Қақпанға түскен киіктің хикаясы

Таланға тағдыр Алла жазса басып, Болмайды әмiр әйласына не мiнәсiп. Iлгерлi Пайғамбардың заманында Бiр жүһүд етедi екен қақпан кәсiп. Қақпанын құрып көздеп салады екен, Бұйырған несiбесiн алады екен. Бiр күнi қақпанына түстi киiк, Қуанды, ететұғын талап екен. Киiктiң егiз ылақ бар баласы, Туғалы үш күн болған екен анасы. Баласын есiне алып егiлiп, Алланың үкiмiне бар не шарасы. Iз ертiп iзiменен қуып келiп, Мұны айтты ұстап алып ұсталасы. «Көрiнiп қолға түстiң бiздiң көзге, Өлместен шараң болмас», – дедi, – өзге». Жатқанда бауыздауға ыңғайланып, Керiлiп ол жануар келген сөзге. – Әй, надан, мауыздамай, әйла сабыр, Көрейiн бiраздан соң сiзден сабыр. Бар едi емiзетiн екi балам, Баратын уақытымыз ол қалып жатыр. Қылмады бармағына ұлықсатты, Болған соң өзi кәпiр, дiнi қатты. Көңiлi жiбермекке құптамайды, Көрiнiп сауабынан етi тәттi. – Балаңды емiзуге жiберейiн, Бiреудi бер кепiлдiкке инабатты. Ойлайды «нетемiн» деп сонда киiк, Бұл кәпiр кiмге сенед көңiлi биiк. – Ғарiптiң жала-пәледен қамқоры едi, Ат берген «Хабибiм» деп Тәңiрi сүйiп. Барайын Пайғамбарға мұңымды айтып, Көзiмнiң кепiл болғай жасын иiп. Жүһүдпен Пайғамбарға киiк келдi, Жылайды киiк зарын айтып ендi. – Жапанның жануары едiм, тақсыр, Бұл жүһүд менi байлады [ендi]. Бар едi жаңа туған екi балам, Жылап жүр «қайдасың, – деп, – ғарiп анам». Емiзiп, кепiл болсаң келер едiм, Не болар жетiмдерге тисе панаң. Жас артты Ақ Пайғамбар екi көзiн, Қамығып қатты, тыңлады айтқан сөзiн. – Емiзсiн көдектерiн, – дедi, – жiбер, Болайын келмегiне кепiл өзiм. Дедi: – Халқыменен, тақсыр, тiзе бүктiң, Палуаны махшардағы ауыр жүктiң. Құдайдан қорқып, сiзден ұялуға, Бола ма сенiмiне сырты түктiнiң. Кәпiрге хайуан үшiн болып кепiл, Құнына кетесiз бе бiр киiктiң. Сол заман Әбубәкiр келдi жетiп, Сөйлейдi Пайғамбарға тағзым етiп: – Кiрiптар бұл кәпiрге бiз болайық, Алдаса бұл жануар келмей кетiп. Сыдыққа сонда жүһүд айтады сөз, Етедi қатты назар тiктенiп көз. – Басқаңа Пайғамбардан сенбеймiн, Өтiрiк сiздерде бар өнер, мiнез. Екiншi, Омар келдi иiп басын, Көзiнiң қатра-қатра төгiп жасын. – Ей, жүһүд, кепiлдiкке ұста бiздi, Етедi көңiлiңнiң мұтақасын. Алмады Омарды да, не пәтуа, Хазiретi Пайғамбарды сынамаққа. Болғасын өзi кәпiр, амал нешiк, Ақыры берген сондай асылзатқа. Үшiншi, хазiретi Оспан келдi, Жүһүдке кепiлдiкке байлап бердi. Алмады оны дағы нәубеттiкке, Мұндай кiм көрiптi тас-емендi. Төртiншi, Әли келдi мiнiп Дүлдүл, Жүһүдке анық ашу, айласы бiл. Айбаты жер мен көктiң арасында, Болжады сыймағанын өсиеттiң. – Ей, Шерiм, қаһарыңды қабыңа сал, Деп сонда жауап