Хан әз Жәнібек пен қыз

Әз Жәнібек хан тоғай ішінде аң аулап жүргенде жолдастарынан бөлініп оқшаулау жүріп бір күркеге кез болады. Хан атынан түсіп, күркеге кіріп келсе, шашын тарап бір қыз отыр екен. Қыз: – Апыр-ай, ауыз демей кірген соң қапаланып қалдым-ау! – деп, орнынан түрекеледі. Хан: – Атаңыз қайда? – деп сұрайды. Қыз: – Алты аяқтымен аңға кетті, – дейді. Хан: – Анаңыз қайда? – дейді. Қыз: – Сегіз аяқтымен дәмге кетті, – дейді де: – Өзіңіз кім болдыңыз? – деп сұрайды. Хан: – Мен әз Жәнібек хан боламын, – дейді. Екі арадағы әңгімеден кейін әз Жәнібек хан үйіне келіп билеріне айтады. Өзі де, оның билері де қыздың бұл сөзіне түсіне алмайды. Сол кезде Жиренше жас жігіт екен. Хан бұл сөздің шешуін Жиреншеден сұрайды. Жиренше: – Қыздың әкесі бір құс, бір тазы ертіп аңға кеткен екен. Шешесі буаз інген мініп тұзға кеткен екен, – депті. Хан қызығып, қызды алмақ болып жаушы жібереді. Әкесі қызды ханға бермек болады. Қыз әкесіне: – Беріңіз, тек қалың малымды өзім сұраймын. Менің қалың малыма он бес лақ теке, жиырма бес қошқар, отыз бес бұқа, қырық бес айғыр, елу бес бура, алпыс ақ бас атан берсін! – дейді. Жаушы қыздың осы сөздерін айтып қайтып келеді. Хан сөзге түсінбей, қыздың сұрағандарын әзірлетіп жатады. Бұл хабарды естіп ханға Жиренше келеді. Жирен- ше: – Қыздың сөздері мағыналы сөздер. Оның мағынасы он бес – лақ текедей едің, жиырма бес – қойды иірген қошқардай едің, отыз бес – өкіретін бұқадай едің, қырық бес – азынайтын айғырдай едің, елу бес – күркіреген бурадай едің, алпыс – атан болдың дегені, – депті. Хан бұған түсініп, Жиреншеге бір тұлып алтын апарып беріпті деседі кәрі құлақ қарттар.

When Khan Az Zhanibek was hunting in the forest, he got separated from his companions and came across a hut. Dismounting from his horse and entering the hut, he saw a girl combing her hair. The girl said: – Oh dear, I was upset when you entered without saying a word! – and jumped to her feet. Khan asked: – Where is your father? The girl replied: – He went hunting with a six-legged creature. Khan then asked: – Where is your mother? The girl said: – She went to fetch salt with an eight-legged creature, – and then asked: – Who are you? Khan replied: – I am Khan Az Zhanibek. After their conversation, Khan Az Zhanibek returned home and told his judges. Both he and his judges could not understand the girl's words. At that time, Jirenche was a young man. The Khan asked Jirenche to explain the girl's words. Jirenche said: – The girl's father is a bird, who went hunting with a hound. Her mother rode a pregnant heifer to fetch salt, – he explained. The Khan, intrigued, sent a messenger to propose marriage to the girl. Her father agreed to give her to the Khan. The girl told her father: – Give me away, but I will ask for my bride price myself. For my bride price, let there be fifteen goat kids, twenty-five rams, thirty-five bulls, forty-five stallions, fifty-five boars, and sixty oxen! – she said. The messenger returned with the girl's demands. The Khan, not understanding the words, began to prepare what she had asked for. Hearing this news, Jirenche came to the Khan. Jirenche said: – The girl's words are meaningful. Their meaning is that you were like fifteen goat kids, like twenty-five rams that twist the sheep, like thirty-five bulls that bellow, like forty-five stallions that neigh, like fifty-five boars that grunt, and like sixty oxen, – he explained. The Khan understood this and, according to the old men, he brought a fur coat of gold to Jirenche.