Абылай туралы

Абылай хан Қазыбек пен Бөгембай батырмен кеңесіп отырып: – Дүниенің қызығы не? Тиегі не? – деп сұрапты. Сонда әрқайсысы өрісті сөздер айтыпты. Қазыбек: – Дүниенің қызығы алдынан сөз кетпеген, артынан топ кетпеген, шешен мен қыран қаршыға, жүйрік ат, жүйрік тазы ғой, – депті. Абылай: – Бұл дұрыс емес, – депті. – Олай болса өзіңіз айтыңыз, – депті. Абылай: – Дүниенің қызығы мен тиегі әйел емес пе, – депті. Сонда Қазыбек тұрып: – Әй, Абылай, көпшілік тексіз деуші еді, соған бақтыңыз. Аты, тегі кем әйелді дүниенің қызығы, тиегі дегенің не? – депті. Бұл сөзге ашуланып: – Мені сен тексіз дедің, басқа не демейді. Өзіңді жоқ қылып, жоқтауыңды асырайын, – деп ұмтылыпты. Сонда Қазыбек ханға қарсы тұрмай шығып кетеді. Артынан Бөгембай да шығады. Хан ашуынан қайтпай қала берді. Кектенген хан өкпелеп жата берді. Қазыбек: – Ханмен бүйтіп жүріп күн көре алмаспын, одан да ерген елді бөліп алып, басқа елге қоныс аударалық, – деп қамданады. Сонда Қазыбектің әйелі: – Батыр, көшем дедің, дұрыс қой, бірақ замандас батырыңа ақылдаспайсың ба? – депті. Қазыбек: – О да дұрыс екен, – деп Бөгембай батырға келіп, амандасып отырып сырын айтады. Бөгембай батыр бұған толғанып отырғанда, батырдың әйелі тұрып: – «Жақсы кегін кешеді, асыл жаныса өтеді» деген бар ғой, ханның алдына барып өту керек қой. Егер кешпесе, сонда ойлану керек қой, – депті. Батырлар бұ да дұрыс екен деп, Абылайға Бөгембай батыр келіп, мән-жайды айтады. Сонда Абылай айтады: – Олай болса сен келдің, мен кештім, Қазыбек келсін! – дейді. Сонда Бөгембай: – Қазыбек ат шапанымен, айыбымен келсін! – депті. Абылай: – Қазыбектің ат шапанының, айыбының керегі жоқ. Мен малға зарық емеспін, өзі келсе болады, – депті. Шақырған соң Қазыбек келіпті. Кеңесіп отырып осы жұмыс неден басталып тынғанын сөз қылыпты. Абылай: – Енді мынаны қараңыздар, менің ханымым болмаса, сіздердің үйлеріңіздегі жолдастарыңыз ақыл салмаса, бұл жұмыс осылай тынар ма еді? Менің дүниенің қызығы да, тиянағы да әйел дегенім – осы, – депті. Сонда батырлар бұ да жөн екен деп тоқтасыпты.

Abilai Khan, consulting with Kazibek and Bogembaï Batyr, asked: – What is the joy of the world? What is its essence? – he inquired. Each of them expressed their thoughts. Kazibek: – The joy of the world is that which has no words before it and no crowd behind it, it is the eloquent speaker and the falcon, the swift horse, and the swift hound, – he replied. Abilai: – That is not correct, – he said. – Then you tell us, – Kazibek responded. Abilai: – The joy and essence of the world is a woman, is it not? – he stated. At that moment, Kazibek stood up: – Hey, Abilai, the masses used to say that you are of low birth, and you have proven it. What do you mean by saying that a woman of low birth is the joy and essence of the world? – he retorted. Angered by this remark: – You called me of low birth, what else would you say? I will make sure to highlight your absence, – he attempted to respond. Then Kazibek left without standing against the Khan. After him, Bogembaï also exited. The Khan remained stubborn in his anger. The resentful Khan continued to sulk. Kazibek: – I cannot live like this with the Khan, let’s separate from the people who follow us and settle in another land, – he prepared to take action. At that moment, Kazibek's wife said: – Hero, you said we should move, that’s fine, but aren’t you going to consult with your fellow hero? – she remarked. Kazibek: – That is also true, – he agreed and went to Bogembaï Batyr, greeting him and sharing his thoughts. While Bogembaï Batyr pondered this, the hero's wife stood up: – There is a saying, “A good person forgives, a noble one reconciles,” you should go before the Khan. If he does not forgive, then you should think about it, – she advised. The heroes agreed that this was also correct, and Bogembaï Batyr went to Abilai to explain the situation. Then Abilai said: – If that is the case, you have come, I have forgiven, let Kazibek come! – he declared. Then Bogembaï said: – Let Kazibek come with his horse and robe, with his shame! – he insisted. Abilai replied: – There is no need for Kazibek’s horse and robe, I am not yearning for livestock, he can come as he is, – he stated. After being called, Kazibek arrived. While consulting, they discussed how this matter had begun and concluded. Abilai: – Now look here, if it weren’t for my wife, and if your companions at home hadn’t given advice, would this matter have ended like this? The joy and essence of the world that I speak of is this woman, – he concluded. Then the heroes agreed that this was indeed correct and settled down.