Халықтан қайыр болмаса, хан бұзылады

Жоңғарлардан қорқып жөңкіле көшкен жалайыр елі Шу бойына жеткенде де еру болып, тоқтамапты. Басқа жұрт бастарына ауыртпалық түскен сол шақтың өзінде сол маңайдағы Болат ханның ордасына қайырылып өтіп жатса керек. Ескелді, Балпық батырлар бастаған босқындар олай өтпей, төтелей тартыпты. Мұны естіген Болат хан жедел «Оқжүйрік» деген атына міне салып, Ескелділердің жолын кес-кестеп: – Әруақ аттағандай ордаға мойын бұрмай қайда лағып бара жатырсыңдар? – дейді. Ескелді екі рет жөткірініп, аузын ашқанда Балпық батыр: – Халықтың қайыры болмаса, хан бұзылғанға ұқсайды, қойнауы құт Қаратау – Нұх пайғамбардың кемесі тоқтаған жер емес пе, біз де сонда барып аялдармыз. Сол арада арғы алшын, бергі арғын, найман ағайындармен ақыл тоғытармыз, сірә! – дейді. – Батыр, жаңылып тұрсың-ау, «Ханнан қайыр болмаса, ел бұзылды» демеуші ме еді? – дейді Болат хан сызданып. Осы сәтте найзасын жерге қадаған Ескелді: – Уа, сұлтан! Әкең сенің Тәуке хан – «әз-Тәуке» болып елдің аузына ілініп, талай тағылымды іс атқарды. Үмітін үрім бұтағынан күтіп, сенің атыңды Болат қойып еді, бірақ сен болат емес, болжыр болдың. Бізді басынбаған кім қалды, оң бүйіріңнен Хиуа, Қоқан, Бұқар, Самарқан хандықтары қадалып еді, енді қақ маңдайдан қалмақтар соғып отыр. Сенің жеткізген жерің осы. Балпық қателесіп тұрған жоқ, енді халықтың өзінен қайыр болмаса, елдің азғаны азған, тозғаны тозған. Сенің билігің әрісі екі, берісі бір жылдан аса қоймас, ордаңды бұзып, отқа жақ та, біздің көшке ілес. «Кілемге біргісіз алаша бар, ханға бергісіз қараша бар» деген. Төле би атам аман болса, саған да, маған да жол табады, – деп жүріп кеткен екен.

Fleeing from the Dzungars, the Jalayir people did not stop even when they reached the Shu River, continuing their migration. It is said that during that difficult time, they passed by the yurt of Khan Bolat in that area. The refugees led by Eskeldi and Balpyk did not take that route but went straight ahead. Upon hearing this, Khan Bolat quickly mounted his horse named "Okzhyurik" and intercepted the path of the Eskeldis, saying: – Where are you rushing without turning to the yurt, as if you are trampling on the spirits? – he asked. Eskeldi coughed twice, and when he opened his mouth, Balpyk the hero said: – If there is no kindness from the people, it seems the khan has fallen; the blessed Karatau is not the place where the ship of Prophet Noah stopped, we will also stop there. There we will consult with our distant Alshyn and close Argyn, Nayman relatives, surely! – he replied. – Hero, you are mistaken; didn’t they say, “If there is no kindness from the Khan, the people are ruined”? – Khan Bolat said, displeased. At that moment, Eskeldi, who had planted his spear in the ground, said: – O Sultan! Your father, Tauke Khan – "Az-Tauke," became known among the people and accomplished many wise deeds. He named you Bolat, hoping for the future of his lineage, but you have turned out to be not steel but soft. Who has not trampled on us? From your right side, the khanates of Khiva, Kokand, Bukhara, and Samarkand have been pressing in, and now the Mongols are striking you right on the forehead. This is where you have brought us. Balpyk is not mistaken; if there is no kindness from the people themselves, the nation is indeed decayed and worn out. Your rule will not last more than a year or two; break your yurt, set it on fire, and join our migration. “There are carpets that cannot be woven, and there are people who cannot be ruled by a khan.” If my ancestor Tole Bi were alive, he would find a way for you and me, – and he walked away.