Райымбек батыр

Атасы Хангелді батыр, ...Ұлы жүздің атақты адамдары Қодар би, Төле би, Сатай, Бөлек батырлармен бірге орыс патшасы Анна Иоановнаға елші жіберіп, Ресейдің қоластына алуын өтінген. Райымбек бес жасында өз атының басын өзі алып жүріп, жылқының соңынан ере бастаған. Жеті жасқа толғанда асау жылқыны үйретіп, міне бастаған. Райымбектің нағашысы Жалайыр Орақты батырдың тұқымынан екен. Нағашы атасы Райымбек жеті жасқа толғанда ат етіп міну үшін бір еркек тай және садақ, қылыш, найза, айбалта, қалқан әкеп береді. Нағашы атасы Хангелді батырға: «Менің жиенім он алты жасқа толып жігіт болғанда, көк тайы ат болады. Және мен алып келген соғыс құралдарын таза сақтап, өзі ұстауға шамасы келгенде, қолына тапсыр!» – депті. Қ.Сауранбаевтың шежіресінде: «Райымбек он бес жасқа келгенде атасы Хангелді жауға жасақ жинап, аттанып кетіпті» дейді. Жас бала жылқышылармен бірге қалып қойса керек. Артынан сарбаздардың қалмаққа аттанып кеткенін естіп, анасынан, ауылдағы қарттардан бата алып, ішінен: «Атам Сырымбет батырдың аруағы қолдай гөр, жаудан қайтпасқа мен серт беремін, жәрдемдеріңізді сіздер бер!» – деп жорықшылардың артынан жүріп кетіпті делінеді. Райымбек Қараталдың бойында шұбырып жүрген қалың сарбаздың ішіне келіп кіріп кетеді. Бұлардың бәрі жүріп отырып Іле суының бойына келіп, одан әрі өте алмай, тек Райымбек қана өтеді. Іленің тасып, күркіреп-сарқырап арнасына сыймай жатқанына қарамай, өзеннен әрі өтіп кетуі жұрттың бәрін таңқалдырды. Райымбек батырдың бойындағы тамаша қасиеттері – кісілігі мен парасаттылығы, табандылығы, өзінің қасындағы батырлары мен сарбаздарын ұйымдастыра білетін ересен шеберлігі. Райымбек он жеті жасында жоңғар басқыншыларына қарсы күресте ерлік көрсетіп, батыр атанған. Торайғыр мен Сөгеті тауларының аралығында кең жазықта жоңғарлармен соғысқан жері «Ойрантөбе» деп аталады. Райымбек батыр жер жәннаты Таушелек пен Жалаңашты мекендеген Ағанас пен Арыс ханды да орнынан аударып, халықтың ата-қонысын босатып беріпті. Қалмақтар үйір-шүйір болып, отырған жерінен кеткісі келмей, жылап-еңіреп айырылыпты. – Қош Таушелек, Жалаңаш, Түңілді ханың Ағанас. Райымбек тұрғанда Біздікі болмас мал мен бас, – деп, құмда ізі қалмай жөнепті қалмақтар. Ел ауызындағы аңызға айналған Райымбек батыр көз жұмар сәтінде ұрпақтарына: «Денемді ақтүйеге өңгеріп, бос жіберіңдер. Түйе қай жерге шөксе, сол жерге жерлеңдер!» – деп өсиет айтқан.

His grandfather was the hero Hangeldi, ... together with the famous figures of the Great Zhuz, Kodar bi, Tole bi, Satay, and Bolek heroes, sent an envoy to the Russian Empress Anna Ioanovna, requesting to be taken under Russian rule. At the age of five, Rayimbek began to follow the horses, carrying the head of his own horse. By the time he turned seven, he had started to train wild horses and ride them. Rayimbek's maternal uncle was from the lineage of the hero Zhalayir Oryq. When Rayimbek turned seven, his maternal grandfather brought him a male colt and weapons including a bow, sword, spear, axe, and shield for riding. His grandfather Hangeldi said to him: "When my nephew turns sixteen and becomes a young man, the blue colt will be a horse. And when he is capable of holding the weapons I have brought, let him take them into his hands!" In the genealogy of K. Sauranbaev, it is stated: "When Rayimbek reached the age of fifteen, his grandfather Hangeldi gathered troops to go to war." It seems the young boy was left behind with the horse herders. After hearing that the soldiers had set off to fight the Kalmyks, he sought blessings from his mother and the elders in the village, and internally vowed: "May the spirit of my grandfather Syrymbet the hero support me; I swear I will not retreat from the enemy, and may you provide your assistance!" He then followed after the warriors. Rayimbek entered among the thick ranks of soldiers moving along the banks of the Karatal River. They all arrived at the Ili River but could not cross it, except for Rayimbek who managed to get across. Despite the Ili River overflowing and roaring, everyone was astonished that he crossed the river. The remarkable qualities of the hero Rayimbek were his humanity and wisdom, perseverance, and extraordinary skill in organizing his fellow heroes and soldiers. At the age of seventeen, Rayimbek showed bravery in the fight against the Dzungar invaders and became a hero. The place where he fought the Dzungars in the vast plain between the Toraygir and Sogeti mountains is called "Oyrantobe." Rayimbek also displaced the Khan of Aganas and Aris, who inhabited the heavenly land of Taushilek and Jalangash, freeing the ancestral lands of the people. The Kalmyks, who were gathered in groups, wept and lamented as they were forced to leave their place. - Farewell Taushilek, Jalangash, The Khan of Aganas is disheartened. As long as Rayimbek stands, Our cattle and heads will not belong to you, - thus the Kalmyks departed, leaving no trace in the sand. In the moment before his passing, the legendary hero Rayimbek advised his descendants: "Carry my body on a white camel and let it go free. Bury me where the camel kneels!"