қатқан хазiрет Расул. Ұстамай кепiлдiкке жүзiқара, Көңiлiне қарамастан салды жара. Әлиге Пайғамбардан ұлықсат жоқ, Жүһүдтi етер едi пара-пара. Өзiне қалды нәубет Пайғамбардың, Бiреуiн сенiмге алмай ол төрт жардың. Ұстады Расулдың басын сертке, Жол болып мұддағасы пейiлi тардың. Киiкке «қара» дейдi бетiн ашып, Мүбәрак жүзiнен гауһар шашып. – Кiрiптар бұл кәпiрге етiп бiздi, Тапсырдым бiр Аллаға, кетсең қашып. Ол киiк дедi жылап: – Әйла, Мұхтар, Сәруар екi дүние, панаңды нықтар. Сiздi алдап бұл дүниеде таңға қазы, Көремiз шапағатыңды қалай дидар. Расулым айтты сонда: – Ей, жаны бар, Бұл кәпiр қатты көңiлi, тезiрек бар. Емiзiп келуiңдi хидаят қыл, Келмесең осы күнiң бiзге туар. Жөнелдi киiк қайта биабанға, Толтырып екi көзiн қызыл қанға. Баласын киiк iздеп бара тұрсын, Мұны айтып кейiнгi ел қалған таңға. Кiрiптар болды Сәруар сауап үшiн, Сенiп ол бейзабан хайуанатқа. Бұл жерде кеттi киiк көзi көрiп, Кәпiрге Пайғамбарды кепiл берiп. Емiзiп тауып алып балаларын, Жылайды Мәдинеге көзiн берiп. Жүһүдтiң қаттылығын көрген көзi, Белгiлi Сәруарға айтқан сөзi. «Қандай күн Пайғамбарға туды екен», – деп, Өкiнiп зарлық еткен өзiн-өзi. Зарлаған балалары көрiп аяп, – Не болды, – дедi, – сiзге, ей, анажан. . . .* қасiретiңiзден ауырасыз, Айтсаңыз, естiр едiк, бiзге баян. Ол киiк баласына айтты жайын, Көзiнiң ағып жасы айтқан сайын. – Ей, жас, жастарыңнан болдың жапа, Амал жоқ, Ақтың үкiмi не қылайын. Жәрдемшi бiр жаныңа болсын, балам, Анаңа ақырзаман болғандайын. Нәпсi үшiн сахарада сайран еттiм, Дауасын табайын деп аштық дерттiң. Аяқтай ажал айдап жерге апарып, Iлiндiм қақпанына бiр жүһүдтiң. Ол жүһүд ұстағасын, сiздер үшiн Көзiмнiң қаны аралас жасын төктiм. Сыр қатып әл-жайымды бiлмегiме, Әуелi жiберер деп үмiт еттiм. Осынша қатты өтiнiп жалынсам да, Болмады рақымы ол қарабеттiң. Қайтадан қаһар еттi қайта маған, Көрiнiп бұрынғыдан зейiлi жаман. «Бiреудi сенiмдi кепiлдiкке бер, Сөзiңе сенбеймiн құр алдаған. Қалыпсыз басқа . . .* хайуан түгiл, Адам да бiр сөзiнде тұра алмаған». Амалын босанудың еткенiнде, «Мен қалай сенемiн, – дедi, – саған?» Пышағын бауыздауға ыңғайлады, «Сен, сiрә, қалмассың, – деп, – менен аман». – Қалғасын өзiм өлiп сiздер кейiн, Ойымды, – деп жыладым, – кiмге шағам. Болмаса Пайғамбардан бiр шапағат, Менiң жоқ адамзатта iнiм, ағам. Рақым осы кiсi әйламаса, Жасынан жапан тартып жетiм қалған. Рақым арызымды тыңла, – дедiм, Тыңламай сабырсыздық қылма, – дедiм. Жегенде менiң етiм не болады, Апарып Мәдинеге пұлда, – дедiм. Неше бәнт, намазхандар көп пұл берер, Шапшаң жүр, шаһарыңда тұрма, – дедiм. Сөзiмдi менiң жүһүд қабыл