Search Interface
A research-first corpus interface built for annotation workflows, citation discipline, and cross-lingual reading
Жазуға түрік нәсілі алдым қолға, Жәрдем ет, Жаратушы, өзің оңла. Патшасы патшалардың бір өзіңсің Сала гөр, қате кетсем, тура жолға. Барша әлем қолыңызда жанды-жансыз, Күнбатыс әм күншығыс, оң мен сол да. Бір зат жоқ әміріңе бағынбайтын Хан менен ханзадалар, алтын орда. Жараттың жоқтан жасап барша әлемді, Адамзат хайуан...
Бисмиллаһир рахманир рахим Бастайын сөзді бастап бисмилладан, Соңыра хамд салауат жаздым сєлем. Мақам, жақсы бір қисса сөйлейін деп, Бастадым, Алла жәрдем берсін маған. Ал тыңла, Баһрамнан сөз келеді, Кетпейді жастайым[нан] әсер мәнді. Әкесі Үлгаш хан, өзі – патша, Мықты тұрған билері Үрім шаһары. Үшбу қисса тыңласаң «...
Бағдат Мысыр бірлән екі үлкен шәр, Бұл сөзге құлағың сал, ей, жаранлар. Орнына пайғамбардың әмір еткен, Бағдатта Назым дейтін халифа бар. Көндірген әміріне жанның бәрін, Айтайын хикая қып болған халін. Қарайды әміріне дін мұсылман, Жұртына патшалығы болып мәлім. Мысырды билеп тұрған Құжаз патша, Жұртына әділдік жоқ, бо...
Әуелде сөз айтайын «бисмилладан», Өлмей қалмас анадан туған адам. Өлмей тұрып бiр қисса сөйлейiн мен, Туған жан бәрi де айрылар ата-анадан. Сөйлейiн бұрынғы өткендерден, Бенде болып дүниядан кеткендерден. Ғашығынан басқаға көңiл берген, Ахир Құдай тiлегiн бергендерден. Тыңлай көр, бұл сөзiме құлақ салып, Дүнияда ғарiпт...
Атыңнан айналайын, Әуел Алла, Асан қыл тұғыры жолны барша жанға. Хикаядан тысқары сөз сөйлетiп, Дозаққа шерменде қып бiзнi салма. Құдай-а, тұғыры сөйлет тiлiмiзнi, Өткiзбе күнәменен күнiмiзнi. Иләһи, рақым қылып фазылың бiрлән, Сақтай көр жаман жолдан дiнiмiзнi... Бисмилла, сөз бастайын, иә, Рахман, Дүниеде қанша мақұл...
Ертеде Қарабай деген бай болыпты. Бұл Қарабай төрт түлік малға сай болыпты. Қарабай бәйбішесі екеуі де қартайғанша отырады. Бұлардың бұрынғы туған балалары өліп, мұнан кейін бәйбішесі тағы да жүкті болып, бір ұл табады. Ол баласының атын Бозаман деп қояды. Бозаман күн сайын, ай сайын өсіп үлкейеді. Өзі әрі байдың мырза...
«Бисмилла», мен сөйлеймiн, Патша Құдай, Бiз ғасы пенделерде көп қой күнә-ай. Қыл көпiр қияметтiң өтерiнде, Болады заманымыз әлде қандай. Екiншi жәрдем берсiн Пайғамбарым, Шапағат қыл үмiтiңнiң һәммаларын. Ақылбек Сабалұғлы қисса жазсам, Үшiншi жәрдем қылғыл шаһариарым. Төртiншi жәрдем бергiл жұмла әулие, Соларды өткiзб...
Әуелi бiр Құдаға хамду сәна, Дәрүрi Мұстафаға болсын жәна. Алланың сүйер досты нұрдан болған, Салауат Мұхаммедке болып жәна. Екiншi жад етемiн Тәңiрiм атын, Ғарiптiң қабыл әйла мiнәжатын. Пайғамбар расул досты қайдум тұтып, Ғарiптiң аман еткiл бар қажетiн. Қажет көп бiз пақырда көңiлге алған, Ете алмай мақсат хасыл бол...
