Қазақша
Қожамқұлдың көк қасқа аты
Әжібайдың әлгі көк қасқа тұлпарының тұқымы ұрпақтарына мұра болыпты. Немересі Қожамқұлға бәсіре болған көк қасқа құлын жиырма екі жыл бойы бәйгенің алдын бермепті.
Ең соңғы жиырма екінші жылы, қазақ-қырғыз бас қосқан үлкен аста ақырғы рет бәйгеге қосылған екен. Асқа келген қырғыздың сыншысы: «Қожамқұлдың көк қасқа аты бәйгеден келеді екен, келген соң өледі екен», – депті. Айтқандай бәйгеден көк қасқа ат бірінші келеді. Әжібайдың аруағы сол жолы тағы да ұран болыпты. Қожамқұл бәйгеден келген кәрі тұлпарды жетелеп Жіңішкенің шатына келгенде болдырғандықтан жүре алмай қалады. Жігіттер белбеулерін жалғап, атты баулап көтеріп, таудың басына шығарады. Ат бәрібір жүре алмайды. Үстін жабулап сонда қалдырып кетеді.
Кешкісін адам жіберсе, ат орнында жоқ болып шығады. Таң ата барса, қасқыр жарып жеп, басын дін аман қалдырып, құйрығын жерге шаншып кетіпті.
Қожамқұл көзіне жас алып:
– Атам Әжібайдан жеткен тұлпардың тұқымы ең, 22 жыл бәйгенің алдын бермедің. Басың ит-құсқа жем болмасын, – деп қарағайдың балашығына басын іліп кетіпті. Бас зәулім қарағай болып өскен баяғы балашықтың ұшында әлі тұр екен. Бәйгеге ат қосатындар соған тәуіп ететін көрінеді.
Ағылшын
The blue horse of Kozhamkul
The lineage of Azhybay's blue bay stallion has been inherited by his descendants. The blue bay foal, which was a gift to his grandson Kozhamkul, did not lose a race for twenty-two years.
In the final twenty-second year, it participated in a big race during a gathering of Kazakhs and Kyrgyz for the last time. The Kyrgyz judge who came to the feast said, "Kozhamkul's blue bay horse will return from the race, and when it returns, it will die." Just as he said, the blue bay horse came in first in the race. Azhybay's spirit was once again a rallying cry that day. When Kozhamkul led the old stallion back from the race and reached the Jinishke's shatana, the horse became exhausted and could not walk. The young men tied their belts together, lifted the horse, and carried it to the top of the mountain. However, the horse still could not walk. They left it there covered.
In the evening, when they sent a person to check, the horse was found missing. When they went back in the morning, they discovered that a wolf had torn it apart, leaving its head intact and its tail stuck in the ground.
With tears in his eyes, Kozhamkul said:
- "The lineage of my ancestor Azhybay, you did not lose a race for 22 years. May your head not become prey for dogs and wolves," and he hung its head on the top of a fir tree. The head has grown into a tall fir tree, and it still stands at the top of that old tree. It is said that those who enter horses in races pray to it.
