Жеке батыр

1817 жылы көктем, Бейсенбі ауылы қазіргі Қаба ауданына қарасты Қостай талдысы деп аталатын қоныста отырған еді. Рулық қақтығыстың жолын қуып жүздерін суыққа бұрған бөгде рудың бұлаңшы тобы талтүс кезінде қанаттас отырған дәрігер (байкісі) ауылының бір топ түйесін, ауыл адамдарының қарсылығына қарамай, алдына сап айдап жөнеледі. Ауылдағы бала-шаға «бұлаңшы» деп ұлардай шулады. Әсіресе малмен көз ашып, малды жанының тірегі еткен ауылдағы аналар зар иледі. Аналардың «ойбай, құрыдық, күнге қарап ұлыдық, жұртта қалып құрыдық, бұл не сұмдық, бұл не басынғандық, бізден ұл тумап па еді?» деген зар-заласы тау-тасты жаңғыртты. Ауылдан Дөненбай шаңырағын да шайқалтты. Ер жүрек Дөненбай мына қорлыққа шыдамай, атына дереу ер салды. Қатарлас отырған ауыл азаматтарын аттанысқа келтіріп, бұлаңшылардың өкше ізіне түсті. Бұлаңшылар жер түбіне барса да, қуып жетіп, түйелерді қайтарып әкелмек. Осы мақсат-тілек мінген атына қамшы бастырды, бұлаңшыларды састырды. Тебінгі терге көміліп, тұлпар талыққан кезде басқалардан бұрын жеткен Дөненбай түйе бұлаушыларымен жалғыз айқасты. Апыр-топыр айқаста бұлаңшылардың алтауы аттан құлап, қалған екеуі қаша соғысты. Сойыл жетпес аралықтан Дөненбайға зуылдатып садақ жебесін жұмсады. Дөненбай сауыт-саймансыз от кеуделі жүрегін садақ оғына тосып, сол майданда жан үзді. Осы бір шайқас болашақ күйшіні сормаңдай жетім етті. Бекең әке арманына арман қосып, бір жаңа күйдің көзін ашты. 14 жасында «Жеке батыр» атты күйін әкесі Дөненбайға арнады. «Жеке батыр» күйінде әкесінің ел тілегі жолындағы ерлігіне, өзінің әкеден жас қалған жетімдік көңіл-күйі қосыла күмбірлеп, бізге жетті.

In the spring of 1817, the village of Beisembaï was located in the settlement called Kostaï Taldysy, which is now part of the Qaba district. A group of raiders from a foreign tribe, following the path of tribal conflict, turned their faces to the cold and drove a herd of camels from the village of the doctor (Baïkisi) in broad daylight, despite the villagers' resistance. The children in the village shouted "raiders" like a flock of gulls. Especially the mothers in the village, who had raised their children with livestock, lamented. The mothers' cries of "Oh no, we are doomed, we have raised our children to the sun, we are left behind, what is this horror, what is this audacity, did we not bear sons?" echoed through the mountains and valleys. It also shook the yurt of Dönanbay in the village. Brave Dönanbay, unable to endure this humiliation, immediately saddled his horse. He rallied the village men sitting alongside him and set off in pursuit of the raiders. Even if the raiders fled to the ends of the earth, he was determined to catch up and bring back the camels. He spurred his horse with this goal in mind, startling the raiders. As the horse was buried in sweat and fatigue, Dönanbay reached the raiders before anyone else and engaged them alone. In the chaotic battle, six raiders fell from their horses, while the remaining two fled. From a distance where the whip could not reach, the raiders shot arrows at Dönanbay. Without armor, Dönanbay bravely faced the arrows with his fiery heart and perished in that battle. This clash left the future musician an orphan. Beken, adding his own dreams to his father's aspirations, opened the door to a new melody. At the age of 14, he dedicated his composition titled "Zheke Batyr" to his father Dönanbay. In the melody of "Zheke Batyr," the bravery of his father in fulfilling the wishes of the people and his own feelings of orphanhood, having lost his father at a young age, blend together and have reached us.