Қаракерей Қабанбай батыр

Қабанбай елінен аулақ сапарда жүргенде ежелден өштесіп, кек сақтап, қапысын тауып, аңдып жүрген қырғыздың Аманәлі деген батыры Қабанбайдың елін шауып, егер қылады. Қызын қатын, қатынын жесір, баласын жетім етіп, ел намысын аяққа басып, ар-намысына дақ салып, ер жүрегіне кешірілмес кек отын тұтатады. Ат жалын тартып мінгеннен-ақ жауына елінің кегін жіберіп көрмеген ел қорғаны Қабанбай батырға бұл қорлық қатты батады. Қарт батыр қаһарланып, халқына хабар айтып, жауына аттанбақ болады. Қабанбайдың хабарын естіген қазақтың атақты батырлары тұс-тұстан аттанып, Қабанбай туының астына жиыла бастайды. Ел-жұртын жаулар шауып алғаннан соң, Қайғылы боп қан жұтты қарт Қабанбай. Мұрыннан келген екен ер Боранбай, Ақылын әлі де отыр түзей алмай, Жауымнан қалам ба деп кек ала алмай. Жиылды тамам батыр дегеннен соң, Келіпті қанжығалы қарт Бөгембай. Көкжарлыдан көкжарлы Көкжал Барақ, Шақшақұлы Жәнібек батыр келді, ақылгөй Бұқар жырау да келді. Ел кегін қуған ерлердің ұлы дүбір жорығын естіп, сексен сегіз жасында Бұқар жырау шыдап жата алмай, аттанады. Тауында Мерген ата арқар, құлжа, Жігіттер аттанатын тегін олжа. Жиылды тамам батыр дегеннен соң, Келіпті Шанышқылы Бердіқожа. Қабанбайдың батыр інісі – ту ұстаған Дәулетбай, найманнан Жантай батыр келеді. Қазақ халқының қол бастаған батырлары, топ бастаған көсемдері, сөз бастаған шешендері түгел жиналады. Ертістің арғы жағы күлдір самай, Мылтығы Кенекемнің күлдір мамай. Жиылды тамам батыр дегеннен соң, Аттанды жұртқа тап боп хан Абылай. Қабанбай өзінің сенімді, жорықта сыналған жан серігі, ер қанаты Қубас атын мінеді, өз қасына жолдастыққа Шағалақ батырды алады. Қабанбай Қубас атты тағалатты, Бір өзін он мың ерге бағалапты. Ат ерттесе, тоқымын аудармапты, Қасына жолдасқа алды Шағалақты. Қабанбай батыр бастаған қазақтың ығай мен сығай ерлері ту алып, тұлпар мініп, егескен жауының еңсесін басып, кегін алу жорығына шеру тартып жүріп кетеді. Қасына ертіп алды өңшең ерді, Топ жарған өңшең бағлан, кемеңгерді. Ыза кегін қырғыздан кеп алмаққа, Тұп-тура Алатауға жөнелді енді. Батырлар күні-түні жолбарыстай жортып Алатауға келіп, жауына кездесе алмай, жау жерінде айлап жатады. Ат арып, тон тозып, ас-суынан да кемшілік көріп, ерлер байлаудағы арыстандай құса болады. Бөгембай, Барақ сияқты бас батырлардың шыдамы тозып: «Далада атымызды сойып жата алмаймыз, жауыңды алдырмайсың, қайтуға рұқсат бер!» – дейді Қабанбайға. Қабанбай бұларға тоқтау айтып, жауды алмай елге қайтуға рұқсат бермейді. Соны айтып ер Қабанбай күлімдейді, «Қой, қайтпайық, сабыр ет, інім!» дейді. Сол күні жел жоқ, бұлт жоқ шаңқай түсте Ақ туы Қабанбайды дүрілдейді. Қабанбай сонда тұрып айғай салды, Қубасқа «биссмилла» деп мініп алды. «Бір қырғын шаңқай түсте болады» деп, Ақ туын дүрілдеген жеті айналды. Бозбала, тез-тезінен қамдан дейді, Туымның сыры мағұлым болған дейді. Бір қырғын шаңқай түсте болады екен, Жігіттер, атыңды ерттеп қамдан дейді. Аңсыраған қырандай жауды аңсаған ерлер, қанды майдан ұрысқа қамданады. Қарауылға кісі жіберіп, жау хабарын асыға күтеді. Сол кезде көшіп келе жатқан бір тайпа ел көрінеді. Жау қарасын көріп қуанған ерлер аттарына асығыс аттанып, ұрысқа даярланып, көш алдынан шығады. Бұл көш кешегі Қабанбайдың елін шапқан, аңдыған жауы Аманәлі батырдың көші болады. Аманәлі батыр інісімен араздасып, бөліне көшкен бетінде аңдып жүрген жауына абайсызда кездеседі. Аманәлі – самсаған сар қолдан беті қайтпайтын еңіреген ер, қамал бұзған қайсар батыр. Көшінің алдын тосқан қаптаған жауына суырылып жеке дара жалғыз шабады. Аттанды ер Қабанбай туын алып, Батырлар жау келді деп бек қуанып. Алдында қамап тұрған жауды көріп, Бір батыр