Төле бидің Өтегенге бата беруі

Өтегеннің аман келгенін естіген әр рудың жақсылары, әз-киелілері түгел жиналады. Төле бидің көңілі көтеріліп, «өлді» деген Өтегеннің туған жерге аман-сау келгеніне арнап ақбоз айғырды шалдырады. Өзі де көңілі көтеріліп, бауырының сөзін жалықпай тындайды. Елден аттанған күннен бастап, қай жерде болғанын, қай елдерді аралағанын, түп-түгел жігін жатқызып, әңгімелейді. Өтегеннің сөзін тыңдап отырғандардың біразы «астапыралла» деп жағаларын ұстайды. Кейбірінің көзіне жас келіп, сүйектері босайды. Әңгімеге қаныққан Төле би о баста Ұлы жүзге жердің бетінен қолайлы қоныс ізде деген сөзін есіне алып: – Еңіреген еліңе тапқан жерің бар ма? Құшағын ашар ел бар ма? Сен кеткелі қанша жыл, қайырын Құдай берер ме? Шығыстан Қытай қаптаса, Қалмақ та тыным таппаса, Бұқар, Қоқан, Хиуа қылышын жалаңдатып, бір жыл тыныш жатпаса, халқымның күні не болар? Үш жүзді бөліп ап, күңірентер ме екен елімді? Сындырса бүтін белімді, кімнен алам кегімді? Мамырлайтын қалың ел, таптың ба, айтшы жеріңді? – деп жамбастап, жастыққа сүйенеді. Сонда Өтеген де ардақты ағасының көңілін жықпаймын деп жәмпеңдеуден гөрі шындықты айтайын деген байламға келеді де, былай дейді: – Садағаң кеттім, Төле би! Алатаудай жер қайда? Аспан асты, жер үсті, Қазақтай дархан ел қайда? – депті. «Атамекеніміз Алатау мен Жетісу, Қаратау үшін қан майданға түсіп, жаудан кегімізді алайық. Ерте заманнан бері иеленген қасиетті жерімізден айдап шығайық. Енді бізге тек қылыштың жүзі, найзаның ұшы, шоқпардың күші жалынсын!» – деп гүжілдескендерге Төле би қолын жай ғана көтереді де: – Түсінгендеймін-ау, шырағым, Өтеген! Ташкенді жаудың көзінен қан жаудырып алып бердім. «Алтау ала болса, аузыңдағы кетеді». Ташкент, Шымкент, Күмкент, Түркістан, Бабата, Сайрам, Әулиеата, Алмалық, Меркі, Созақ, Жетісу түгел Алтын Емелге дейін сендердің жерің. Ағаш бір жерге көгерсе керек. Ел болам десеңдер, ежелгі Моғолстан, онан ары Үйсін аталарыңның елдігін, хандығын, мемлекеттілігін ойлағайсыңдар. Ендігі бостандықтың туын көтеруді бір Алла саған жазсын! – деп Өтегенге бата беріпті. Отырғандар «Әумин» деп бата жасаған соң, Өтеген былай депті: – Жер жәннаты – Жетісуды қалың қалмақка бергенім – менің тірі жүрмей өлгенім. Ата қоныстан айырылғаным – алмастай жүзімнен майырылғаным. Өз жерімді өгейсіткенім, аңыратқаным – арымнан да, иманымнан безгенім. Бөтен жұрттан жер-жайылым, қоныс іздегенім – дүниедегі халықтардың хал-ахуалын сезбегенім. Енді Асанқайғы бабамдай «Жерұйық» іздеп, ешкімге көзімді сатпаймын! Антты мен босқа айтпаймын! Айттым ба, әруақ жар болса, сөзімнен қайтпаймын! Ұшы болат найзамды шыңдаймын да саптаймын. Арғымақты баптаймын. Ақ семсерді қолға алып, білтелі мылтыққа оқ салып, шоқпарды қысып тақымға, тайлы-тұяғыммен қалың елім Жетісуға қаптаймын! Өтеген батырдың алған бетінен қайтпайтынын Төле би бала жастан білетін-ді. Басын изеп: – Бабалардың сүйегін Моласында тебірентпей, Әруақтарды еңіретпей, Жаудан босат ел-жерді, Қолдасын Құдай сендерді! – деп тағы да батасын беріп, ақ жол тілейді. Өтеген бастаған батырлар мен баһадүрлер сонан былай қалың жаудың іргесін сөгу үшін жанын да, қасық қанын да аямай жорыққа аттанады.

