Қара өлең үлгілері
Алтын басың болғанда, мақпал шашың, Қаламменен сызғандай қиғаш қасың. Мұндай сымбат тұрғанда бір өзіңде, Жабыттамай ауылыңды кім шыдасын.
Search Interface
Folklore Text Corpus
A research-first corpus interface built for annotation workflows, citation discipline, and cross-lingual reading
Corpus Records
Showing 20 of 4667 records
Қара өлең үлгілері
Жан қалтама салғаным он екі құрт, Қалқатайдың ауылын көрдің бе жұрт. Қалқатайдың ауылын көрген болсаң, Сүйіншіге берейін орамал, шыт.
Қара өлең үлгілері
Шыт шұлғау, шүберек байпақ, кәзелі етік, Мәскеуден кидім бешпент дөңгелентіп. Даусыңды естігенде бұлбұл құстай, Қараймын жан-жағыма елең етіп.
Қара өлең үлгілері
Ақ тісің аузыңдағы маржан тісің, Болар ма мұндай душар сүйген кісім. Сүйкеніп сүйген кісім өте шықса, Қазандай қатты от жаққан қайнайды ішім.
Қара өлең үлгілері
Жорғалайды көк ала малдың басы, Етекке саудыраған сайдың тасы. Кеткенде ауылың алыс, әй, қарағым, Көл болар омырауға көздің жасы.
Қара өлең үлгілері
Көзге түсер, ер салсам, бай көк дөнен, Аралайын ауылыңды тай көкпенен. Бірге жүріп, бірге өскен, беу, қалқатай, Сағынғанда қараймын әйнекпенен.
Қара өлең үлгілері
Хат тауының бауырында қарға жүрер, Қара жолмен шиқылдап арба жүрер. Біте қайнап, бірге өскен, қарағым-ай, Сағынып шыбын жаным зорға жүрер.
Қара өлең үлгілері
Өнерпазға немене өлең деген, Ауыздығын шайнайды дөнен деген. Ауылың алыс кеткенде, беу, қалқатай, Жүрісіңді сағынам көлбеңдеген.
Қара өлең үлгілері
Көк ала үйрек ұшады көл дегенде, Ынтызарым құриды сен дегенде. Алты айшылық жолыңа азық болар, Сірне татыр сілекей шөлдегенде.
Қара өлең үлгілері
Ақ көйлекті кимедім, бөз болар деп, Ойын-тойға бармадым, сөз болар деп. Таза сақтап бойымды, жүрдім жалғыз, Бір перизат өзіңдей кез болар деп.
Қара өлең үлгілері
Бір келдім, екі келдім, үшке дейін, Көтерші, тамағыңнан иіскелейін. Мойныңды аққу-қаздай бұрып тастап, Жаныңда жатар ма едім түске дейін.
Қара өлең үлгілері
Дәйім менің мінгенім сары құнан, Сары құнан үркеді сауырынан. Шын көңіл, шын пейілің менде болса, Табысайық, қалқатай, ауылыңнан.
Қара өлең үлгілері
Дәйім менің мінгенім торы құнан, Торы құнан ақсайды тобығынан. Шын көңіл, шын пейілің менде болса, Табысайық Ақсайдың қорымынан.
Қара өлең үлгілері
Дәйім менің мінгенім құла бесті, Айналып Сарыарқаны ауылым көшті. Есіме сен түскенде, сүйген сәулем, Езіліп іші-бауырым жерге түсті.
Қара өлең үлгілері
Дәйім менің мінгенім ала құнан, Ала құнан үркеді балағымнан. Шын көңіл, шын пейілің менде болса, Табысайық дария сағағынан.
Қара өлең үлгілері
Дәйім менің мінгенім сұрша құнан, Қозы ағыттым көгеннің бұршағынан. Шын көңіл, шын пейілің менде болса, Табысайық ауылдың сырт жағынан.
Қара өлең үлгілері
Дәйім менің мінгенім алқара көк, Қара көкке қададым үкілі шоқ. Құба жонға құлазып шыға келсем, Жұртың жатыр қарайып, ауылың жоқ.
Қара өлең үлгілері
Дәйім менің мінгенім сусыл сары, Сусылдар шапқан сайын аттың жалы. Кеткенде ауылың алыс, екі-ай қалқам, Болмайды бір өзіңдей жанның бәрі.
Қара өлең үлгілері
Дәйім менің мінгенім құла бөрте, Құйрығы ұзын бөртенің, жалы келте. Төстен қашқан түлкідей шұбалаңдап, Әріптестің қойнынан тұрсам ерте.
Қара өлең үлгілері
Дәйім менің мінгенім боз көк ала, Сала алмас біздің әнге өзге бала. Арадан қыл өтпейтін қимас қалқа, Барамын ауылыңа сізге бола.
Reference
Browse authority entries and aliases used in corpus metadata.
Articles
Articles and research findings
Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана — көпқабатты концепт: семантикалық, мәдени және экологиялық талдау
Бұл зерттеуде Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана концептісінің семантикалық, мәдени және экологиялық категория ретінде қалыптасуы қарастырылады. Осы бағыттағы зерттеу олқылығын толықтыру мақсатында жұмыста жазушының төрт прозалық шығармасы талданады: «Плаха», «Қош бол, Гүлсары!», «Ақ кеме» және «Ғасырдан да ұзақ күн». Зерттеу барысында табиғат элементтері этикалық, эмоциялық немесе символдық мәнге ие болатын 37 үзіндіге сапалық концептуалды-семантикалық талдау жүргізілді. Үзінділерді іріктеу мәтіндерді мұқият оқу негізінде жүзеге асырылып, олар қайталанып отыратын лексикалық, метафоралық, баяндау сипатындағы және мәдени тұрғыдан мәнді белгілеріне қарай топтастырылды. Талдау нәтижесінде өзара байланысты төрт концептуалды модель анықталды: Жер-ана — өмір бастауы, аналық қамқоршы, моральдық бедел иесі және жады сақтаушы. Бұл модельдер Айтматов прозасындағы табиғаттың жай ғана оқиға өрбитін орта немесе поэтикалық бейне емес екенін көрсетеді. Керісінше, табиғат адам жауапкершілігі, мәдени сабақтастық, экологиялық осалдық және моральдық бағалау мәселелері көрініс табатын этикалық негіз қызметін атқарады. Зерттеу нәтижелері Айтматовтың көркемдік дүниетанымындағы Жер-ана концептісінің құрылымды концептуалды модель ретінде қызмет ететінін айқындау арқылы лингвомәдениеттану мен әдеби экокритика салаларына үлес қосады.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Project Overview
This corpus was developed to preserve, study, and teach Kazakh folklore in a digital environment