көштен келді шыға салып. Астында көк тұлпар бар қатқан жарап, Бір өзін шыға келді мыңға балап. Айбатын шыққан ердің көргеннен соң, Ешбір жан шыға алмады оңашалап. Бір өзін мыңға балап, жауына жалғыз шапқан Аманәлі батыр Қабанбай қолының алдын кес-кестеп, қазақ батырларын иіріп тастайды. Аманәлі сияқты айбынды батырға ә дегенде жекпе-жекке топ жарып ешкім шыға алмай қалады. Жібермей қолдын алдын иіреді, Батырлар ыза болып күйіседі. Ұмтылды шыдай алмай Жантай батыр, Найзамен түйреп мұны жібереді. Жекпе-жекке шыққан Бөгембайды да найза шайқап жуытпайды. Көкжарлы Көкжал Барақ барған шақта найзамен іліп тастап, оны тезек құрлы көрмей түсіріп кетеді. Ызаға шыдай алмай сексен сегіздегі қарт Бұқар ұмтылады: «Кәрі байқұс, сені бейнет айдады» деп, Оны да іліп тастап жүре берді. Ат қойып жетіп келген Бердіқожа батыр да алдыңғылардың кебін киеді. Аманәлі қазақтың даңқы жер жарған атақты батырларын жекпе-жекте шыдатпай, бірінен соң бірін түсіре береді. Бір-бірі жүзге салмақ батырларды Аманәлі қаңбақ құрлы көрмейді. Аманәлінің асқақтығына шыдай аламай, кеудесін кек кернеп, ызаға булығып Қабанбайдың інісі Дәулетбай батыр шығады. Жекпе-жек айқаста Аманәліге Дәулетбай да төтеп бере алмайды. Күші басым Аманәлі Дәулетбайды найза үстіне іліп алып көкке көтереді. Қазақ батырларына бұл қорлық қатты батты, ерлердің еңсесін түсіріп, діңкесін құртып құса қылады. Ту ұстап, майданның аңысын аңдып тұрған қарт қыран Қабанбай бұдан әрі шыдап тұра алмайды. Інісін жауының найзасының ұшында көрген қарт батыр томағасын сыпырған қырадай түйіліп, жетіп келеді. Қабекең кейін тұрған қолды бастап, Қырғыздың көрініп тұр өнері асқақ. Ұмтылды таудан құлай ер Қабанбай, Ақ туды Шағалаққа бере тастап. Найзадан Дәулетбайды тастай берді, Дұшпанын Қабанбайдай көзі көрді. «Құдайдан тілегенім сен едің» деп, Ат қойып Қабанбайға жетіп келді. Қабанбай асқақтаған Аманәліні найзамен іліп алып, басынан тоғыз қабат айналдырып жерге ұрады. Сол кезде қолында жетелеген түйесі бар көштен бір қыз зарлап шығады. Аманәлінің бала дегендегі жалғыз қызы болады. Әкесінің өліміне көкті күңірентіп, жерді тебірентіп жылап, зары адамның сай-сүйегін сырқыратады. Қыз бос зарламайды. Аманәлінің өліміне жүрегі өртене, еңіреумен бірге әкесінің өз елімен араздасып, айтқан тілге көнбей келіп, аңдыған жаудың қармағына ілініп, қаза тапқанын айта зарлайды. Әкесінің бір беткей, теріс мінезінің ажалына себеп болғанын кінәлай күңіренеді. Әкесін қабырғасы сөгіле жоқтай келіп, Қабанбайдың алдында жекпе-жекке шыққан қазақ батырларынан кек ала өлгенін арман етеді. Қазақ батырларынан, оның ішінде Қабанбайдан арнап сауға сұрайды: – Сауға берсең өзің бер, Сөйлеп бір тұрған сөзің бер! Қарайған қара басын бер, Қиылған қара қасын бер! Елді шауып аларсың, Олжа қылып барасың. Бір қойың сойып берерсің, Көңілсіз мені аларсың. Көңілді қатын мен болмай, Орнымды сипап қаларсың, – деп сауғаға әкесінің сүйегін, өзінің бас бостандығын сұрайды. Әкесінен айрылған мұңлы, анадан ада, аға, інісі жоқ жалғыздығын айтып, өмір қызығын көрмеген жастығын айтып еңірейді: – Ішкен асың бал шығар, Артқан бір түйең нар шығар, Еңіретпе, қазақ, еңіретпе, Ұлың да, қызың бар шығар! – деп зарлайды. Сонда Қабанбай: – Ей, жарандар, жарандар, Бері маған қараңдар, Осы қызды тонама, Тонап олжа бола ма? Көзінен аққан қанды жас, – деп қызды азат етіп, әкелген түйесін алады. Түйе хайуаннан асқан өзгеше бір жануар болады. Басында қырық құлаш алтын бұйда, отыз ер арқасына мінгескендей, аяғының астынан ел көшкендей. Атанды тамаша етті жұрттың бәрі, Мұндай хайуан көрген жоқ жас пен кәрі. Інісі Қабанбайдың ер Дәулетбай Келіпті ағасынан сұрағалы. Қабанбай жақсы көретін інісіне: – Сұрама осы