Тоқта баяу

Әке мен шешеден жастай айрылған екі бала байдың қозысын жайып, тезегін теріп, қалған-құтқанын жеп, ескісін киіп күн көреді. Халық аузындағы қай дастан, қай әңгіме-аңызда болсын байлар қатыгез болады. Олар үшін бір баланың қарны ашып, киімі жыртылып, көз жасының сел боп ағуы бір тоқтының маңырағанындай әсер етпеген. Керісінше, тоқты-серкеш маңыраса, жүрегіне шаншу боп қадалып, қолына қамшы ұстатқан. Екі жетім де байдың осы қатыгездігін көріп, жігері құм боп өседі. Өлі таяқ өршіл жүректі өкпедей езіп, жас өмірді жасық өмірге айналдырады. Шілденің аптап ыстығында байдың ауылы көшеді. Баяғы әдетімен бай екі жетімге қозыны тағы да жаяу айдатады. Көш жеткен күндік жолда қозы айдаған екі бала әбден шаршайды. Ересегі буыны құрып, табаны таусылғанын інісіне білдірмесе де, інісі шаршағанын жасыра алмайды. Шөлден діңкесі құрыған кішісі қозы айдаған ағасына ілесе алмай жылайды, жылап келе жатып «тоқта баяу», «тоқта баяу», – деп жалынады. Баланың сол жалынышын сыбызғышы сыбызғыда осылай тартқан екен.

Two children, orphaned from their father and mother at a young age, graze the rich man's sheep, collect their droppings, eat whatever scraps they can find, and wear old clothes to survive. In every folk tale or story told by the people, the rich are portrayed as cruel. For them, the hunger of a child, the rags on their body, and the tears flowing like a river mean nothing more than the bleating of a lamb. On the contrary, when a lamb bleats, it pierces their hearts like a thorn and makes them grasp a whip. Both orphans grow up discouraged by the rich man's cruelty. The dead stick crushes the ambitious heart like a lung, turning youthful life into a wretched existence. In the scorching heat of July, the rich man's village moves. As usual, the rich man makes the two orphans drive the sheep on foot again. On the day of the journey, the two children, who have been herding sheep, become completely exhausted. Although the elder does not show it to his younger brother, he is worn out and his joints ache, while the younger cannot hide his fatigue. The little one, parched from thirst, cries as he struggles to keep up with his brother, pleading, "slow down, slow down," as he walks. The flutist has played this very plea on his flute.