Тепеңкөк (V нұсқа)

Ертеде бір ханның қойшысы бар екен. Сол қойшы ханның жалғыз баласымен бір жаққа барып келе жатса, өзеннің жағасында жылқының басы жатыр екен. Сонда қойшы: «Мені Толыбай сыншының баласы деп кім айтады, сені көкорақ тұлпар деп кім айтады?» – деп жылқының басын құшақтап жылайды. Осы уақиға жайын ханның баласы әкесіне айтып келеді. Мұны естіген хан қойшыны шақырып алып: «Сен сыншы болсаң, менің бес жүз жылқымның ішінен шабатын тұлпар бар ма, айқындап бер», – дейді. Қойшы ханның жылқыларын аралап, ешбір жылқыға көңілі толмай, ханға: «Сіздің жылқыларыңыздың ішінде шабатын тұлпар жоқ», – дейді. Хан қойшыға қаражатын, керек-жарағын беріп, тұлпар тауып келуін сұрайды. Қойшы шаһардан-шаһар кезіп, базарларды түгел аралап, ешбір тұлпар таба алмай, бір қойшыдан жауыр, жүні түскен қотыр тайды сатып алып ханға келеді. Хан қойшыға: «Бір айдан кейін болатын бір бәйге бар, соған осы тайды қосасың», – деп бұйырады. Қойшы «мақұл» деп, тайды бір табын жылқыға қосып жібереді. Асқа он күн қалғанда ханның баласы үйірге барып қараса, әлі сол қалпында, жауыр арық тайды қойшы мініп жүр екен. Қойшыдан: «Ханның бәйгеге қосатын тұлпарын мініп жүргенің қалай?» – десе, ол: «Ханның бес жүз жылқысының ішінде осыдан басқа ұшығына шығатын жылқы көрмедім», – дейді. Содан бәйге болып, тепеңкөк бәйгені алып келеді. Сонда қойшы Тепеңкөкті: Кекіліңе болайын күлтеленген жібектей, Сауырыңа болайын, түбі түскен шелектей, – деп еркелеткен екен.

Once upon a time, there was a shepherd for a king. One day, while the shepherd was going somewhere with the king's only son, they came across a horse's head lying by the riverbank. The shepherd then said, “Who would call me the son of Tolybai the seer, and who would call you the noble steed?” and he hugged the horse's head and cried. The king's son reported this incident to his father. Upon hearing this, the king summoned the shepherd and said, “If you are a seer, identify if there is a steed among my five hundred horses that can race.” The shepherd inspected the king's horses but found none to his satisfaction and told the king, “There is no racing steed among your horses.” The king then gave the shepherd money and supplies, asking him to find a steed. The shepherd wandered from city to city, visiting all the markets but could not find a single steed. Finally, he bought a worn-out, mangy colt from another shepherd and returned to the king. The king ordered the shepherd, “There is a race in a month; you will enter this colt.” The shepherd agreed and sent the colt to join a herd of horses. Ten days before the feast, the king's son went to check on the herd and saw that the same worn-out, skinny colt was still being ridden by the shepherd. When he asked the shepherd, “How come you are riding the horse that the king is entering in the race?” the shepherd replied, “I have not seen any horse among your five hundred that is fit to race other than this one.” Then the race took place, and the colt named Tepengkök was brought back victorious. At that moment, the shepherd affectionately said to Tepengkök: “May I be like your mane, soft as silk, And may I be like your back, sturdy as a bucket.”