Қос келіншек (I нұсқа)

Бір байдың мәпелеп өсірген егіз ұлы болады. Ата-ананың тілегіне сай егіз ұлдың екеуі де жұрт аузына іліккендей азамат болып өссе керек. Қай істе де екеуінің жұбы жазылмай, біріне- бірі сүйеу болып, бірін-бірі толықтырып, көрер көзді қуантып жүреді екен. Бір күні бай отырып: «Бұл екеуінің кіндігін Құдай бір етіп жаратқанда, менің айырғаным болмас, екеуіне егіз қызы бар үйге құда түсейін», – дейді. Сол оймен бойжеткен егіз қызы бар үй іздеп құлағдар болып жүреді. Ел іші болған соң әртүрлі гәп кездесе бермей ме, бір үйден егіз ұл туғанда келесі үйден егіз қыз неге тумасын? Кешікпей- ақ, бойжеткен егіз қызы бар үй белгілі болады да, бай құлшына қимылдап құда түседі. Екі жақтың да ықылас-ниеттері жарасып, құйрық-бауыр жесісіп, төс қағыстырған құда болысады. Содан уәделі мерзім жетіп, қос келіншек ақ тілеумен босаға аттайды, келін болып түседі. Бір басы екеу болып, екі басы төртеу болып, тілегі орындалған бай неден аянсын, аяқ жетер жерге жар салып, ұлан-асыр той жасайды. Бірақ, бәрі де жазудан ғой, той қызып, ел мәре-сәре болып жатқанда «аттандай» шауып жаушы келеді. Ел шетіне қарақұрым қаскөй жаудың киліге кіргенін хабарлайды. Сонда отау үйде мәз-мейрам болып отырған егіз жігіт жұбын жазбастан атқа қонады. Тас-түйін болып бекініп, қатыгез жаудың алдын алу үшін ағайынға ұран салып, қол бастап шығады. Ал қос келіншек болса әлгінде ғана шырқап отырған шаттық әнін мұңды зарға ұластырып, Тәңірге жалбарынады. Ақ тілеумен қосылған асыл азаматтарының аман-есен оралуын, жаудың беті қайтып, ел ішіне қайтадан тыныштық орнауын тілек етеді. Естіген жанның жүрегін елжіреткен қос келіншектің осынау зарлы тілегін кейін бір өнерпаз домбыра тіліне түсірген екен. Сол күйі «Қос келіншек» деген атпен жұртқа жайылған. «Қос келіншек» күйі – тел бұраумен тартылатын санаулы ғана күйлердің бірі. Домбыраның астыңғы және үстіңгі ішектері бір дыбысқа келтіріліп тартылғанда, шынында да үміт-тілегі бір егіз келіншектің қатар шыққан мұң-сырындай әсер береді.

A wealthy man has twin sons whom he raises with great care. According to the wishes of the parents, both twin boys grow up to be admirable young men, well-regarded by the community. In every endeavor, they are inseparable, supporting each other and complementing one another, bringing joy to those who see them. One day, the wealthy man thinks, "Since God created their umbilical cords as one, it would not be wrong for me to propose to a family that has twin daughters." With this thought, he begins to seek out a household with twin daughters. In a village, various stories are bound to arise; if one household has twin boys, why wouldn't the next have twin girls? Before long, a household with twin daughters becomes known, and the wealthy man eagerly moves to propose. Both sides express their goodwill, sharing meals and exchanging vows, becoming in-laws. When the agreed-upon time arrives, the two brides joyfully step over the threshold and enter their new homes. With one head becoming two and two heads becoming four, the wealthy man, whose wishes have been fulfilled, does not hold back, announcing the celebration far and wide and throwing a grand feast. However, as everything is unfolding beautifully, a messenger arrives galloping in. He reports that a horde of ruthless enemies has invaded the outskirts of the village. At that moment, the twin brothers, who were enjoying the festivities in their new home, immediately mount their horses without hesitation. They prepare themselves firmly and, to prevent the merciless enemy, rally their relatives and lead the charge. Meanwhile, the two brides, who had just been singing joyful songs, turn their melodies into sorrowful laments, praying to God. They wish for the safe return of their beloved husbands and for the enemy to retreat, restoring peace to their land. The heartfelt lament of the two brides, which touched the hearts of all who heard it, was later captured by a talented musician on the dombra. It spread widely under the name "The Two Brides." "The Two Brides" is one of the few pieces played with a double tuning. When the lower and upper strings of the dombra are tuned to the same note, it truly evokes the shared hopes and sorrows of the twin brides.