Қара өлең үлгілері
Өлең де жоқ, ән де жоқ салмағанға, Армандамын аулыңа бармағанға. Жатсам ұйқым келмейді, тұрсам күлкім, Ойнап-күліп мейірім қанбағанға.
Search Interface
Folklore Text Corpus
A research-first corpus interface built for annotation workflows, citation discipline, and cross-lingual reading
Corpus Records
Showing 20 of 4573 records
Қара өлең үлгілері
Жауғандай қара нөсер жонға барып, Қара өлең мен айтайын оннан алып. Қалқаның үстінен бір шүйілейін, Қырандай қанатымды қомдап алып.
Қара өлең үлгілері
Айтайын өлеңімді әриайдай, Көп айтсаң, әриайдай көңілге жай. Барады өтіп жалған санаулы күн, Қалайық ойнап-күліп осындайда-ай.
Қара өлең үлгілері
Өзің де көріскенше қош болғайсың, Кісімен өзім деген дос болғайсың. Бір табақтан дәм татқан құрбым едің, Сәлем жолдап біздерді еске алғайсың.
Қара өлең үлгілері
Қалқатай, кетер болсаң, қош болғайсың, Тізгінін бозжорғаның бос салғайсың. Бірлесіп бір-екі ауыз өлең айттық, Құрбыңды оқта-текте еске алғайсың.
Қара өлең үлгілері
Болайын өлеңді мен бастағандай, Қасымда құрбым болса қостағандай. Үйлесіп ә дегеннен өлең мен ән, Сүйсініп сұлулар көз тастағандай.
Қара өлең үлгілері
Жүк арттым ақ атанға уық қомдап, Кім соққан үзеңгіңді қоян жондап. Отырсың «жеңемін» деп желдей есіп, Қайтесің жеңіп кетсем Құдай оңдап.
Қара өлең үлгілері
Байқасам қара өлеңнен құры екенсің, Әншейін бос шатпақтың бірі екенсің. Бекерге айтысам деп алқынасың, Кезікпей өлеңшіге жүр екенсің.
Қара өлең үлгілері
Шақырмақ түгел есік, төрдегіні, Көмекке кел десең де елдегіні. Болсаң да жеті ауызды жеңе алмайсың, Малшынбай жөніңді тап терге құры.
Қара өлең үлгілері
Мойнақта қандай жақсы мал жатқаны, Секілді күміс жүзік бармақтағы. Болсаң да жеті ауызды жеңе алмайсың, Ақынды жинасаң да жан-жақтағы.
Қара өлең үлгілері
Өлеңнің ә деп айтпақ—қиын жері, Жүйрікке бәрі бірдей ылди-өрі. Асылдың ұшып түскен сынығындай Жігіттің ел басқарар кемеңгері.
Қара өлең үлгілері
Қонған жері аулымның жусан ба екен, Жусанменен белімді бусам ба екен. Өлең айтпай отырған кей жастарды Отырғызбай бұл тойдан қусам ба екен.
Қара өлең үлгілері
Көп болар қой ішінде ісек-тұсақ, Үккен ет турағаннан болады ұсақ. Атасы атамыздың өлеңші екен, Болайық біз де өлеңші соларға ұқсап.
Қара өлең үлгілері
Атаның кім қуанбас жолы істелсе, Кетпейміз доспен тоғыз бөліскенше. Жүріңдер өлең жұптап дайындалып, Қос қалқа, қош-есен бол көріскенше.
Қара өлең үлгілері
Айтқанда өлең бастап қысыламын, Өлеңді айтқан сайын ысыламын. Шарқынша шамамыздың айттық өлең, Кезекті өзгеге енді ұсынамын.
Қара өлең үлгілері
Құлақымет, ендеше, Құлақымет, Құлын сойса болады бір асым ет. Өлеңді жақсы да айттық, жаман да айттық, Текті атаның баласы, рақымет!
Қара өлең үлгілері
Суытты ай ауысып қарашаға, Жарасар қара шапан аласаға. Сыйлы елдің сыйласқандай баласымыз, Ойын-той кездесейік тамашада.
Қара өлең үлгілері
Өлеңге жас күнімнен болдым зерек, Сен де ұшқыр жан екенсің орның бөлек. Құнанның құндыз қара төбеліндей Әдемі көзің қандай дөп-дөңгелек.
Қара өлең үлгілері
Қуырдым қоңыр бауыр, қызыл өкпе, Көктемде қырау тұрар ұзын шөпке. Өлеңді жақсы да айттық, жаман да айттық, Баласы текті атаның, бізді сөкпе.
Қара өлең үлгілері
Жаяды жігіт атын көк бедеге, Көк беде арасында көп бөдене. Өлеңді жақсы да айттық, жаман да айттық, Баласы текті атаның, өкпелеме.
Reference
Browse authority entries and aliases used in corpus metadata.
Articles
Articles and research findings
Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана — көпқабатты концепт: семантикалық, мәдени және экологиялық талдау
Бұл зерттеуде Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана концептісінің семантикалық, мәдени және экологиялық категория ретінде қалыптасуы қарастырылады. Осы бағыттағы зерттеу олқылығын толықтыру мақсатында жұмыста жазушының төрт прозалық шығармасы талданады: «Плаха», «Қош бол, Гүлсары!», «Ақ кеме» және «Ғасырдан да ұзақ күн». Зерттеу барысында табиғат элементтері этикалық, эмоциялық немесе символдық мәнге ие болатын 37 үзіндіге сапалық концептуалды-семантикалық талдау жүргізілді. Үзінділерді іріктеу мәтіндерді мұқият оқу негізінде жүзеге асырылып, олар қайталанып отыратын лексикалық, метафоралық, баяндау сипатындағы және мәдени тұрғыдан мәнді белгілеріне қарай топтастырылды. Талдау нәтижесінде өзара байланысты төрт концептуалды модель анықталды: Жер-ана — өмір бастауы, аналық қамқоршы, моральдық бедел иесі және жады сақтаушы. Бұл модельдер Айтматов прозасындағы табиғаттың жай ғана оқиға өрбитін орта немесе поэтикалық бейне емес екенін көрсетеді. Керісінше, табиғат адам жауапкершілігі, мәдени сабақтастық, экологиялық осалдық және моральдық бағалау мәселелері көрініс табатын этикалық негіз қызметін атқарады. Зерттеу нәтижелері Айтматовтың көркемдік дүниетанымындағы Жер-ана концептісінің құрылымды концептуалды модель ретінде қызмет ететінін айқындау арқылы лингвомәдениеттану мен әдеби экокритика салаларына үлес қосады.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Project Overview
This corpus was developed to preserve, study, and teach Kazakh folklore in a digital environment