еттi, Жүрдi тез Мәдинеге түзеп беттi. Сахаба отыз үш мың, төрт жарменен Мешiтке бiр келгесiн сап түзеттi. Намазын оқып ада қылғаннан соң, Мен айттым басымдағы өткен кептi. Есiтiп хал-жайымды бiлген адам Көзiнiң қан аралас жасын төктi. Сахаба отыз үш мың, төрт жарменен менiң үшiн Жүһүдке бәрi тiлек берiп өттi. Барлығын сол задалардың есепке алмай, Көрсеттi азар берiп ақыреттi. «Құнына бiр киiктiң өтпедiк», – деп, Егiлiп ол сахабалар жерге жеттi. Кепiлге Пайғамбарды ұстап қалды, Жылаймын тағат қылмай сол себептi. Қыл талап, қияметте жолығамыз, Келемiн деген уақыт өтiп кеттi. Кәпiрге қалды хазiрет билiк берiп, Бiз өтiнiп жасымасын азар көрiп. Жүруге қайтып қайым болып едi, Жылайды балалары iзiне ерiп. – Кет, – дедi, – ей, анажан, бiздi де алып, Артыңда не боламыз сiзден қалып. Болмадық, тым болмаса, . . .*жолдас, Несiбе терiп жеуге тiстi жарып. Қалдық, – деп, – анадан жас, ақыл сұрап, Шағамыз халiмiздi кiмге барып. Жетi қат жерден ауыр ақыңыздың, Дүниеге келдi ме екен бiздей ғарiп. Ешкiмге бiздiң бастан артылдырып, Салмасын бұл жапаны Жаппар Халық. Қатырмай қабырғамды қамықтырып, Кететiн егер тастап болсаң анық, Өзiңмен бiрге өлуге байладық бел, Тартқанша қалып жапа арып-талып. Бiзге де рақым етер ме екен, Пайғамбар шапағатын шашсын анық. – Қалыңдар, кiрiң, балам, кеңесiме, Алғанмен еш нәрсе емес мен есiңе. Бiз үшiн мiнiп Сәруар қалып едi Бел байлап тәуекелдiң кемесiне. Барайын уағданың мезгiлi өтпей, Дақ түсер абыройдың егесiне. Жаратқан Жаппар Ие, күнiңде өтем, Амал не, Ақтың өлiмiн теңдесуге. Қалмады балалары алдын орап, Жүруге Мәдиненiң жолын сұрап. Жүредi үшеуi де шұбырынып, Өлмекке байлап басын зар-зар жылап. Үшеуi шұбырынып келгеннен соң, Таңырқап қалды көрiп отырған сап. Лақтар ерiп келдi енесiне, Ұрынды уағданың шекесiне. Үшеу боп бiр киiк келгеннен соң, Сыймады Хазiрет нұры денесiне. Бұларды жүһүдтiң да көрдi көзi, Көргесiн рақым еткен шат мiнезi. Үшеу боп бiр киiк келгеннен соң, Жүһүдтiң сонда мынау айтқан сөзi. – Етсек те сенбестiк хайуан көрiп, Адамнан артық екен мұның өзi. Үшеуiн Құдай үшiн азат етсем, Көңiлiм болмай ма алтын, кетiп жезi. Тәубе етсем, пайда, тақсыр, өзiме, – дедi, Турасын көрсет маған жолдың, – дедi. Жануар жапандағы ұсынғансын, Дiнiңнiң ақтығына көндiм, – дедi. Тәңiрге таңға қазы куәлiк бер, Үш талақ өз дiлiмнен бездiм, – дедi. Мен екен ойлап тұрсам дiнiң қазы, Әуелден болғаннан-ақ жанның нәсi. Кiрiптар хайуан үшiн етiп сiздi, Дүниеге келдi ме екен бiздей ғасы. Қатамды өзiң кешiп құтқармасаң, Азаптың, тақсыр, болдым мүбдәласы. Бектерiм, оның үшiн бiр дұға қыл, Жүһүдтiң мұсылман болған нәтаһасы.

