Жиреншенің баласы (І нұсқа)

Әз Жәнібек хан бір күні Жиреншеге қарап: – Осы сенің балаң қалай жаман туды екен. Шешесі Қарашаш, әкесі, Жиренше, сенсің. Осындай екі сұңқардан ең бері болғанда тұрымтай тумай, әлжуаз жағалтай болып туғанына таңым бар. Өзі бір қой аузынан шөп алмайтын момын сорлы ғой, – деп кекете сөйлегенде Жиренше тұрып: – Хан ием, дұрыс айтасыз, кейбір баланың туғанда сырты қола, іші алтын болады. Бері келе жиырмаға жеткенше оның сыртқы қоласы тозып түлеп түседі де, ішіндегі алтыны жарқырап сыртына шығады. Сол кезде осы баламды көріңіз, көзіңіз қорықпаса, менен тумаған болсын, – депті. Күнді күн қуып, жылды қуып жыл өте беріпті. Жиренше де, Қарашаш та ана дүниеге аттанып кетіпті. Бір күні ымырт жабыла құба қалмақпен соғысып жүріп әз Жәнібек анталаған жаудың ортасында жаяу қалыпты. Сол мезетте көк қасқа дөнен мінген бір бала шауып келіп, қарғып түсіп, әз Жәнібектің алдына атын тартып тұрып: – Мініңіз мына көк дөненге, қашып құтылыңыз! Қазақ елінің бір әйелі бүгін буаз болса, мендей бір баланы таба жатар, ал сіз – жалқы туған Жәнібексіз, күнде туа бере алмассыз, – депті. Бұдан жиырма жыл бұрын «шобыр, момын» атанған бала осы екен. Аты Қасым деседі мұны білгендер. Әз Жәнібек қателескеніне, Жиренше мен Қарашаштың жүрегіне қаяу салғанына өкініп, опық жесе керек.

One day, Khan Az Zhanibek looked at Zhirenshe and said: – How could your child be born so poorly? His mother is Karashash, his father is Zhirenshe, and you are his father. From such two falcons, at the very least, a sparrow should be born, yet he has come out weak and feeble. He is a meek wretch who wouldn't take a blade of grass from a sheep's mouth, – he mocked. Zhirenshe stood up and replied: – My lord, you are right; some children are born with a bronze exterior and golden interior. As they grow, by the time they reach twenty, their outer bronze wears off and their inner gold shines through. At that time, look at my child; if your eyes are not afraid, let him not be born of me, – he said. Days chased days, and years chased years. Both Zhirenshe and Karashash departed to the other world. One day, as dusk fell, Khan Az Zhanibek found himself surrounded by the attacking enemy while fighting against the gray Kalmak. At that moment, a boy riding a blue stallion rushed up, jumped down, and stood before Khan Az Zhanibek, holding his horse: – Get on this blue stallion and escape! If one woman of the Kazakh people is pregnant today, she can give birth to a child like me, but you are the uniquely born Zhanibek; you cannot be born again every day, – he said. This was the boy who had been called "shobyr, momyn" twenty years ago. Those who knew him called him Kasym. Khan Az Zhanibek must have regretted his mistake and the pain he had caused in the hearts of Zhirenshe and Karashash.