Hearing that Otegen has returned safely, the good people and the holy ones of every tribe gather together. Tole Bi's spirits are lifted, and he sacrifices a white stallion in honor of Otegen's safe return to his homeland, who was thought to be dead. He himself is also uplifted and listens attentively to his brother's words. Since the day he left the land, he recounts where he has been, which countries he has traveled, detailing everything. Some of those listening to Otegen's words gasp in disbelief, exclaiming "Astapyralla!" Some have tears in their eyes, and their bones feel weak. Tole Bi, who is engrossed in the story, recalls his original words about seeking a suitable place for the Great Zhuz: – Do you have a place found for your grieving people? Is there a land that will open its arms to you? How many years has it been since you left, will God grant us good fortune? If the Chinese swarm from the east, and the Kalmyks find no rest, if Bukhara, Kokand, and Khiva sharpen their swords and do not rest for a year, what will become of my people? Will my country be torn apart by dividing the three hundred? If my back is broken, from whom shall I seek revenge? O thick people, have you found your land, tell me? – and he leans back, resting on a pillow. Then Otegen, wanting to honor his esteemed brother's feelings, decides to speak the truth rather than dance around it, and says: – I am your sacrifice, Tole Bi! Where is there land like Alatau? Under the sky and on the earth, Where is there a generous nation like the Kazakhs? – he said. "Let us go to the battlefield for our ancestral land of Alatau and Zhetysu, and take our revenge from the enemy. Let us drive them away from our sacred land that we have possessed since ancient times. Now we only need the edge of the sword, the tip of the spear, and the strength of the club!" – Tole Bi raises his hand slightly to those who are murmuring: – I understand, my dear Otegen! I have shed blood to take Tashkent from the enemy's eyes. "If six are together, the one in your mouth will go." Tashkent, Shymkent, Kumkent, Turkestan, Babata, Sayram, Auliye Ata, Almalyk, Merki, Sozak, Zhetysu all belong to you up to Altyn Emel. A tree must grow in one place. If you want to be a nation, you must think of the ancient Moghulstan, and beyond that, the statehood and kingship of your ancestors, the Uysins. May God grant you the banner of freedom! – and he blesses Otegen. After those present say "Aumin" in response to the blessing, Otegen says: – Giving the heavenly land of Zhetysu to the thick Kalmyks means I have died without living. Losing my ancestral land means I have been torn from my very essence. Making my own land feel like a stepmother, making it weep – I have turned away from my honor and my faith. Seeking land and pasture from a foreign nation means I have not felt the plight of the peoples of the world. Now, like my ancestor Asanqaygy, I will not sell my eyes for "Zheruyik"! I do not speak my oath in vain! If I have spoken, may the spirits help me, I will not turn back from my words! I will sharpen my steel spear and prepare it. I will train my horse. Taking the white sword in hand, loading the flintlock rifle, gripping the club tightly, I will rush with my people into the vast land of Zhetysu! Tole Bi knew from a young age that Otegen the hero would not turn back from his chosen path. Nodding his head: – Do not disturb the bones of the ancestors In their graves, Do not make the spirits weep, Free the land and people from the enemy, May God support you! – he gives his blessing once more and wishes for a good path. The heroes and valiant warriors led by Otegen then set out on a campaign, not sparing their lives or a drop of blood to break the enemy's defenses.