атанды мен десең сен, Жүрейін өле-өлгенше қосымды артып. Ағасының бұл сөзіне Дәулетбай ашуланады: – Бұл түйені бермесең, сені көрмеймін, тіріде жолдас боп соңыңа ермеймін, өлсең, сүйегіңе енбеймін, – деп морт мінезімен, ашумен ауыр сөздер айтады. Інісінің бұл мінезіне Қабанбай да ерегесіп түйені бермейді. Дәулетбай өз қолын соңынан ертіп ағасымен араздасып аулаққа айрыла көшеді. Арада бірнеше жылдар өтеді. Күндерде бір күн Қабанбай қатты науқасқа ұшырап, өлім халіне жеткен соң ел-жұртына хабар айтады. Қабанбайдай ел қорғаны ерінің қайғылы хабарын естіген ел-жұрты батырынан бақылдық сұрап, Қабанбайдың мұндай хабарын естіп, халықтың сәуегей қарты Бұқар жырау келеді. Ерінің өлетініне көзі жеткен Бұқар халыққа асқар тауының құлайтынын, жайлау, қыстауды өрт аларын, халық қорғаны Қабанбайдың дүниеден қайтатынын күңірене, күйіне жырлайды: – Ақберен деген сауыттың Етегі бар жеңі жоқ. Ағайынды адамның, Төбелессе, кегі жоқ. Мен шын кісі танысам, Адам болар кебі жоқ. Шағалақ пен Шынқожа, Дәулетбайға барыңдар, Барып та хабар салыңдар. Мына ағаңды көрсін де, Өз қолынан көмсін де, Қияметте қайтеді, Арыздасып қалсын де. Мұны естіген Қабанбай: – Дәулетбайға бармаңдар, «тіріде мені көрмеймін» деп ант берген, келмейді. – дейді. Өз қолынан інісіне айттырып әперген келіні мінез-құлық, ақылы, адамшылық жағынан Қабанбайға аса қатты ұнайды екен. Сол келініне сәлем айтады. – Келіннің тілін тірі алмас, Дәулетбай сенен хабар алмай, арманы ішінде кетеді, – деп Бұқар жырау Шағалаққа Қубас атты мінгізіп Дәулетбайға шапқызады. Бұл Дәулетбайға барып Бұқардың сәлемін айтады. Суық хабарды Дәулетбайдан бұрын әйелі сезіп, екі бетін алып зарлап, қайын ағасына қабырғасы қайысып жылап, күйеуін есік алдына қоймай қолма-қол үй жыққызып, ат мініп, тіріде Қабанбайды көріп бақылдасып қалуға асығып жүріп кетеді: Қасқыр жортпас қалыңнан Қарғып өтіп барады, Түлкі жортпас тоғайдан Түнде жортып барады, Ертең сәске болғанда Елге келіп қалады. Елге келген белгісі, Қой баққан қойшыдан «Ағакем тірі бар ма?» деп, Сұрап хабар алады. Қойшы: – Қабанбайдың болар-болмас халі, шығар-шықпас жаны бар, сусын берсе ішпейді, қайғылы болып жылаған барша халық сонда отыр. Күркілдеп демін алады, Есіктегі сәулеге Тесіліп көзін салады, Сені тосып жатқанға, Мен білсем, сол ұқсайды. – дейді. Ашу билеп адасқан Дәулетбай қойшының сөзін естігенде іші-бауыры елжіреп, «ағакем!» деп күңірене шабады. Қубас аттың дүбірін хал үстінде кірпігі қимылдап жатқан Қабанбай сезіп, далаға кісі шығарып білдіреді. «Інің келді» дегенде, Қабанбайға тіл бітіп, шырай кіріп, қайратын жиып басын көтереді. Өлім халінде отырған ағасын көрген Дәулетбай іші күйіп еңіреп, бас салады. Өткен өкініш күндеріне күйініп, екі бірдей ауыр қайғы басына түседі. Бірін-бірі құшақтап, көптен көрмеген сағыныш, ақырғы көрісу, өлім үстіндегі қайғымен қамығысады: Қабанбай айтты: «Інімсің, Қарағым, інім, күнімсің. Қырғыздың ақбас атанын, Елімнің ескі кегі үшін. Айтайын жалғыз серігім, мына иесіз қалған қалың малға өкпелеген түйеңді қоса ал!» – деп, інісіне дүниенің опасыздығын айтады. Інісі Дәулетбайға, жақсы көретін келініне қалған елге ұйтқы боп, берекелі болуды өсиет етеді. Батыр әлсіреп, басын жастыққа сүйейді. Осындай ауыр халдің үстіне ел үстіне тағы бір қара түнек орнайды. Қабанбайдың жан серік туысы, қанды көйлек жолдасы Шағалақ батыр ел басына төнген хауіпті өлім алдында жатқан Қабанбайға естіртуге бата алмай, батыр, билерге сыбырлап, сасқалақтап тұрғанын сезген Қабанбай қасына шақырып алады. Шағалақ келді қасына, Тізесін қойды басына. Өкіргенде көл болды, Көзінен аққан жасы да. – Айналайын Қабеке-ау, Көзің тірі жатқанда, Қорлық деген расы ма? Ауылға жау төніп тұр, Мың