Абат батыр туралы аңыз-әңгіме

Жақсықылыш, Жаманқылыш Шора ханның баласы деседі. Тұрсынбике – Асан қайғының қызы, Абаттың қарындасы деседі. Ағайынды екі жігіт Шора ханның баласы Жақсықылыш пен Жаманқылыш Тұрсынбикеге ғашық болыпты. Екі орта телегей теңіз су болғандықтан, ғашықтар бір-біріне қауыша алмапты. Екі жігіт атпен жағалап, күндіз-түн жүріпті. Тұрсынбике бау қамыстан шом байлап, салы ағызып, ортаға шам жағып, белгі беріп суға түскен көрінеді. Салыны арман-бермен жел айдап ағыза беріпті. Жаманқылыш, Жақсықылыштың аттары терең суға түспей, салыдағы Тұрсынбикеге қауыша алмапты. Салыны жел айдап, таудың етегіне келіп қайырлап тоқтап қалыпты. Қасында жолдасы жоқ Тұрсынбике күзгі қара суықта жаурап, салы үстінде өліпті. Жаманқылыш Тұрсынбикеге қауышуға ант етіп, атты кештіріп жақындай түсіп келгенімен бір жетідей су үстінде арман-бермен өте алмай ылдиға түсіп кетіп, су жұтып өледі. Жақсықылыш та атты дүздіріп, кештіріп кейін қайтпайды. Бұл батыс бетті жағалап жолды ұзартып алып, бұл да су жұтып өледі. Абат батыр қарындасы Тұрсынбикенің осындай халге душар болғанын сезіп, атын мініп, найзасын суға бойлатып биік-биікті жағалап, өткелден-өткелге атты дүздіріп өтіп келсе, таудың етегінде салы қайырлап, үстінде қарындасы Тұрсынбике өліп жатқан үстінен шығады. Өз басы шаққа келген Абат батыр Тұрсынбикені ауылға алып қайтуға мүмкіндік таба алмайды. Сол тауға апарып қарындасын жерлейді. Сол тау «Тұрсынбике тауы» аталып қалады. Енді Тұрсынбикенің батыс бетін жағалап, атты судан кештіріп, дүздіріп келе жатып, таудың етегінде жас жігіт өліп жатқанын көреді. Абат батыр өлікті жерлеп, «Жаманқылыш төбесі» атандырып кетеді. Абат батыр шаршап, су үстінде күндіз-түн жүріп, елге қайтуға кіріседі. Найзасын суға бойлатып, тайыз жерді кешіп, терең жерден дүзіп отырады. Тауға жақындап, енді құрғақшылыққа шығам дей бергенде, таудың етегінде сұлу жас жігіт өліп жатқан үстінен түседі. Бұны да Абат батыр қолтықтап әкеліп, тау басына жерлейді деседі. Бұл тауды «Жақсықылыш тауы» атандырып кетеді. Бұл үш ғашықтар бір-біріне қауыша алмай телегей теңіз судан жол тауып жүре алмай, күзгі қара суықта су ортасына түнеп өліпті.

Zhaksyqylish and Zhamanqylish are said to be the sons of Khan Shora. Tursynbikе is said to be the daughter of Asan Qaygy and the sister of Abat. The two brothers, Zhaksyqylish and Zhamanqylish, the sons of Khan Shora, fell in love with Tursynbikе. Because the two sides were a vast sea, the lovers could not meet each other. The two young men rode along the shore, traveling day and night. Tursynbikе tied a bundle of reeds and lit a lamp in the middle of the water to signal, and it is said she entered the water. The wind carried the bundle downstream. Zhamanqylish and Zhaksyqylish's horses could not go deep into the water and could not meet Tursynbikе on the bundle. The wind carried the bundle to the foot of the mountain, where it stopped. Alone, Tursynbikе, shivering in the autumn cold, died on the bundle. Zhamanqylish swore to meet Tursynbikе, but as he approached, he could not cross the water and fell into the depths, drowning. Zhaksyqylish also did not turn back, urging his horse along the western shore, and he too drowned. Abat the warrior, sensing that his sister Tursynbikе had come to such a fate, mounted his horse, dipped his spear into the water, and rode along the high banks, crossing from ford to ford. When he reached the foot of the mountain, he found the bundle turned over, with his sister Tursynbikе dead on it. Abat the warrior, having come to this realization, could not find a way to take Tursynbikе back to the village. He buried his sister on that mountain, which became known as "Tursynbikе Mountain." Now, as Abat the warrior rode along the western shore, leading his horse through the water, he saw a young man dead at the foot of the mountain. Abat the warrior buried the corpse and named it "Zhamanqylish Hill." Exhausted, Abat the warrior, having traveled day and night over the water, began to return home. He dipped his spear into the water, crossing shallow areas and resting in deeper parts. As he approached the mountain, just as he was about to reach dry land, he stumbled upon the body of a handsome young man at the foot of the mountain. Abat the warrior carried him and buried him at the top of the mountain, which he named "Zhaksyqylish Mountain." These three lovers, unable to meet each other, wandered through the vast sea, ultimately perishing in the autumn cold in the middle of the water.