Қара өлең үлгілері
Жалт етіп қарағанда көзің тұнық, Қасыңа жетіп келдім тез ұмтылып. Сырласуға шақырдым өлеңменен, Жасың құрбы болған соң өзімсініп.
Search Interface
Folklore Text Corpus
A research-first corpus interface built for annotation workflows, citation discipline, and cross-lingual reading
Corpus Records
Showing 20 of 4573 records
Қара өлең үлгілері
Сен жүресің көктемде астан-кестен, Ақ түйенің бауырын арқан кескен. Ұлы күні ұлыстың бас қосқанда, Өлеңіңді айт, құрбыжан, қатар өскен.
Қара өлең үлгілері
Біздің ауыл жоғары шірік көлде, Бөз көйлектен су өтпес кіріккенде. Күнде мұндай ойын-той бола бермес, Өлеңіңді айт басымыз біріккенде.
Қара өлең үлгілері
Жүзің жарқын, қалқатай, бойың талма, Аузыңнан шыққан сөз шекер-бал ма. Өлеңменен айтылған әзіл сөзді Көргендінің баласы, көңіліңе алма.
Қара өлең үлгілері
Келемін жоғарыдан төмен қайтып, Көңілді көтерейік өлең айтып. Көңілді көтермесек өлең айтып, Қалармыз әлі-ақ бір күн жер томпайтып.
Қара өлең үлгілері
Айтысқан әлдеқашан тынды алап, Жұрт сені отыр тыңдап жым-жырт қарап. Қараймын, аузыңды ашсаң, көмейіңе, Бір бұлбұл кеткен-ау деп жұмыртқалап.
Қара өлең үлгілері
Мінезі жүйрік аттың ақпа-соқпа, Айтайын біраз өлең осы топқа. Сөйлеп қал, қызыл тілім, жан барында, Өмірің біразырақ бар ма, жоқ па?!
Қара өлең үлгілері
Базар барған біледі малдың нарқын, Өлең айтқан ұғады сөздің парқын. Сәті түсіп бұл тойда кездесіппіз, Өлеңіңді айт қосылып екі жарқын.
Қара өлең үлгілері
Өлеңменен ұл мен қыз ер жетеді, Көңіліңді жақсы өлең тербетеді. Өзіңе арнап, қалқатай, өлең айттым, «Әу» деп қойсаң, апырмай, нең кетеді.
Қара өлең үлгілері
Өлең шығар іштегі, айғайласақ, Несіне ақын боламыз, айта алмасақ. Жақсы да бар, өмірде жаман да бар, Арандармыз алды-артты байқамасақ.
Қара өлең үлгілері
Өлеңді айтқан абзал осындайда, Тартылып аққан су да таусылмай ма. Қартайып, жасың жетіп, ажал келсе, Ақ бетке қара топырақ шашылмай ма.
Қара өлең үлгілері
Өлеңді айтқан жақсы екіленіп, Жүйріктей топта шыққан екпінденіп. Қартайсаң, шабан аттай жүрісің жоқ, Алсайшы осындайда желіп-желіп.
Қара өлең үлгілері
Аузымнан өлең шықты әу басынан, Бұлақтай сылдыраған тау басынан. Жиын-тойда өлеңді мен айтқанда, Дос сүйсініп, тыңдаған жау жасыған.
Қара өлең үлгілері
Мен өзім баяғыдан қаршадаймын, Бастаған керуенді наршадаймын. Несіне айтар сөздің кідірейін, Келгенде қара өлеңге шаршамаймын.
Қара өлең үлгілері
Жігіттер, қанағат қыл азғанаға, Жараспас бекер мақтан бозбалаға. Өлең айт, тәуір сайлап осындайда, Шын жүйрік айғай шықпай қозғала ма.
Қара өлең үлгілері
Өзіңді жазда көргем, қыста көргем, Шашымды он екіден ұстап өрген. Іркілмей келген жерден өлең айттың, Баласы жақсы ауылдың нұсқа көрген.
Қара өлең үлгілері
Ақсай басып келеді торы құнан, Мертіккен-ау жануар тобығынан. Сәті түсіп бұл тойда кездесіппіз, Сусындайық өлеңнің тұнығынан.
Қара өлең үлгілері
Өрнектеп кестелеймін балағымды, Ораймын берен көкпен тамағымды. Сен мұнда өлең айтып отырғанда, Жүр екен кім ермек қып қарағымды.
Қара өлең үлгілері
Өзен судың өлеңім арнасындай, Топқа салған елімнің жорғасындай. Әлгі сөзің шын болса, құрбыласым, Сары алтындай толықсып кел қасыма-ай.
Қара өлең үлгілері
Салдыр-гүлдір етеді сайдың тасы, Салпы қарын боз бие малдың басы. Тәуір сайлап өлең айт, беу, қалқатай, Алып-ұшқан көңілімді қалдырмашы.
Reference
Browse authority entries and aliases used in corpus metadata.
Articles
Articles and research findings
Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана — көпқабатты концепт: семантикалық, мәдени және экологиялық талдау
Бұл зерттеуде Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана концептісінің семантикалық, мәдени және экологиялық категория ретінде қалыптасуы қарастырылады. Осы бағыттағы зерттеу олқылығын толықтыру мақсатында жұмыста жазушының төрт прозалық шығармасы талданады: «Плаха», «Қош бол, Гүлсары!», «Ақ кеме» және «Ғасырдан да ұзақ күн». Зерттеу барысында табиғат элементтері этикалық, эмоциялық немесе символдық мәнге ие болатын 37 үзіндіге сапалық концептуалды-семантикалық талдау жүргізілді. Үзінділерді іріктеу мәтіндерді мұқият оқу негізінде жүзеге асырылып, олар қайталанып отыратын лексикалық, метафоралық, баяндау сипатындағы және мәдени тұрғыдан мәнді белгілеріне қарай топтастырылды. Талдау нәтижесінде өзара байланысты төрт концептуалды модель анықталды: Жер-ана — өмір бастауы, аналық қамқоршы, моральдық бедел иесі және жады сақтаушы. Бұл модельдер Айтматов прозасындағы табиғаттың жай ғана оқиға өрбитін орта немесе поэтикалық бейне емес екенін көрсетеді. Керісінше, табиғат адам жауапкершілігі, мәдени сабақтастық, экологиялық осалдық және моральдық бағалау мәселелері көрініс табатын этикалық негіз қызметін атқарады. Зерттеу нәтижелері Айтматовтың көркемдік дүниетанымындағы Жер-ана концептісінің құрылымды концептуалды модель ретінде қызмет ететінін айқындау арқылы лингвомәдениеттану мен әдеби экокритика салаларына үлес қосады.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Project Overview
This corpus was developed to preserve, study, and teach Kazakh folklore in a digital environment