кісіге бас болып, Атеке жырық келіп тұр. Көзі тірі жатқанда Көңіліне дақ болсын деп, Елін шауып кетем деп, Бір шетінен қазақты Бүріктіріп ат қойып, Суық хабар беріп тұр, – деген хабарды естіген Қабанбай басын жұлып алады. «Әлі кеткен денеме түске дейін әл бер!» – деп тілек тілеп, жан серігі Қубас атын алдырып ерттетіп, қайраты тасып, орнынан тұрғанда батырдың ақ туы дүрілдеп көкке көтеріледі. Жиырма бестегі күніндей Қабанбай батыр Қубасына мініп, қалың жауға қарсы шабады. Ағасының қанын жоқтап, көзі тірісінде Қабанбайдан кек алуға келген Аманәлінің жас батыр інісі Қабанбайға жекпе-жекке келеді. Қайратына мініп, қаһарланып алған. Қарт батыр жауының туын құлатып, жығасын жығып, жігері тасып, қашқан жауды бұршақ ұрған егіндей жуып, көзі тірісінде дұшпаннан кегін жібермеген. Қабанбай батыр қару алып, сауыт киген күйінде ел қорғау жолында, ат үстінде ажалды күні жетіп, дүниеден өтеді.

While traveling away from the land of Qabanbay, the Kyrgyz warrior Amanali, who had long been harboring a grudge and waiting for an opportunity, attacked Qabanbay's people and took them captive. He turned their daughters into wives, their wives into widows, and their children into orphans, trampling on the honor of the nation and staining its dignity, igniting an unforgivable fire of revenge in the hearts of brave men. From the moment he mounted his horse, Qabanbay, the defender of his people who had never let the vengeance of his nation go unpunished, felt deeply insulted by this disgrace. The old warrior, enraged, sent word to his people and prepared to march against the enemy. Upon hearing Qabanbay's message, the famous Kazakh warriors began to gather from all directions under Qabanbay's banner. After the enemies had ravaged his homeland, The old Qabanbay was filled with sorrow. The brave Boranbay had come, Still unable to gather his thoughts, Unable to take revenge on his enemy. Once all the warriors had gathered, The old Bogeimbai arrived. From Kokjarly, the fierce Kökjal Barak, and the son of Shakshak, the brave Janibek also came, along with the wise Bukhar zhira. Hearing of the great campaign of the warriors seeking revenge for their homeland, Bukhar zhira, at eighty-eight years of age, could not remain idle and set out. In the mountains, the Mergen father hunts argali and ibex, It is a free bounty for the young men to set out. Once all the warriors had gathered, The brave Berdikozha from Shanyshkili arrived. Qabanbay's brave brother, the banner bearer Dauletbay, and the brave Zhantai from the Nayman also came. All the leaders of the Kazakh people, the commanders and orators, gathered together. On the other side of the Irtysh, the sound of Kenen's rifle echoed, Kenen's rifle was like a thunderclap. Once all the warriors had gathered, The Khan Abilay set out for the people. Qabanbay mounted his trusted steed, the battle-tested Kubas, and took the brave Shagalak as his companion. Qabanbay valued Kubas as if he were worth ten thousand men, When he saddled his horse, he did not turn the saddle over, He took Shagalak as a companion. The Kazakh warriors led by Qabanbay, carrying their banners and riding their steeds, marched forward to crush the spirit of their enemies and seek revenge. He took with him a host of brave men, A gathering of the finest warriors and wise men. To take revenge on the Kyrgyz, They headed straight for the Alatau. The warriors marched day and night like tigers, reaching the Alatau, but unable to encounter their enemies, they lay in the enemy's land for months. Horses grew weary, coats wore out, and they suffered from a lack of food and water, causing