Асан қайғы (ІV нұсқа)

Асан қайғы жас жігіт күнінде аң аулауға шығады. Сахарада келе жатса, алдынан бір түлкі қашады. Сол түлкіні қуалап, күн батуға жақындағанда соғып алады. Өзі қанжығасына байлап келе жатса, алдында бір жалғыз киіз үй көрінеді. Киіз үйге келіп кім бар деп дауыстап сұрағанда бір қыз шыға келеді. Сонда шыға келіп Асан қайғыны көріп, ішегін, ішін үш рет тартады. Сонда қызының ішін тартқанын үйдегі отырған әкесі естіп: – Шырағым, шегіңді, ішіңді неге тартасың? – деп өз қызынан әкесі сұрайды. Сонда қыз: – Ішегімді тартпай қайтейін, далада адамның сырттаны, жылқының, аңның, ағаштың сырттаны тұр. Төрт сырттан бір жерде тұр, – деді. Қыз Асан қайғыны атынан түсіріп үйге алып кіреді. Содан кейін келген жігітке шай қойып, тамақ істей бастады. Қыз өте сұлу, ажарлы болғандықтан Асан қайғының оған көңілі түсті. Оны жаратты. Сол күні қонып жатып, ертесіне қызға Асан қайғы: – Менің әйелім жоқ, сондықтан сен маған ти, – деді. Қыз: – Жарайды, мен саған тиемін, – деді. Ол қызды алмақшы болды. Қыз Асан қайғыға: – Сен маған екі күн өтіп, үшінші күні қайтып кел, мен сенімен еремін, кетемін, – деді. Екеуі уәделесіп, Асан қайғы екінші күні атына мініп жүріп кетті. Содан жүріп келе жатып, тағы бір уақытта бір киіз үйге келді. Үйге кіріп келсе, үйдің ішінде бір жалғыз қыз отыр екен. Бұл қыз өте ажарлы сұлу, манағы қыздан да ілгері. Бұл қызға: – Маған тиесің бе? – деді. Сонда қыз: – Тиемін, – деді. – Егер сен маған тисең, мен сені бүгін алып кетемін, жүремін, маған ер! – деді. – Жарайды, еріп жүремін, бірақ саған қоятын шартым бар, – деді. – Жарайды, шартыңды айт! – деді. – Мен алты айға дейін сөйлемеймін, мені сөйлетпе, сөйлетсең, мен саған жоқпын, – деді. Уәде бойынша Асан қайғы қызды үйіне алып келді. Кейін бірнеше күн той істеді. Көп халық жиналып, қыз-келіншек қыздың қасына келеді. Әңгімелесіп отыра береді. Таң атқанша ол қыз сөйлемеді. Екі-үш күнге шейін қыз сөйлемеді. Бұл қыз өте сұлу. Отырғандар: «Апырмай, мынау қыз сақау екен. Бұл қыздың Асан қайғы сұлулығына бола алды», – дейді. Күндердің күнінде қыз таза сөйлемей, сақау болды. Асан қайғы қыз сақау болғандықтан бал ашушыларды шақырып әкеліп, бал аштырды. Бал ашушы: – Бұл қыз сақау емес, мұны базарды аралатып көпті көрсетіп келіп, базардың шетіне шығарсаң, қыз сөйлейді, – деді. Қызды базардың шетіне шығарып, келе жатыр еді, қызға тіл бітіп қыз сөйледі: – Ей, Асан қайғы, алты айға шарт жасап едік, бес ай өтті. Енді бір-ақ айы қалып еді. Соған қарамай, мені ақырында еріксіз сөйлеттің. Мен енді саған жоқпын, ғұмырың қайғымен өтсін! – деп қыз өз жолына жүріп кетті. Көз алдында қызды жұрт қуып еді, жете алмай, бәрі де қалып қойды. Ақырында Асан қайғы бірнеше күн қарап таба алмай қайғыланып, үйіне келіп жатты. Асан қайғының «Асан қайғы» атану себебі осыдан екен.

Asan Kaygy, in his youth, goes out to hunt. While walking in the steppe, a fox runs in front of him. Chasing that fox, he catches it just as the sun is about to set. As he ties it to his saddle and continues on, he sees a lone yurt ahead. When he calls out to see who is there, a girl comes out. Upon seeing Asan Kaygy, she pulls in her intestines and stomach three times. Hearing his daughter pull in her stomach, the father sitting inside the yurt asks: – My dear, why are you pulling in your stomach? – he asks his daughter. The girl replies: – How can I not pull in my stomach when there is a man's outer garment, a horse's, an animal's, and a tree's outer garment outside? Four outer garments are standing in one place, – she said. The girl dismounts Asan Kaygy and takes him into the yurt. After that, she prepares tea and starts cooking for the young man. Because the girl is very beautiful and charming, Asan Kaygy takes a liking to her. He fell for her. That day, while staying overnight, the next morning Asan Kaygy says to the girl: – I have no wife, so you should marry me, – he said. The girl replied: – Alright, I will marry you, – she said. He intended to take the girl. The girl said to Asan Kaygy: – You come back to me after two days, on the third day, I will go with you, – she said. They made a promise, and Asan Kaygy rode off on his horse the next day. As he was riding along, he came to another yurt at one point. When he entered the yurt, he saw a single girl sitting inside. This girl was very beautiful, even more so than the previous girl. He asked her: – Will you marry me? – he said. The girl replied: – I will marry you, – she said. – If you marry me, I will take you away today, come with me! – he said. – Alright, I will follow you, but I have a condition to set, – she said. – Alright, tell me your condition! – he said. – I will not speak for six months, do not make me speak, if you make me speak, I will not be yours, – she said. According to the promise, Asan Kaygy took the girl to his home. After that, they held a celebration for several days. Many people gathered, and the women came to the girl. They sat and chatted. Until dawn, the girl did not speak. For two or three days, the girl remained silent. This girl was very beautiful. The people sitting around said: “Oh my, this girl is mute. This girl must have married Asan Kaygy for his beauty,” they said. One day, since the girl remained completely silent, Asan Kaygy called fortune-tellers to have her fortune told. The fortune-teller said: – This girl is not mute; if you take her around the market and show her many people, she will speak when you take her to the edge of the market, – he said. They took the girl to the edge of the market, and as they were walking, the girl regained her speech and said: – Hey, Asan Kaygy, we made a condition for six months, five months have passed. Only one month remains. Nevertheless, you have forced me to speak in the end. I am no longer yours; may your life be filled with sorrow! – and the girl went on her way. The people around tried to catch up with the girl, but they could not reach her, and they all fell behind. In the end, Asan Kaygy, after several days of searching and not being able to find her, returned home in sorrow. This is the reason why Asan Kaygy is called "Asan Kaygy."