Көкіл (I нұсқа)

«Көкіл» күйіне қатысты ел ішінде аңыз-әңгіме көп. Соның бірі Қазанғап пен Үсен төренің алғаш кездесуіне байланысты айтылады. Бірде Қазанғап ел аралап жүріп Қарақамыста отырған Үсен төренің үйіне түседі. Үсен төре үйінде жоқ екен. Қазанғап сусын ішіп, шөлін басқан соң, төрде сүйеулі тұрған төренің домбырасына қол созады. Үсен төренің дәулескер домбырашылығын сырттай еститін. Төренің даңқына домбырасы сай екен, Қазанғап қызығып кетіп бірер күй тартады. Осы кезде үйіне Үсен төренің өзі де келіп қалады. Төрінде домбырасын тартып отырған бейтаныс біреу. Төре бел шешіп жайғасқан соң, жақтырмаған шырай танытады. – Құдайы қонақ екеніңе сөз жоқ, бөлінбеген еншің әзір. Бірақ құдайы қонақтың еншісіне үй иесінің домбырасы да бұйырады дегенді естімеп едім. Домбырама ұлықсатсыз қол тигізген ендігі айып өзіңнен. Төрелігін тартқан күйің танытар, көрсет өнеріңді, – дейді Үсен төре. Қолына домбыра жағып отырған Қазанғап «Көкіл» күйін сұңқылдатып қоя береді. Күй бітер-бітпестен Үсен төре еңсесін тіктеп, ошарыла бұрылып: – Апырай, бұл төңіректе домбыраны бұлай сөйлететін ешкім жоқ сияқты еді. Күйің жан-жүрегімді баурап, буыныма түсіп кетті ғой. Осы Ұлықұмда жалғыз атты Қазанғап деген күйші бар деуші еді, жарқыным, сол сен емессің бе?! – дейді. Сонда Қазанғап: – Болсақ, болармыз! – деп жымиған екен. Алғаш осылай танысқан Қазанғап пен Үсен төренің арасында үлкен кісілікті қарым-қатынас орнаған. Қазанғап Үсен төреден домбыра тартудың небір шеберлік шалымдарын үйренген. Кейін екеуі додалы күй сайысына түскен соң да бір-біріне деген сый-құрметінен айнымаған. Міне, «Көкіл» күйінің адам танытар құдіреті осындай.

There are many legends and stories about the "Kökil" melody in the country. One of them is related to the first meeting of Qazangap and Usen Tore. One day, while traveling around the country, Qazangap stops at the house of Usen Tore, who is sitting in Karakamy. Usen Tore is not at home. After Qazangap quenches his thirst with a drink, he reaches for the Tore's dombra, which is leaning against the wall. He had heard about Usen Tore's exceptional dombra playing from afar. The dombra matches the Tore's fame, and Qazangap, intrigued, plays a few melodies. At that moment, Usen Tore himself returns home. There is a stranger playing the dombra in his house. After settling down, the Tore shows a disapproving expression. - "There is no doubt you are a guest of God, your share is not yet divided. However, I have never heard that a guest of God is allowed to touch the host's dombra without permission. The blame for touching my dombra now lies with you. The melody you play will reveal your nobility, show your skill," says Usen Tore. Holding the dombra, Qazangap begins to play the "Kökil" melody. As the melody comes to an end, Usen Tore straightens up and turns around: - "Wow, it seems there is no one around here who can make the dombra speak like this. Your melody has captured my heart and has taken hold of my very being. They say there is a lone musician named Qazangap in Ulukum, my dear, is that you?!" says Usen Tore. At this, Qazangap replies: - "If we are, then we are!" with a smile. Thus, a relationship of great respect was established between Qazangap and Usen Tore, who met for the first time. Qazangap learned many masterful techniques of dombra playing from Usen Tore. Even after both participated in competitive dombra contests, they never wavered in their mutual respect. This is the power of the "Kökil" melody that reveals one's true self.