the men to become as despondent as lions in captivity. The patience of the leading warriors like Bogeimbai and Barak wore thin: “We cannot lie in the steppe, we cannot take down the enemy, give us permission to return!” they said to Qabanbay. Qabanbay admonished them and did not grant permission to return without defeating the enemy. Saying this, Qabanbay smiled, “Come, let us not turn back, be patient, my brother!” he said. That day, there was no wind, no clouds in the bright afternoon, Qabanbay's white banner fluttered. Then Qabanbay shouted, Mounting Kubas, he said “Bismillah.” “It will be a great battle in the bright afternoon,” His white banner fluttered seven times. The young men hurriedly prepared, They said, “The secret of our banner is known.” “There will be a great battle in the bright afternoon,” “Boys, prepare your horses and get ready.” Like eagles longing for their prey, the warriors prepared for the bloody battlefield. They sent a scout to watch for the enemy and eagerly awaited news. At that moment, a tribe appeared, moving. Seeing the enemy, the excited warriors hastily mounted their horses, prepared for battle, and emerged from the front of the caravan. This caravan belonged to Amanali, the enemy who had attacked Qabanbay's people yesterday and was now being watched. Amanali, having quarreled with his brother, encountered the enemy he had been watching by chance while moving away. Amanali was a fierce warrior who would not turn back from a multitude of enemies, a brave warrior who had broken through fortresses. He charged alone against the numerous enemies blocking his path. The brave Qabanbay took up his banner, The warriors rejoiced, saying the enemy had come. Seeing the enemy they had surrounded, A warrior emerged from the caravan. Riding a blue steed, He appeared as if he were a thousand men. Upon seeing the might of the emerging warrior, No one dared to step forward alone. Amanali, charging alone against a thousand, cut through Qabanbay's forces, scattering the Kazakh warriors. At first, no one dared to step forward to challenge such a formidable warrior as Amanali. They did not let the front line break, The warriors grew furious. Unable to hold back, the brave Zhantai charged, And struck him with his spear. Bogeimbai, who had stepped forward for a duel, was also not spared from the spear's thrust. When Kökjal Barak arrived, he was quickly dispatched without a second thought. Unable to contain his anger, the eighty-eight-year-old Bukhar charged: “Old man, you have been driven to hardship,” And he too was quickly dispatched. The brave Berdikozha, who had just arrived, met the same fate as the others. Amanali did not relent, defeating the renowned Kazakh warriors one after another in single combat. He treated the warriors as if they were nothing more than straw. Unable to withstand Amanali's arrogance, filled with vengeance, Qabanbay's brother Dauletbay stepped forward. In the duel, Dauletbay could not withstand Amanali either. The stronger Amanali lifted Dauletbay onto his spear and raised him high. This disgrace weighed heavily on the Kazakh warriors, crushing their spirits and leaving them despondent. The old eagle Qabanbay, who had been watching the battlefield, could no longer bear it. Seeing his brother at the end of the enemy's spear, the old warrior, like a hawk, rushed forward. Qabekeen led the rear guard, The Kyrgyz's prowess was evident. The brave Qabanbay charged down from the mountain, Throwing the white banner to Shagalak. He cast aside Dauletbay from the spear, And saw his enemy as Qabanbay. “I prayed to God for you,” he