Қара өлең үлгілері
Шаңырақты ұстайтын қызыл уық, Шеше байғұс бір табан қызға жуық. Садаққа салып атар қыз болмадық, Әкеге соның үшін болдық суық.
Search Interface
Folklore Text Corpus
A research-first corpus interface built for annotation workflows, citation discipline, and cross-lingual reading
Corpus Records
Showing 20 of 4689 records
Қара өлең үлгілері
Ұшып жүрген әуеде ұлар ма екен, Атып алсам баласын жылар ма екен. Ауылың шалғай кеткенде, қимас қалқам, Көздің жасын көл қылып тұрар ма екен.
Қара өлең үлгілері
Ши кескенім, тағы да ши кескенім, Түрі әдемі болады шым кестенің. Дүниеде, жарқыным, аман болып, Олжа болар күлкімен күн кешкенің.
Алаштың әйелі Ақшолпан туралы
Ендігі бір ауыз сөз, анамыз Ақшолпанның көрегендігі жайында. Алаштың әйелі Ақшолпан анамыз перзентті кешігіп көреді. Сол кешігіп көрген баласын көтерерде, анамыз әртүрлі нәрселерге жерік болады. Әдепкі баласын – Ақарысты көтергенде, құс пен қойдың етіне жерік болады. Осы баласын туғанда, анамыз ауыл адамдарын шақырып а...
Алаша, Алаш, Қазақ және Жүз
Қазақтардың пайда болуы Сыр бойына ноғайлардың қоныстана бастаған кезінен басталады. Ноғайлар мен орыстар бұрын бір-бірімен жауығып жүреді екен. Бірде орыс жағының елшілері ноғайларға бейбіт мақсатпен келіпті. Елшіліктің құрамында орыс кінәздері жіберген 30 жауынгер мен олардың әйелдері де болса керек. Мұның мәнісі, ор...
Қара өлең үлгілері
Өлшеп берген бұл өмір өтеді де, Бізді тастап басқаға кетеді де. Алыс жерден сені іздеп келгенімде, Көз қиығың тастасаң жетеді де.
Қара өлең үлгілері
Асау аттың алдында ақыры бар, Ақ теңгенің ішінде бақыры бар. Сен қайдағы, құрбым-ау, мен қайдағы, Епті болсаң, қасыңа шақырып ал.
Қара өлең үлгілері
Айналайын Тәңірім, пана бергей, Көкірегім кең сарай қала жердей. Өлең десе тартамын жер танабын, Озып келген бәйгеден қара кердей.
Қара өлең үлгілері
Алқызыл гүл деуші едім, алқызыл гүл, Қасың қара болғанда, тілің бұлбұл. Қартайған соң күн өтіп, сәнің кетер, Шамаң келсе, қалқатай, ойна да күл.
Қара өлең үлгілері
Ханның ісі түседі қарашаға, Кілем түсі келісер алашаға. Қабатыңа ала кет енді бізді, Ауыл сәні өзіңсіз жараса ма!
Қара өлең үлгілері
Саусағың ақ жамбының күмісіндей, Лебізің шын жұпардың иісіндей. Жүрісің әсем сұлу көрінеді, Жорғаның су төгілмес жүрісіндей.
Қара өлең үлгілері
Басыңда түлкі бөрік түбіттеген, Болар ма сенен артық жігіт деген. Ауылға осы тұрған бір келмейсің, Түстің бе ақ сандыққа кілттеген.
Қара өлең үлгілері
Аспанда қыран бүркіт айналады, Бозбала той дегенде сайланады. Өлеңді шу дегенде қоя бермей, Жақтары жамандардың байланады.
Қара өлең үлгілері
Сере шығар семізді сойғызған үй, Табақ-табақ ет тартып, тойғызған үй. Той жасапсыз сәрсенбі сәтті күні, Тойыңыз құтты болсын той қылған үй.
Қара өлең үлгілері
Тиын екен, ендеше, тиын екен, Жинай берсе тиынды, бұйым екен. Әрқашан да қиналмай той бастаушы ем, Тойын бастау балалардың қиын екен.
Қара өлең үлгілері
Қаз едік қатар ұшып қаңқылдаған, Сахара шөлге қонып саңқылдаған. Дегендер мен жақсымын толып жатыр, Жақсылық өз басымен артылмаған.
Қара өлең үлгілері
Қарағайлы дегенде, қарағайлы, Қарағайды көп жылқы аралайды. Жақсы-жайсаң осындай бас қосқанда, Бекер қарап отырған жарамайды.
Қара өлең үлгілері
Ақ самаурын қайнайды шүмегі алтын, Қатар жүрген құрбыңмен болма салқын. Қатар жүрген құрбыңмен болсаң салқын, Бұрынғыдай болмайды көңілің жарқын.
Қара өлең үлгілері
Отырсың ағаш үйдің бөлмесінде, Жақсының иман тұрар кеудесінде. Жастығың бұл өмірде бір-ақ келер, Мен кепіл бір өткен соң келмесіне.
Қара өлең үлгілері
Жігіттер, неге отырсың өлеңдетпей, Қалыңдар өлеңдетіп заман өтпей. Қызығы бұл жалғанның ойнап-күлген, Бір шылбыр, екі тізгін қолдан кетпей.
Reference
Browse authority entries and aliases used in corpus metadata.
Articles
Articles and research findings
Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана — көпқабатты концепт: семантикалық, мәдени және экологиялық талдау
Бұл зерттеуде Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана концептісінің семантикалық, мәдени және экологиялық категория ретінде қалыптасуы қарастырылады. Осы бағыттағы зерттеу олқылығын толықтыру мақсатында жұмыста жазушының төрт прозалық шығармасы талданады: «Плаха», «Қош бол, Гүлсары!», «Ақ кеме» және «Ғасырдан да ұзақ күн». Зерттеу барысында табиғат элементтері этикалық, эмоциялық немесе символдық мәнге ие болатын 37 үзіндіге сапалық концептуалды-семантикалық талдау жүргізілді. Үзінділерді іріктеу мәтіндерді мұқият оқу негізінде жүзеге асырылып, олар қайталанып отыратын лексикалық, метафоралық, баяндау сипатындағы және мәдени тұрғыдан мәнді белгілеріне қарай топтастырылды. Талдау нәтижесінде өзара байланысты төрт концептуалды модель анықталды: Жер-ана — өмір бастауы, аналық қамқоршы, моральдық бедел иесі және жады сақтаушы. Бұл модельдер Айтматов прозасындағы табиғаттың жай ғана оқиға өрбитін орта немесе поэтикалық бейне емес екенін көрсетеді. Керісінше, табиғат адам жауапкершілігі, мәдени сабақтастық, экологиялық осалдық және моральдық бағалау мәселелері көрініс табатын этикалық негіз қызметін атқарады. Зерттеу нәтижелері Айтматовтың көркемдік дүниетанымындағы Жер-ана концептісінің құрылымды концептуалды модель ретінде қызмет ететінін айқындау арқылы лингвомәдениеттану мен әдеби экокритика салаларына үлес қосады.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Project Overview
This corpus was developed to preserve, study, and teach Kazakh folklore in a digital environment