Абылайдың қырғызға жорығы (І нұсқа)

Сонда сол Садырбала мақтанған: – Қазы Мәмбекті алдым, Әлібек-Шолақты алдым, Көкжал Барақты алдым, жалғыз көзді Қарақты алдым. «Арқада Абылай деген кәрі сарт бар» дейді. Онысы маған не қылады? – деп. Абылай хан бұл сөзін естіген соң, үш жүзге ұран шақырып, исі қазақ болып «қылқұйрық» десіп аттанып, Шу мен Таластың бойына барып, Садырбалаға елші салды дейді: – Қара болса, қатынша бұғып қалсын, хан болса, қасқиып шықсын! – деп. Онда Садырбала: – Маған пәлен күн мәулет берсін, әр таптан бір жақсы алып, өзім көрініске барайын. Тарту-таралғы мен қонақасысын беріп, қайырайын, – деп жайылып жастық, иіліп төсек болып қайырды да, қырғызға «жиылсын» деп кісі шаптырған. Бұлар бейғам жатқанда қара құрттай қыбырлап, құмырсқадай жыбырлап, жалғыз күнде қырғыздың үйіліп-төгіліп келіп қалғанын бір-ақ біліпті. Сонда Созақта «Жалаңаяқ Әудер» деген бір әулие диуана бар екен, Абылайдың қосынына кез болған екен. Жалаң аяқ: – Бұрын олай жүрсем де, былай жүрсем де, «мынау Түркістанда Әмір Темір орнатқан ақ күмбездің иесі Әзіреті сұлтан ғой!» деп, соған сыйынып жүруші едім. Бұрынғының «мың өліден – бір тірі» деп айтқаны бар еді, көрсет кереметіңді, – дегенде, Жалаңаяқ Әудер айтыпты: – Қырғыз деген жұртты диуаналықпен аралап жүргенімде, өзімнің май басқандығымнан туған лепес балам еді Садырбала. Оған қалай енді қаһар қылайын, – депті. – Ол бір бала да, мынау қазақ көп мүритің ғой, ел-жұртың ғой. Бір бала қалай, көп қалай? – дегенде: – Қап, қап, «сөз тапқанға қолқа жоқ» деп еді, – деп, сұқ қолын бір ұртына тығып, аузымен үш атыпты. Қырғыз бықпырт, топалаң тиген қойдай ұйлығып, үркіп қашып беріпті де, қазақ көтінен қуып, Қарабалта, Соққылықтың асуына жеткенше талайын қырыпты. Сонда қырғыз Әйтеке жырық алты баласымен жолда қырғын тапқан екен. Сонан соң қырғыз жалынып-жалпайып, бітімге келіп, Сәру деген бір тайпа елін қазаққа «ақ үйліге» берген екен. Қос басына бір үйлі қырғыздан үлесіп алысып, «осы күнгі арғын ішіндегі қырғыздар – сол жолғы олжа болып үлеске түскендер» деседі. «Қысасы қияметке қалмайды» деп, сол Әйтеке жырықтың немерелері Жанқараш, Жантай, Қарабек балаларының қолында Кенесары, Наурызбай, Құдайменде, Ержан бірсыпыра төрелер шаһитлік дәрежесін тапты.

Then Sadyrbala boasted: – I have taken Qazy Mambek, Alibek-Sholaktı, Kokzhal Barak, and the one-eyed Karak. They say, "There is an old Sart named Abilay in Arka." What does that mean to me? – he said. After hearing these words, Khan Abilay called out to the three zhuz, and all the Kazakhs set off, calling themselves "Qylquyryk," heading to the banks of the Shu and Talas rivers, and sent an envoy to Sadyrbala, saying: – If he is black, let him hide like a woman; if he is a khan, let him come out boldly! – they said. Then Sadyrbala replied: – Let me have a few days of celebration, and I will take a good one from each group and go to the gathering myself. I will give gifts and hospitality and return, – and he spread out his bedding and bowed down, sending a messenger to the Kyrgyz to say "let's gather." While they were resting, they suddenly realized that the Kyrgyz had come pouring in like a swarm of locusts, as if they were ants. At that time, there was a holy madman named "Jalangaq Auder" in Sozak, who had encountered Abilay's camp. Jalangaq said: – Whether I walked this way or that way before, I used to pray to the owner of the white dome established by Amir Timur in Turkistan, Hazreti Sultan! There was an old saying, "from a thousand dead, one lives," show me your miracle, – when he said this, Jalangaq Auder replied: – While I was wandering among the Kyrgyz people in a mad manner, Sadyrbala was born from my fatness. How can I now show wrath towards him? – he said. – He is just one boy, but these Kazakhs are many of your followers, your people. How can one boy compare to many? – when asked: – Alas, alas, "there's no objection to the one who finds the words," – he said, putting his index finger into one cheek and shooting three times with his mouth. The Kyrgyz, startled and panicked like sheep caught in a stampede, fled, and the Kazakhs chased them, killing many until they reached the passes of Karabalta and Soqqylyq. At that time, the Kyrgyz Aiteke lost six sons on the road. After that, the Kyrgyz, pleading and begging, came to a peace agreement, giving a tribe called Saru to the Kazakhs as "the white house." They shared one household of Kyrgyz at each camp, and it is said that "the Kyrgyz among the Argyns today are those who shared in that loot." "It will not be left to the Day of Judgment," they say, and the grandsons of that Aiteke, Janqarash, Jantai, and Karabek, along with Kenesary, Nauryzbai, Qudaimende, and Yerjan, attained the rank of martyrdom among a number of noblemen.