said, And reached Qabanbay. Qabanbay, having captured the arrogant Amanali with his spear, spun him around nine times and threw him to the ground. At that moment, a girl emerged from the caravan, weeping. She was Amanali's only daughter. Her cries echoed through the heavens and shook the earth, mourning her father's death, causing sorrow to pierce the hearts of men. The girl did not weep in vain. She lamented her father's death, burning with grief, lamenting how he had quarreled with his own people, disobeyed their words, and fallen into the hands of the enemy he had been watching. She blamed her father's stubbornness and bad temper for his demise. She came to mourn her father, wishing to take revenge on the Kazakh warriors, especially Qabanbay, who had fought against him. She pleaded for mercy from the Kazakh warriors, especially from Qabanbay: – If you grant me mercy, grant it yourself, Give me the words you spoke! Give me your dark head, Give me your dark eyebrows! You will plunder the land, And take it as your spoils. You will sacrifice a sheep for me, And take me away without joy. I will not be a joyless wife, You will touch my place, – she pleaded, asking for her father's remains and her own freedom. Mourning the loss of her father, the absence of her mother, and her loneliness without a brother or sister, she cried out: – The food you eat is sweet, The camel you have is strong, Do not make me weep, Kazakh, do not make me weep, You must have a son and a daughter! – she lamented. Then Qabanbay said: – Oh, my friends, my friends, Look here, Do not rob this girl, What spoils can be gained by robbing her? The blood tears flowing from her eyes, – he said, freeing the girl and taking the camel she brought. The camel was a unique creature beyond any animal. It had a forty-ell golden bridle, as if thirty riders were mounted on its back, and it seemed as if a whole nation was moving beneath its feet. The marvel of the camel amazed everyone, No young or old had ever seen such a creature. Dauletbay, Qabanbay's brother, Came to ask his elder brother. Qabanbay, fond of his brother, said: – Do not ask for this camel, if you say you are me, Let me carry my burden until I die. Dauletbay became angry at his brother's words: – If you do not give me this camel, I will not see you, I will not follow you while you are alive, and if you die, I will not join your bones, – he said, speaking harshly and angrily. Qabanbay, angered by his brother's behavior, refused to give him the camel. Dauletbay took his men and, quarreling with his brother, moved away. Several years passed. One day, Qabanbay fell seriously ill and sent word to his people. Upon hearing the sad news of the protector of the nation, the people sought blessings from their hero, and the wise elder Bukhar zhira came upon hearing such news. Realizing that her husband was about to die, Bukhar lamented to the people that the great mountain would fall, the summer pastures and winter camps would burn, and the protector of the people, Qabanbay, would leave this world. – The armor called Akberen Has a hem but no sleeves. When brothers quarrel, There is no grudge. If I truly know a person, There is no one who can be human. Go to Shagalak and Shynqozha, And to Dauletbay, Go and send word. Let them see their elder brother, Let them bury him with their own hands, What will happen on the Day of Judgment, Let them quarrel then. Upon hearing this, Qabanbay said: – Do not go to Dauletbay, he swore he would not see me while I am alive, he will not come. – He spoke of the bride he had chosen for his brother, whose character, wisdom, and