Байқозы батыр тапқырлығы

Тарақты-Байқозы ірі атақты кісі болған адам. Бір жылы жұт болып, жылқысы ығып, Ертістің мұзына барып бір-ақ тоқтапты. Байқозы жылқымен бірге Ертіске түседі. Жылқысын тоғайдан қайырып, күн ашылған соң, еліне қарай айдайды. Кешке жақын қонуға бір бәсентиіннің үйіне сәлем беріп, кіріп келсе, төрдің алдында бір ақсақал отыр, жас шамасы сексеннен асқан сияқты, оң жақта сүйекпен оюлаған ағаш кереует тұрады. Соның алдында қолында домбырасы бар, үкілі кәмшат бөрік киген, үстінде бүрмелі етекті ақ көйлегі бар бір қыз ән салып, өлең айтып отыр екен. Байқозы кіріп келгенде, қыз әнін тоқтатып, домбыраны жүктің үстіне қойып, қонақтарға әбден иіліп орын береді. Ақсақал жөн сұрап: – Жылқыны қай жерден ықтырдыңыз? – дегенде, – «Жалған» деген жерден, – дейді Байқозы. Бұл сөзді естіген қыз: – Ауылың, елің жалғанда, Жалғыз жарың қалғанда, Жылқымен ығып жүргенде, Қойнына біреу барған да, – дейді. Байқозы: – Бедіректі бетпақтың Бадырайтып айтқан сөзін-ай, Ұялмай-ақ атасының жүзінен-ай! Кім қолмен басады дейсің, шырағым-ай, Құдай нәсіп бермесе, Көт иесінің өзіне-ай! – депті. Әкесі: – Қарағым, жеңдің, шапан жап! – деген екен.

Tarakty-Baikozy was a prominent and famous person. One year, there was a drought, and his horses fled, stopping only at the ice of the Irtysh River. Baikozy followed his horses into the Irtysh. After retrieving his horses from the thicket, he drove them toward his homeland when the sun came out. In the evening, as he was about to camp, he greeted and entered the house of a local resident. In front of the main room sat an old man, seemingly over eighty years old, with a wooden bed decorated with bone carvings on the right side. In front of him, a girl wearing a feathered sable hat and a long white dress was singing and reciting poetry while holding a dombra. When Baikozy entered, the girl stopped her song, placed the dombra on the luggage, and bowed deeply to offer seats to the guests. The old man asked: - "From where did you drive the horses?" Baikozy replied: - "From a place called 'Jalgan'." Hearing this, the girl said: - "Your village, your people are in Jalgan, While your only beloved is left behind, As you wander with the horses, Someone has gone into her embrace." Baikozy responded: - "Oh, the words spoken boldly by Bedirek of Betpak, How unashamedly they come from the face of his grandfather! Who do you think can control it, my dear? If God does not grant, Even the owner of the herd!" His father then said: - "My dear, you have won, put on a robe!"