Қара өлең үлгілері
Тай құлаша, дегенде, тай құлаша, Суда балық өлмей ме жар құласа. Көрмегелі көп айдың жүзі болды, Есен-аман жүрмісің, ай, құдаша?
Search Interface
Folklore Text Corpus
A research-first corpus interface built for annotation workflows, citation discipline, and cross-lingual reading
Corpus Records
Showing 20 of 4702 records
Қара өлең үлгілері
Айт десеңіз айтайын айдай он бес, Асауынан үйреткен тайдай он бес. Тіршіліктің барында ойна да күл, Қайта айналып оралмас қайран он бес.
Қара өлең үлгілері
Бұл үйде құралай көз, қиғаш қастар, Ай нұрлы, алма мойын, сүмбіл шаштар. Құдайым жақсы күні кездестірді, Бас қосу құтты болсын, замандастар!
Қара өлең үлгілері
Қызды неге бұлай қып жаратасың, Қолаң шашын қайырып таратасың. Асау тайдай алшақтап жүрген басым, Қандай жанның қолына қаратасың.
Қара өлең үлгілері
Көк етігім қонышы тар кие алмаймын, Әкем менен шешемді қия алмаймын. Мен қайтейін ауылдан кетіп барам, Бауырларым жас еді, соны ойлаймын.
Қара өлең үлгілері
Шашырап жайылады ісек-тұсақ, Турасам қойдың еті болады ұсақ. Атасы атамыздың әнші дейді, Болайық біз де өлеңші соларға ұқсап.
Қара өлең үлгілері
Бірің өрік болғанда, бірің алма, Не көрмейді жалғанда тірі пенде. Қартайсаңыз жас жетіп сәні кетер, Жастық шақта, жөн білсең, күліп-ойна.
Қара өлең үлгілері
Жоғарыдан келемін төмендетіп, Құлан қара ат міндім шөмеңдетіп. Құры қарап отырсаң, не шығады, Отырайық одан да өлеңдетіп.
Қара өлең үлгілері
Алтын таудай жер бар ма жайлағанға, Асау мініп, жас құлын байлағанға. Сары майдай балқырсың ояу жатып, Бұлбұл құстай сызылтып сайрағанда.
Қара өлең үлгілері
Қайыңның қар жұқпайды күрегіне, Тартады жақсы нәрсе сүрегіне. Үстіне тамашаның кезім келді, Жеткізсін әр пендені тілегіне.
Қара өлең үлгілері
Ойда да отыр ауылым, қырда да отыр, Қоңыраттар жағалай Сырда да отыр. Тапсаң, тәуір өлеңнің тазасын айт, Үлкен-кіші сөзіңді тыңдап отыр.
Қара өлең үлгілері
Қасың сұлу көрінер көзіңменен, Ерітесің кісіні сөзіңменен. Күнде мұндай кезіміз келе бермес, Айтып өлең кетейін өзіңе мен.
Қара өлең үлгілері
Егін-төгін тағы да, егін-төгін, Майы шығар семіздің тартса түгін. Күнде мұндай қуаныш бола бермес, Айтып өлең кетейін осы бүгін.
Қара өлең үлгілері
Көзіңнен айналайын қой мақпалдай, Құрбыңмен неге отырсың ойнап қалмай. Құрбыңмен аз ғана күн ойнап қалсаң, Жабарсың қабырғаңды бойдақ малдай
Қара өлең үлгілері
Жақсы болар жылқы мал күзеткенге, Қайың құрық сынбайды түзеткенге. Дәтің қайтіп шыдады ояу жатып, Үй сыртынан ән салып біз өткенде.
Қара өлең үлгілері
«Ар ма» сізден болғанда, «бар бол» бізден, «Есен» сізден болғанда, «шүкір» бізден. Көрмегелі көп айдың жүзі болды, Аман-есен жүрмісің былтыр күзден?
Қара өлең үлгілері
Төріңде қарт отырса баламыз да, Көп қуып балапанды аламыз да. Үстіне шілдехана кез боп қалдық, Құдаша өлең айтпай қаламыз ба?!
Қара өлең үлгілері
Қызыл өрік деуші едім, қызыл өрік, Жарасады басыма кисем бөрік. Ұлы болмай әкемнің қызы болып, Кісі елінде жүремін қандай болып.
Қара өлең үлгілері
Қолыңдағы сақина қалайы ма, Жаман жүрмес жақсының маңайына. Сөзіңе сөз орнымен келгеніңде, Сөйлеместен бекерге қалайын ба.
Қара өлең үлгілері
Шүйгін жерге мал жайсаң, өрістейді, Жолдасқа жаман адам келіспейді. Өлеңді айтар болсаң, дұрыстап айт, Сөзіңді тыңдаған жұрт теріс дейді.
Reference
Browse authority entries and aliases used in corpus metadata.
Articles
Articles and research findings
Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана — көпқабатты концепт: семантикалық, мәдени және экологиялық талдау
Бұл зерттеуде Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана концептісінің семантикалық, мәдени және экологиялық категория ретінде қалыптасуы қарастырылады. Осы бағыттағы зерттеу олқылығын толықтыру мақсатында жұмыста жазушының төрт прозалық шығармасы талданады: «Плаха», «Қош бол, Гүлсары!», «Ақ кеме» және «Ғасырдан да ұзақ күн». Зерттеу барысында табиғат элементтері этикалық, эмоциялық немесе символдық мәнге ие болатын 37 үзіндіге сапалық концептуалды-семантикалық талдау жүргізілді. Үзінділерді іріктеу мәтіндерді мұқият оқу негізінде жүзеге асырылып, олар қайталанып отыратын лексикалық, метафоралық, баяндау сипатындағы және мәдени тұрғыдан мәнді белгілеріне қарай топтастырылды. Талдау нәтижесінде өзара байланысты төрт концептуалды модель анықталды: Жер-ана — өмір бастауы, аналық қамқоршы, моральдық бедел иесі және жады сақтаушы. Бұл модельдер Айтматов прозасындағы табиғаттың жай ғана оқиға өрбитін орта немесе поэтикалық бейне емес екенін көрсетеді. Керісінше, табиғат адам жауапкершілігі, мәдени сабақтастық, экологиялық осалдық және моральдық бағалау мәселелері көрініс табатын этикалық негіз қызметін атқарады. Зерттеу нәтижелері Айтматовтың көркемдік дүниетанымындағы Жер-ана концептісінің құрылымды концептуалды модель ретінде қызмет ететінін айқындау арқылы лингвомәдениеттану мен әдеби экокритика салаларына үлес қосады.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Project Overview
This corpus was developed to preserve, study, and teach Kazakh folklore in a digital environment