humanity greatly pleased Qabanbay. He sent greetings to that bride. – The bride will not exchange words with you while alive, Dauletbay will leave without news of you, and will die with unfulfilled desires, – said Bukhar zhira, sending Shagalak to ride Kubas and hurry to Dauletbay. He went to Dauletbay and delivered Bukhar's message. The cold news was sensed by Dauletbay's wife before him, and she rushed out, weeping, lamenting for her brother-in-law, and hastily prepared to ride, eager to see Qabanbay alive and speak with him. The wolf does not leap from the dense forest, But jumps over it, The fox does not wander from the thicket, But roams at night, By morning, it will arrive in the village. Upon arriving in the village, she asked the shepherd, “Is my elder brother alive?” The shepherd replied: – Qabanbay is in a critical condition, his soul may or may not be departing, he does not drink when offered water, and the sorrowful people are gathered there. He takes a deep breath, Gazing at the light at the door, He seems to be waiting for you, That is what I think. – Upon hearing the shepherd's words, Dauletbay's heart softened, and he cried out, “Elder brother!” and galloped forward. The sound of Kubas's hooves was felt by Qabanbay, who was on the brink of death, and he sent someone outside. When he heard “Your brother has come,” Qabanbay regained his voice, his face brightened, and he gathered his strength to lift his head. Seeing his elder brother in such a state, Dauletbay was filled with grief and wept. Reflecting on the days of regret, he was struck by two heavy sorrows. They embraced each other, filled with longing after a long separation, sharing the sorrow of their last meeting and the grief of impending death: Qabanbay said: “You are my brother, My dear, my brother, my day. For the sake of the white-headed elder of the Kyrgyz, For the old grudge of my people. Let me tell you, my only companion, take your camel that is left without an owner!” – he advised his brother Dauletbay, expressing the treachery of the world. He advised his beloved brother and daughter-in-law to be a source of unity and prosperity for the remaining people. The warrior, weakened, rested his head on the pillow. As he lay in such a heavy state, another dark night descended upon the land. Qabanbay's close companion, the blood-brother Shagalak, could not bear to inform Qabanbay of the impending danger facing the nation. Sensing the unease among the warriors and elders, Qabanbay called Shagalak to him. Shagalak came to him, Kneeled at his side. When he wept, it became a lake, And tears flowed from his eyes. – Oh, dear Qabekey, While you are alive, Is it true that there is disgrace? The enemy is threatening the village, Leading a thousand men, A great disaster is coming. While you are alive, To avoid staining your heart, They are preparing to raid your land, Planning to attack the Kazakhs, And bringing cold news, – upon hearing this news, Qabanbay raised his head. “May my body hold on until noon!” – he prayed, calling for his trusted steed Kubas, and as he stood up, the warrior's white banner fluttered high. Like the sun at twenty-five, Qabanbay mounted Kubas and charged against the dense enemy. Amanali's young brother, who had come seeking revenge for his elder brother's blood, approached Qabanbay for a duel. Fueled by his strength and anger, the old warrior struck down his enemy's banner, defeating him, and with renewed vigor, he chased the fleeing enemy like a field of peas being pelted by hail. Qabanbay, armed and armored, died on horseback while defending his people.