If fate is written by Allah for the Talans, There is no blame for the ruler's wife. In the time of the Prophet before, A Jew used to set traps for his trade. He would set his trap and aim, And would take what was destined for him. One day, a deer fell into his trap, He was happy, as he would have meat. The deer had twin fawns, Their mother had given birth three days ago. Remembering her child, she wept, What can she do against Allah's decree? Following the trail, she came running, And said this when caught: "You have been seen and caught in our sight, There is no escape for you," said the others. As they prepared to slaughter her, The creature stretched out at the words. "Hey, ignorant one, do not slaughter, have patience, Let me see your patience for a while. I had two suckling young, Our time is running out, they are left behind. Do not deny me my right, Since you are a disbeliever, your religion is strong. Her heart does not agree to let go, The meat is sweet from the reward." "I will let you go to suckle your young, If you give a guarantee to someone else." The deer thought, "What should I do?" This disbeliever, to whom can she trust her heart? "The orphan was under the protection of the Lord, He named me 'My Beloved' as He loves. I will go to the Prophet to tell my sorrow, May the tears of my eyes be a guarantee." The deer came to the Prophet with the Jew, Now the deer cries, telling her lament. "I was a creature of the wilderness, O Lord, This Jew has now bound me. I had two newborn fawns, They cry, 'Where are you, O orphan mother?' If you would let me suckle them, I would come, What will happen to the orphans if they have no refuge?" The Prophet's eyes filled with tears, He was deeply moved, listening to her words. "Let her suckle her young," he said, "I will be a guarantee for her coming." He said: "You have bowed down with your people, You have become a burden in the Day of Resurrection. Fearing God and being ashamed of you, Can the trust of a creature be placed in a disbeliever? Will you lose the value of a deer for a disbeliever?" At that time, Abu Bakr arrived, He spoke to the Prophet with respect: "Let us be the guarantee for this disbeliever, Lest this creature deceives and escapes." Then the Jew spoke, glaring hard, He fixed his gaze on them. "I do not trust anyone but the Prophet, You have deceit in your character and manners." Then Omar came, lowering his head, Tears flowed from his eyes. "O Jew, hold us as a guarantee, Your heart will be at ease." Omar was not accepted either, nor was there a verdict, To test the Prophet. Since he himself is a disbeliever, what can be done? In the end, he gave such precious things. Then Hazrat Osman came, He bound the Jew with a guarantee. He was not accepted either for the calamity, Who has seen such a thing? Then Ali came riding Dul Dul, He was clearly angry with the Jew. His might was between the earth and the sky, He predicted what could not be contained in the testament. "O Lion, hold back your anger," Then the Prophet responded. Not holding the guarantee, he showed his face, Despite his heart, he inflicted a wound. There was no permission from the Prophet for Ali, He would have made the Jew into pieces. The calamity remained with the Prophet, He did not take one into trust, he divided the four. He held the Prophet's head to the oath, The path became narrow for his claim. He said to the deer, "Look," revealing her face, From her blessed face, jewels scattered. "This disbeliever has made us into calamity, I have entrusted myself to Allah, if you flee, run." The deer said, crying: "O Chosen One, Master of both worlds, strengthen your refuge. You have deceived me in this world, the dawn of judgment, We will see how your intercession will appear." Then the Prophet said: "O living being, This disbeliever has a hard heart, go quickly. Make sure to come back to suckle, If you do not come today, it will be your last." The deer set off again into the wilderness, Filling her two eyes with red blood. While the deer was searching for her fawn, This was said, the rest of the people remained in wonder. The Chosen One became a calamity for reward, Trusting that beast of the wilderness. Here, the deer left, seeing the Prophet, Giving him as a guarantee to the disbeliever. Finding and suckling her children, She cried, giving her eyes to Medina. Seeing the hardness of the Jew, She spoke words known to the Chosen One. "What day has come for the Prophet?" she lamented, Regretting, she mourned for herself. Seeing her children lamenting, they felt pity, "What happened to you, O mother?" they said. ". . .