Қызайлар үшін күрескенде

Найман елінің бір атасы – қызай ел-жұртына өкпелеп, жалайыр ішіне көшіп кепті. Оның себебі аламан асыр той үстінде көкпар тартып жүрген жігіттердің бірі мерт кетіп, оның өліміне қызай адамдары жалалы болып қалыпты. Қасқайып кеп әдейі қастандық жасамағандықтан, олар құн төлеуден бас тартып, садырлардың бітпес дауына ұшырапты. Қызайлар сөйтсе де, теңдік бермей, үдере көшсе керек. «Жасырынған жерлерің жалайыр ғой, олардың да сағын сындырармыз» деп тістенген садырлар бір үлкен адамның асына жалайырларды әбден кештетіп шақырыпты. Жалайырлар ат жаратып, балуан іріктеп үлгермеген екен, Ескелді сонда да нартәуекелмен аза салып, тартып кетіпті. Атқосшысы тепсе темір үзерліктей, жап-жас Қарабек деген батыр екен, Есекең: – Осы сенің атың қалай еді? – депті. – Кім білсін, әйтеуір, ит қоспай-ақ қасқыр, қарсақты соғып алып жүрмін ғой, – дейді Қарабек. Есекең атты екі айналып өтіп, «Қос бәйгеге!» дейді. Сонымен ат бәйгеге кетеді. Содан күрес басталып, палуан ізделінеді. Елінің аты аталып жатқан соң, Есекең Қарабекке қарап: – Қара күшке қалай едің? – дейді. – Қалай дейін, насыбай уқалағанда қарағаш, қайыңдарды бұрап, шырынын тамызып жүрмін ғой, – деді Қарабек. – Күрес! – дейді Есекең. Ақырында бәйгеден Қарабектің жирен қасқасы келіп, қара нар, қалы кілемді иемденеді. Өзі алысқан адамының атан жілігін үзіп, бас бәйгені – тоғызды алады. – Бұл сендердің аталарыңның әруақтары жебеген соң келген жеңістік, – деп, Есекең екі бәйгенің де шыпшырғасын шығармастан қызай бауырларына әкеп беріпті.

One ancestor of the Nayman people, feeling offended by the Qyzai people, moved into the Jalayir territory. The reason for this was that during the Alaman Asyr celebration, one of the young men participating in the kokpar died, and the Qyzai people were blamed for his death. Since they did not intentionally commit any wrongdoing, they refused to pay compensation and fell into an endless dispute with the Sadyr people. Despite this, the Qyzai did not grant equality and seemed to have moved away in a hurry. The Sadyr people, gritting their teeth, said, "Your hiding places are with the Jalayir; we will break their spirit too," and they called the Jalayir people to a big feast very late. The Jalayir, not having had time to prepare horses or select wrestlers, still sent Esekeldi, who took a risk and went to mourn. His assistant was a young warrior named Karabek, who was strong enough to break iron. Esekeldi asked him, "What is your horse's name?" "Who knows, anyway, I’m just riding around catching wolves and hares without mixing in any dogs," replied Karabek. Esekeldi circled the horse twice and said, "To the double race!" And so the horse went to the race. Then the wrestling began, and they looked for wrestlers. As his people were being called, Esekeldi looked at Karabek and asked, "How are you in terms of strength?" "What can I say, when I grind tobacco, I twist the black and birch trees and let their sap flow," said Karabek. "Wrestle!" said Esekeldi. In the end, Karabek's red horse came in first in the race, claiming the black bull and the thick carpet. He broke the leg of the man he wrestled with and won the grand prize – the nine. "This victory came because your ancestors' spirits have blessed us," Esekeldi said, without letting the two prizes slip from his hands, and he presented them to his Qyzai brothers.