche. When he was still unmarried, he met a man and they set off on a journey together. His companion was an old man. After traveling for a while, Jirenche said, – Grandpa, let’s shorten the road. The old man did not respond favorably. After traveling a bit more, he said, – Let’s change horses. But the old man remained silent. When it was around noon, they came across a village where a group of people was carrying a dead body. The old man recognized the deceased. Jirenche asked the old man, – Is the person who just died dead or alive? The old man retorted, – If he were alive, would they be carrying him? Jirenche then continued to follow the old man. Along the way, he asked another question. – Grandpa, do you have a brother, have you eaten his fruits? The old man thought Jirenche was a fool. Jirenche decided to follow the old man wherever he went. By evening, they arrived at a village. The house belonged to the old man. A young girl ran out to greet them and helped the old man down from his horse. She brought Jirenche inside and seated him next to the old man. He looked around, murmuring to himself, “Yes, he seems to be a long-lived man. His wealth and appearance suit him well, but his window is a bit crooked.” Upon hearing this, the old man kicked Jirenche out of his house. The girl asked the old man, – Why did you kick him out? The old man replied, – He is quite a fool. On the way here, he said, “Grandpa, let’s shorten the road.” After a while, he said, “Let’s change horses.” Then, after passing a village, he asked, “Is he dead or alive?” After leaving that village, he asked, “Grandpa, do you have a brother? Have you eaten his fruits?” And even after entering the house, he said, “He seems to be a man of wealth and appearance. Only his window is a bit crooked.” I kicked him out of the house. After hearing this, the girl explained everything to her father. – When he said let’s shorten the road, he meant to say let’s have a conversation to make the road shorter. When he said let’s change horses, he meant let’s saddle our horses again. And when he asked if the old man was dead or alive, he was inquiring if he had children or not. When he asked if you have a brother, he was asking if you have married off a daughter or brought in a daughter-in-law. And when he said your window is crooked, he meant even though you are old, you seem to know nothing, – the girl explained to her father. Upon realizing this, the old man apologized to Jirenche and gave his daughter to him as a wife.