* you are suffering from your sorrow, If you had told us, we would have heard your story." The deer told her child about her situation, As tears flowed from her eyes with every word. "O young one, you have suffered since your youth, There is no remedy, what can I do against the decree of the White One? May there be a helper for you, my child, As if your mother has faced the Day of Judgment. I wandered in the wilderness for my soul, To find a cure for the disease of hunger. Death led me to the ground, I was caught in the trap of a Jew. When that Jew caught me, for you, I shed the blood mixed with my tears. Not knowing my condition, At first, I hoped he would let me go. Even though I pleaded so hard, There was no mercy from that wretched one. He became angry again, turning against me, Looking worse than before. "Give someone as a trustworthy guarantee, I do not believe your words, just deceiving. There is no other . . .* creature, Even a human cannot keep their word." When he was about to release me, "I cannot trust you," he said. He prepared his knife to slaughter, "You surely will not escape from me," he said. "When I die, you will remain behind, I cried, 'Who will I complain to?'" If there is no intercession from the Prophet, I have no brother or sister in humanity. If this person does not show mercy, I have been orphaned since my youth. "Listen to my plea for mercy," I said, "Do not be impatient, listen," I said. "What will happen to my flesh when I am eaten, Take me to Medina and sell me," I said. Many captives, the prayerful will pay a lot, Hurry, do not linger in your city," I said. The Jew accepted my words, He quickly headed towards Medina. The companions, thirty-three thousand, with four parts, When they arrived at the mosque, they lined up. After praying, they were lost, I told them what had happened to me. Hearing my situation, a person Shed tears mixed with blood. The companions, thirty-three thousand, with four parts, All wished well for me to the Jew. Not counting all those noble ones, They showed concern for the Hereafter. "We did not pay the price of a single deer," they said, They wept, those companions reached the ground. They held the Prophet as a guarantee, I cry, not being able to bear it. "Let us meet in the Day of Resurrection, The time for my coming has passed." The disbeliever was left in authority, We pleaded not to let our tears fall. Returning to walk, they were in despair, The children cried, following her trail. "Go," she said, "O mother, take us too, What will become of us if we are left behind?" "We have not become, at least, . . .* companions, Gathering sustenance, biting our teeth. We are left," they said, "asking for wisdom from our mother, Who will we tell our condition to?" From the seven layers of earth, your heavy punishment, Did we come to the world like this? Let no one take us from the beginning, Do not let this wilderness befall us, O Creator. Do not crush my ribs, do not burden me, If you leave, it will be clear. We have bound ourselves to die with you, Rather than endure suffering, we will be exhausted. Will there be mercy for us, May the Prophet's intercession be clear." "Stay, come, my child, to my counsel, Even if you take nothing, remember me. For us, the Chosen One had mounted, Binding himself to the ship of reliance. Let me go before the time of the promise passes, Before the honor of my reputation is stained. O Creator, on the day of reckoning, What can I do to match the death of the White One? The children did not remain ahead, Asking for the way to Medina. They walked, all three, in a line, Bound to die, their heads bowed in sorrow. After the three came, They were astonished to see the sight. The fawns came running to their mother, They rushed to the promise's forehead. After the three came as one deer, The light of the Prophet did not fit in his body. The Jew saw these, Seeing them, his heart was filled with mercy. After the three came as one deer, The Jew then said these words. "Even if we eat, we do not trust the creature, This is better than a human. If I free them for the sake of God, Will my heart not be gold, leaving copper? If I repent, it will benefit me, O Lord," he said, "Show me the straight path," he said. After offering the creature in the wilderness, I accepted the purity of your religion," he said. "Bear witness to Allah, I have divorced my own faith three times," he said. As I thought about your religion, From the beginning, the soul has been of its kind. Did we come to the world like this, To be a creature for the disbeliever? If you do not forgive my sins, I have become the subject of torment, O Lord. My lords, for this, say a prayer, For the Jew who has become a Muslim."