Қорқыт ата туралы тарихи аңыз

Қорқыт өлімге бойұсынбай, ажалдан құтылмақшы болып, қашып дүние жүзін кезеді. Қайсы жерге барса да, алдынан қазылып жатқан көр шыға береді. Ақыры өлімнен құтылмасын білген Қорқыт ата Сырдарияның ағын суының үстіне кілем жайып жіберіп, қарындасын қасына алып, сол кілемнің үстінде отырып елмен, жерімен, қарындасымен және өзінің өмірімен қоштасқан зарлы күйлерін тартады. Өзен бойында отырған елдердің қобыздың зарлы дауысын естігендері шыдап тұра алмай, өзеннің екі жағалауына топыла жиналып, емірене тыңдасады. Өзен жағалауынан сыртқары түстік жерде отырған көшпелі елдердің де кешқұрым қобыз даусын естіген қырық қыздары жақын жерде шығар деп қызыққаннан жүгіре-жүгіре жете алмай, отыз тоғыз қыздың өкпелері өшіп, жолда өледі. Олардың ішінен жүгіре алмай жайымен жүрген бір ақсақ қыз ғана Сырдың жағасына жетіп, Қорқытты көріп өледі. Сол ақсақ қыздың моласы – Қорқыт атаның қойылған жерінің тура сол төстігінде арасы бір шақырымдағы жердегі шыңның басына орнатылған мұнара. Осы кезде де жұрттың бәрі оны «Ақсақ қыздың белгісі» деп атайды. Қорқыт атаның үстінде отырып қобыз тартқан кілемін Сырдың ағысы иінге соқтырып тоқтатқан жерінде қазулы көр алдында дайын екен. Әзірейіл жан алғыш та жетіп келеді. Сол сәтте Қорқыт тылсыммен өзін көбейтіп, қырық Қорқыт етіп көрсетеді. Олардың қайсысы Қорқыт екенін айыра алмай сасқан «жан алғышқа» сол кезде Құдірет парман етеді: «Қырқының қайсысы бұрын кірпігін қақса, соның жанын ал! – дейді. Жаны бар Қорқыт кірпігін қаққан кезде жаны алыныпты. Сол жердегі дайын көріне Қорқыт ата қойылады. Осылай деп білетін жұрттың көпшілігі осы кезге шейін Қорқыт атаның сол орнын қадірлеп, құрмет тұтады.

Korkyt, refusing to submit to death, tries to escape from it and wanders the world. Wherever he goes, he encounters graves being dug. Finally realizing he cannot escape death, Korkyt lays a carpet on the flowing waters of the Syr Darya, takes his sister beside him, and while sitting on that carpet, he plays mournful melodies, bidding farewell to his people, land, sister, and his life. The people living along the river, hearing the sorrowful sound of the kobyz, cannot bear it and gather in groups on both banks of the river, listening intently. The nomadic tribes sitting in the southern part away from the river also hear the sound of the kobyz in the evening, and their forty girls, curious to see what is happening, run but cannot reach it; thirty-nine girls exhaust themselves and die on the way. Among them, only one lame girl, who walks slowly, reaches the banks of the Syr and sees Korkyt before she dies. The grave of that lame girl is marked by a tower built on the top of a mountain, exactly one kilometer away from where Korkyt is laid to rest. Even now, everyone calls it "The Sign of the Lame Girl." The carpet on which Korkyt sat while playing the kobyz is ready in front of the dug grave where the current of the Syr has pushed it to a bend. Azrael, the angel of death, arrives as well. At that moment, Korkyt mysteriously multiplies himself, appearing as forty Korkyts. Unable to distinguish which one is the real Korkyt, the "soul taker" becomes confused, and at that moment, the Divine Command is given: "Whichever of the forty blinks first, take that one's soul!" When the Korkyt with a soul blinks, his soul is taken. Korkyt is then laid in the grave prepared there. Thus, the majority of people who know this story continue to honor and respect that place of Korkyt to this day.