Майдақоңыр

Бейсенбінің әлеуметтік істерге араласып, өсіп-жетілуіне Маман би үлкен жебеуші болды. Сол дәуірде Маман би әділ, турашылығымен ел көзіне түскен. Айтса сөзі, қолқаласа бет-беделі өтетін үлкен билердің бірі еді. Жас болғанымен Бейсенбінің әділқазылығы мен ақылдылығына қызыққан көзі қарақты қарт би Бейсенбіні өз жанына ертіп жүріп баулиды. Жас Бейсенбі Маманға еріп талай топты жиынға, думанды ас-тойға, қазақ ортасындағы толып жатқан келелі кеңестер мен дау-шарларға қатысады. Бұл сапарлар Бейсенбіні өмір тануға, қалың халықтың күйін байқап, әділет жолын қууға ұмтылдырады. Бейсенбі билік басына байлығымен не ру шонжарлығымен емес, қайта әділдігімен, сөзіне жұрт ұйыған шешендігімен халыққа іс көрсетуімен танылып шыққан адам. Оның әділділігі мен шешендігі, алымдылығы жөнінде ел аузында мадақталып келе жатқан талай аңыз-әңгімелер бар. Соның бірі «Көк бесті дауын» шешкен әділ билігі болып табылады. Бейсенбінің жастау кезіндегі бір аста өткізілген ошақ бәйгеде алдымен келіп, жүлделі болған көк бестісі үлкен бәйгеде қастандыққа ұшырап мерт болады. Көк бесті абақ керейдікі, уақ – жауапты жақ екен. Екі тайпа елдің арасында осыған бола үлкен дау туылып, ұзаққа дейін шешілмейді. Уақтың Еркөкше биі: «Ел арасын берекелестірсем, өлгенде артыма дау қалдырмай бітіріп кетсем», – деп ойлап, абақ керей мен уақтың сөз ұстар билерін кеңеске шақырса керек. Кеңеске абақтың жанат руы жағынан Маман би қатысады. Қасына жас Бейсенбіні ертіп барады. Ол Еркөкше биге амандаса барғанда, Еркөкше би: – Мына балаң кім? – деп сұрайды. Санда Маман би: – Інім, Дөненбай батырдың баласы, тізгін ұстатарым, – деп таныстырды. Кеңес басталып, екі жақтың даугерлері дауын айтып, талабын білдіргеннен кейін, қарт Еркөкше би даудың төрелігін айтуға Бейсенбіні көрсетіп: – «Кәрінің сөзі тәтті, ісі сәтті, жастың жалыны қатты» деген сөз бар. Жас биім, осы даудың билігін сен айтшы, – дейді. Екі арыс елдің арасындағы ескі дауға тұңғыш рет кезіккен Бейсенбі: – Бестінің құны – бес кесік, біткен жөн екі жақ елдесіп, жүрмелік қан кешіп, құн кесіп, бұл жолы бас бәйге – 500 қой көк бестінің сыбағасы еді. Бір кесік соған, бір кесік абақ елінің ұранына, ал қалған үш кесік ел ара берекелік ісің ғой, – деп тақпақтай жөнеледі. Ұзаққа созылып білтеленген ескі даудың шиесі шешілгендей болады. Екі жақ Бейсенбінің билігіне айрандай ұйыйды. Абақ керей жағы 200 қой алып, 300 қойды кешірім етеді. Бұған дән разы болған Еркөкше би Бейсенбіге өзі мініп жүрген қоңыр жорға атын тарту етеді. Аттың түр-тұлғасы мен жүрісіне көңілі толған Бейсенбі домбыра шанағына «Майда қоңыр» атты әсерлі күй туындатады.

Maman Bi was a great patron in Beisenbi's involvement in social affairs and his growth. In that era, Maman Bi stood out in the eyes of the people for his fairness and straightforwardness. He was one of the great judges whose words carried weight and whose reputation preceded him. Although young, the experienced elder judge, fascinated by Beisenbi's fairness and wisdom, took him under his wing. Young Beisenbi accompanied Maman to many gatherings, festive celebrations, and numerous important councils and disputes within the Kazakh community. These journeys encouraged Beisenbi to understand life, observe the condition of the common people, and strive for justice. Beisenbi emerged not through wealth or tribal nobility but through his fairness, eloquence that captivated the public, and his actions that demonstrated his capabilities. There are many legends and stories praising his fairness and eloquence. One of them is his fair ruling in the "Kok Besti Dispute." In his younger days, during a competition held at a feast, Beisenbi's horse, Kok Besti, came in first and won a prize but later fell victim to a conspiracy and died in a major race. Kok Besti belonged to the Abak Kerey tribe, while the Uaq tribe was responsible for the incident. This led to a significant dispute between the two tribes, which remained unresolved for a long time. The Uaq tribe's Erkokshe Bi thought, "If I can bring peace among the people and resolve this matter without leaving a dispute behind when I die," and called the respected judges from both the Abak Kerey and Uaq tribes to a council. Maman Bi participated in the council from the side of the Janat clan of Abak, bringing young Beisenbi with him. When he greeted Erkokshe Bi, Erkokshe Bi asked, "Who is this boy?" Maman Bi introduced him, saying, "My younger brother, the son of Donenbay Batyr, whom I will guide." After the council began and both sides presented their claims and demands, the elder Erkokshe Bi pointed to Beisenbi to announce the ruling of the dispute, saying, "There is a saying: 'The words of the elder are sweet, their actions successful, and the youth's passion is strong.' My young judge, please give your ruling on this dispute." Facing the old dispute between the two noble tribes for the first time, Beisenbi stated, "The value of the Besti is five cuts; it is best for both sides to come to an agreement, to avoid bloodshed, and to settle the value. This time, the grand prize was 500 sheep, the share of the Kok Besti. One cut goes to that, one cut to the battle cry of the Abak tribe, and the remaining three cuts are for the peace among the people." It seemed as if the long-standing, tangled old dispute was resolved. Both sides agreed to Beisenbi's ruling. The Abak Kerey side accepted 200 sheep and forgave 300 sheep. Pleased with this outcome, Erkokshe Bi gifted Beisenbi the brown horse he was riding. Delighted with the horse's appearance and gait, Beisenbi composed a touching melody titled "Mayda Konyr" on his dombra.