Сансызбай

Сарымалайдың сыбызғышылық өнері ауыл арасына ғана емес, төңірегіндегі Орда, Орынбор сияқты қалаларға да кеңінен мәлім болған. Мұндай орындарда Сарымалай қолдан қолға тимей, жұртшылықтың ыстық ықыласына бөленеді екен. Тіптен сыбызғышының асыл өнеріне тәнті болғандар астына ат мінгізіп, үстіне киіт кигізіп, зор құрмет көрсететін болған. Бірде Сарымалай ел аралап жүріп, Сансызбай деген байдың ауылына тап болады. Сансызбай өзінің кең ордасында әйгілі сыбызғышыны қолқалап отырып, ұзақ таңға күй тартқызады. Тіптен, күйшінің жол соғып шаршап келгеніне де қарамай, әр күйдің аңызын айтқызып, беріле тыңдайды. Содан, таң алдында дем алуға сыртқа шыққан Сарымалайға ауыл жігіттері: «Апырай, біздің байекең алуға жомарт, беруге сараңдығын сізге де көрсетіп, тұла бойыңыздағы күйді сауып алды-ау!» – деп әзіл айтады. Сансызбайдың сараңдығын Сарымалай үнсіз ғана ішіне түйіп алады. Ертеңінде Сарымалай жол жүрмекші болады. Ауыл жігіттері айтса айтқандай, Сансызбай мыңғырып мал айдаған байлығына қарамастан, Сарымалайға ешқандай жөн-жоралғы жасамай, сұлу-сыпайы қоштасады. Сонда Сарымалай сыбызғысын алып, кешегі күйлерінен мүлде бөлек бір күйге салды дейді. Сол жерде күй тыңдап отырғандардың бірі: «Мынау бір тың сарын ғой, бұл күйіңіз не деп аталады?» – деп сұрайды. Оған Сарымалай: «Бұл күйімді басқаға сараң болса да, тыңдауға жомарт Сансызбайға арнадым», – дейді. Мұны естіген Сансызбай қызара ұялып, бір жағынан сараңдығын жұртқа жайып жіберер деп қысылып, сол жерде әйгілі күйшіге ықылас көрсетеді. Сарымалайды қолқалап отырып қайтадан төрге шығарып, «сыбағаң» деп қой сояды, «жолың» деп иығына шапан жабады. Бірақ өнер шіркін өлетін мал, тозатын дүниенің шылауында жүрмейді ғой. Соның бір айғағындай болып, бүгінгі күнімізге «Сансызбай» күйі жеткен.

Sarymalai's art of playing the flute became widely known not only among the villagers but also in nearby cities like Orda and Orenburg. In such places, Sarymalai would not be easily accessible, and he would receive the warm affection of the public. Those who were captivated by the master's exquisite art would even honor him by providing a horse to ride and dressing him in fine clothes. One day, while traveling through the countryside, Sarymalai comes across the village of a wealthy man named Sansyzbay. In his spacious yurt, Sansyzbay insists on having the famous flutist play for him until dawn. Despite the fact that the musician had just arrived and was tired from his journey, Sansyzbay makes him share the legends behind each melody, listening intently. Then, as Sarymalai steps outside to get some fresh air before dawn, the village boys joke, "Wow, our rich man is generous in taking but stingy in giving, and he has drained the music from you!" Sarymalai silently absorbs Sansyzbay's stinginess. The next day, Sarymalai prepares to leave. As the village boys had said, despite his wealth and herding many cattle, Sansyzbay bids farewell to Sarymalai without any proper gifts or ceremonies, doing so politely and gracefully. At that moment, Sarymalai picks up his flute and plays a completely different melody from the previous night. One of the listeners asks, "This is a new tune; what is this melody called?" Sarymalai replies, "I dedicated this melody to Sansyzbay, who may be stingy in giving to others but generous in listening." Hearing this, Sansyzbay blushes with embarrassment, worried that his stinginess would be revealed to everyone, and right there, he shows his appreciation to the famous musician. He insists on inviting Sarymalai back to the main area, saying, "This is your share," as he sacrifices a sheep, and "This is for your journey," as he drapes a cloak over his shoulders. However, true art does not dwell in the realm of perishable wealth and fading possessions. As a testament to this, the melody "Sansyzbay" has reached us to this day.