Kazakh
Өтегеннің Абылайды сынауы
Асан деген бір кедей Өтегеннен бір аттың майын сұрап мініп, алты-жеті жылдай бермей қашқақтап жүріпті. Бірде Өтеген Асанды кездестіріп калады да, оны алып келуге жігіттерін жұмсайды. Жігіттер Асанды атымен басып ұстап, Өтеген мен Абылайдын алдына алып келеді:
Өтеген Абылайға:
– Мен бұл атты жиырма жорғамен бірге жоғалтып едім, тақсыр, әділдігін айтсаңыз, – дейді. Асан болса:
– Алдияр, мен жылқы ұрлаған жоқпын. Өтегеннің атының майын мініп едім. Бермей жүргеніме жеті жылдай болғаны рас. Мені нақақтан күйдірмеңіз. Әділ билігін айтыңыз, – деп шырылдайды.
Абылай Асанның сөзіне құлақ аспастан:
– Өтегеннің жиырма жылқысын алпыс жылқы етіп қайтарасың! – дейді.
Хан жарлығы – біреу. Асан байғұс жылап-еңіреп еліне барып, ағайын-туғандарынан жылқы жинайды. Сөйтіп, алпыс жылқыны айдап Абылай мен Өтегеннің алдына келеді.
Абылай Өтегеннен:
– Батырым, әділдігіме разысың ба? – деп сұрайды. Сонда Өтеген:
– Жоқ, риза емеспін. Ақ-қарасын айырмаған билікте әділдік жоқ. Мен сені тек сынайын деп едім. Ал сен болсаң, кедей байқұстың зарын тындамадың. Үкімді кісінің әріне қарап шығардың. «Майын мінген жылқым еді, нақақтан күйдірмеңіз» деген сөзін құлағыңа ілмедін, – дейді де Асанға:
– Сен майын мінген атты кедейлігіңнен бере алмай жүрген шығарсың. Бұл атты басы бүтін бердім, екі дүниеде сұрауы жоқ. Алып келген алпыс жылқынды да айдап ауылыңа қайта бер, – деп, Асанды еліне қайтарыпты.
English
The Testing of Abilai by Otegen
Once there was a poor man named Asan who borrowed a horse from Ötegen and rode it for about six or seven years without returning it. One day, Ötegen happened to meet Asan and sent his men to bring him back. The men caught Asan by the horse and brought him before Ötegen and Abilai:
Ötegen said to Abilai:
– I lost this horse along with twenty others, my lord, please give your judgment – he said. Asan replied:
– Aldiyar, I did not steal any horses. I only rode Ötegen's horse. It is true that I have not returned it for about seven years. Do not punish me unjustly. Please give your fair judgment – he pleaded.
Without listening to Asan's words, Abilai said:
– You will return Ötegen's twenty horses as sixty! – he declared.
The king's decree is one. Poor Asan went home crying and weeping, gathering horses from his relatives. Thus, he drove sixty horses and came before Abilai and Ötegen.
Abilai asked Ötegen:
– My hero, are you satisfied with my justice? – he inquired. Ötegen replied:
– No, I am not satisfied. There is no justice in a judgment that does not distinguish between right and wrong. I only wanted to test you. But you did not listen to the poor man's lament. You issued your judgment based on the status of the person. You did not heed his words, "It is my horse that I have been riding, do not punish me unjustly," – he said, and then to Asan:
– You must be unable to return the horse due to your poverty. I gave this horse in good condition, and it has no claim in either world. Take the sixty horses you brought back and return to your village – he ordered, sending Asan back home.