Баяғы заманда орта жүз арғын ішінде өзі батыр, өзі би Шақшақ атты адам болыпты. Шақшақ бес жасынан найза ұстап, садақ тартып, ерлігін жұртына танытыпты. Он жасқа келгенде халыққа билік айтып, қара қылды қақ жарған, алдынан бітпей дау, айтылмай сөз кетпеген асқан шешен, би болыпты. Үш жүзді аузына қаратып, басына әруақ,...
Жылқы деген мал жақсы күзеткенге, Сымдай болар тал құрық түзеткенде. Бәйге атындай тықыршып тұра алмаймын, Дәл қасымнан, қалқатай, сіз өткенде.
Жылқыда бір құлын бар тай секілді, Тұяғы сол құлынның ай секілді. Малшыға мен секілді аты шыққан, Көңілі қалқатайдың бар секілді.
Жүйрік пенен жорға менің таңдағаным, Асауды ала арқанмен шамаладым. Адырдан асыр салып жылқы жинап, Жаңғыртты тау, даланы салған әнім.
Жүйріктің жалын сүзіп, үкі тақтым, Арқандап бекіткелі қырға бақтым. Желігіп желдей есіп жүре алар ма ем, Астымда болмаса егер жүйрік атым
Жетер ме, салсам құрық көк дөненге, Көк дөнен кез болмасын көлденеңге. Кеткенде алыс аулың, қимас қалқа, Көк дөнен де ат болар өлмегенге.
Жетер ме, салсам құрық телкүреңге, Жорға, жүйрік мал еді телкүрең де. Кеткенде ауылың шалғай, қалқатайым, Мінерсің телкүреңге бір күн сен де.
Жақсы атты әдемілеп кежімдейді, Байласа ат ақырға, не жемейді? Аяғың бір нәрседен шалыс болса, Көп дұспан көре алмаған не демейді!
Бағдат Мысыр бiрлән – екi үлкен шәр, Сарғайүр қайғы бiрлән мағшұғы бар. Ирамбақ перiлердiң ойнағы екен, Азапты жолы қиын бек кiрiптар. Екi ғалам жаһанда Хақ Тағала, Һәркiмге хасыл қылсын нұр сипаттар. Уасифiн көрiп түсiнде перiзаттың, Көп бағлан сапар шеккен қара пiл, нар. Ақырында Құдайым қосылдырған, Неше жыл қасiрет...
Бисмилла, мен сөйлейiн Тәңiрiм атын, Мұны жазған Сергелi Уақ затым. Ақылбектiң өлеңiн тыңдасаңыз, Ыбраһым шаһның сөйлейiн хикаятын. Ақылбек Сабалұғылы мұны жаздым, Қайғыға зағыпырандай болып аздым. Хикаятты өлеңге айналдырып, Талайын шығарушы ем өлең наздың. Нағашым Рахмет, Абай өткен, Құнанбай балаларын еркелеткен. Жа...
Шабытым көкке шарықтап, Құмармын дастан, нақылға. Домбыра, сырнай үйренiп, Болып ем үйiр басында. Қалам алып қолыма, Әр сөздiң болдым нәшiнде. Өлеңiммен таныстым Алыс пенен жақынға. Жастайымнан көп болдым Жақсылардың қасында. Бұл дастанды шығардым Алпысқа келген жасымда. Көркiнше шықты патша боп Үндiстан деген қаладан,...
Бисмиллаһир рахманир рахим Бастаймын «бисмилла» деп Тәңiрiм атын, Жақсылар, айып етпе жазған хатым. Құдайым һәм пайғамбардан сөз бастасам, Қалай терiс болады насихатым. Құп тыңлап бұ сөзiмнен мағына алған, Көңiлiне фаһим әйлап, қайғы салған. Таңда махшар күнiнде пырақ мiнiп, Ұжмақтан хор қызымен орын алған. Хазiретi Жү...
Browse authority entries and aliases used in corpus metadata.
Articles
Articles and research findings
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
This corpus was developed to preserve, study, and teach Kazakh folklore in a digital environment
