Кербез қыз (ІІІ нұсқа)

Бір байдың үш ұлының ортасында бұлғақтап өскен жалғыз қызы болыпты. Қыздың бір аяғының туа біткен сылтымасы болса керек. Бірақ әке дәулетіне шалқып, үш ағасына арқа сүйеп өскен қыз көкірегін көтеріңкі ұстайды екен дейді. Тіптен, аяғының сылтымасын білдірткісі келмей, кербезсінген қылығына қарап, төңірегі «кербез қыз» деп атап кеткен екен. Кербез қыздың басы жас, бойы жеңіл кезінде қыз «теңім емес» деп талай жігіттің меселін қайтарады. Осыменен жүргенде қыз біраз уақыттың өткенін байқамай да қалады. Қыз ғұмыры қызғалдақтай келте ғой, қатарының көбі бас құрап, шаңырақ құрып кеткенде, байдың қызы енді оң жақта отырып қалған кәрі қыз атана бастайды. Арада тағы да біраз жыл өтеді. Күндердің бір күнінде бұл ауылға бір жігіт келеді. Ауыл-аймақты сөз етіп отырып, байдың кербез қызының әлі ұзатылмағанын естиді. Сөйтсе, бұл жігіттің де бір кездері кербез қызға көңілі кетіп, сөз айтқан екен ғой. Ол кезде көкірегін көтеріп жүретін байдың қызы бұ жігітті «теңім емес» деп, маңына жолатпай жіберіпті. Сол кезде қыздың әлі оң жақта отырғанын естіген жігіт ойға қалады: «Апыр-ай, бір кездері жастық сезімімді өзіне аударып, түн ұйқымды қашырған ғашығым еді. Бірақ менің дәулетімді қорашсынып, меселімді қайтарып еді. Шын бақыттың кілті байлықта емес екенін енді білді ме екен?» – деп толғанады. Толғаныс үстінде отырып, сол сезімін күйге түсіреді. Күйдің бас-аяғын тиянақтап қолын жаттықтырған соң, ауылдың бір өнерпаз жігітіне қолқа салады: «Осы күйімді кербез қызға айнытпай жеткізгейсің. Күйді түсініп, мән-жайыңды сұрай жатса, жасырмай айтарсың», – дейді. Уәдеге берік өнерпаз жігіт кешікпей-ақ кербез қыздың алдына барып, сәлем күйді тартады. Күй құлыншақтай құлдыраңдап мұңсыз-қамсыз әуенмен басталады да, келесі бір орамында қос ішектің асты-үсті қатар үн қатып, қайнаған өмірдің бір қуаныш, бір қайғы сарынына ойысқандай болады. Мұнан әрі күйшінің қолы сағақтан қайтып, бел буынға жеткенде әлде бір өкінішті өксік алқымнан алып, сығымдап тұрып алғандай әсер береді... Осы кезде кербез қыз «болды, тоқтат» дегендей белгі беріп, күйді үзіп тастайды. Сәлем күйді кімнің жолдағанын сұрап біледі. Сонан соң, өңі бұзылып, қамыға жүдеп көз жасын мөлдіретіп сығып-сығып алады. Әлден уақытта бойын жинап, еңсесін түзеп: «Қайтейін, тағдырдың жазуы сол да, мен кербезсіп жүріп, қадірімді білетін нағыз азаматты байқамай қалыппын, бағалай алмаппын», – деп өкінішін білдірген екен. Кейін осы күй ел ішіне «Кербез қыз» деген атпен тарап кетсе керек.

Once upon a time, there was a single daughter who grew up among the three sons of a wealthy man. It is said that the girl had a congenital limp in one of her legs. However, raised in the abundance of her father's wealth and supported by her three brothers, she held her head high. In fact, to hide her limp, her proud demeanor led those around her to call her the "proud girl." In her youth, the proud girl rejected many suitors, claiming they were "not her equal." As time passed, she lost track of how long she had been living this way. The life of a girl is as fleeting as a tulip; when most of her peers had already married and established their own homes, the wealthy man's daughter began to be referred to as an old maid still sitting on the shelf. Several more years went by. One day, a young man came to this village. While discussing the local area, he learned that the wealthy man's proud daughter had still not been married off. It turned out that this young man had once been infatuated with the proud girl and had proposed to her. At that time, the wealthy man's daughter, who walked with her head held high, had dismissed him as "not her equal" and had sent him away. Upon hearing that the girl was still unmarried, the young man reflected: "Oh my, she was once the one who captured my youthful feelings and kept me awake at night. But she looked down on my modest wealth and rejected me. Has she now realized that true happiness does not lie in wealth?" He pondered this deeply and decided to express his feelings through music. After refining the beginning and end of his composition, he approached a talented musician in the village and said, "You must convey this melody to the proud girl without fail. If she asks about the meaning, you will tell her honestly." The reliable musician soon went to the proud girl's presence and played the greeting melody. The tune began with a carefree, joyful sound, like a young foal frolicking, and in the next section, the two strings harmonized, shifting into a melody that reflected the joys and sorrows of life. As the musician's hands moved from the wrist to the waist, a sense of regret seemed to grip him, as if a sorrowful sigh was caught in his throat... At that moment, the proud girl signaled as if to say "enough, stop," and interrupted the melody. She inquired who had sent the greeting. After learning the answer, her expression changed, and she began to weep, her tears flowing freely. After a while, she composed herself and straightened her posture, saying, "What can I do? It is the fate written for me; in my pride, I failed to notice a true gentleman who would appreciate me, and I could not value him," she expressed her regret. Later, this melody spread throughout the land under the name "Proud Girl."