Ораз туралы

Қарашық шаһарында Жүсіпәлі, Зорасыбан деген ағайынды екі адам Түркістан маңайында болды дейді. Зорасыбаннан Абылайдың шешесі туады. Жүсіпәліден Ораз туады. Абылай еліне «хан сайламадың» деп өкпелеп астына көк тұлпар ат мініп, елінен қашып шығып кетеді. Артынан баратын адам болмай жалғыз кеткен соң, Абылайдың шешесі төркіні Оразға барып: «Қыздан туғаныңа қиығы жоқ, Абылай қыздан туса, сен ұлдан тудың. Қасына ешкім ермеді, артынан да ешкім бармады. Сен барып алып кел!» – деп Оразды жібереді. Ораз Абылай мінген көк тұлпар аттың қарындасы көк тұлпар биемен қуып, елдің шетіне шыққан соң қуып жетіп Абылайды «елге қайт» дейді. Абылай: – Мен елден шықпауым керек еді, елге барудың лайығы жоқ, бармаймын! – деп бетінен қайтпайды. Ораз: – Мен сені алып қайтуым керек еді, сен қайтпасаң, мен де қайтпаймын», – деп бірге еріп кетеді. Содан Бұқар, Тәшкенді аралап бір-екі жыл өткен соң, Ұлы жүзге келіп жеткен уақыттарында бір үлкен асқа кез келіп, «әрбір ру бөлек отырыңдар» деп даяғашы айғай салған уақытта болар, қазақ жөнін білмей бір адамнан сұрайды. Ол адам бұларға түсіндіріп, «әрбір руға жол-жол береді» дегенді айтқан соң, бұл екеуі бөлек отырады. Сол уақытта қазақтың бір ақыны жағалап өлең айтып, отырған екі адамға келіп аты-жөнін сұрап, мақтап өлең айтқан. Берейін десе, пұлы жоқ, үстерінде беретін бүтін киімі де жоқ. Басқадан ат алғаннан ат, пұл алғаннан пұл, киім алғаннан киім алып келгенін Абылай көріп отыр. Енді Абылайға жұрт қатарынан қалу үлкен ар болды да, астындағы атын бермек болды. Ораз тұрып: – Ат берген дұрыс болмас, екеуара қалса да, белді ат қалсын, менің мына биемді бер» – дейді. Абылай: – Жоқ, нағашы, бие болса да сіздің астыңыздағы атты беру лайық емес, – деп болмады. Өзінің астындағы атын ақынға беріп, екеуара бір биемен Ұлы жүзге келген. Ел аузында: «Абылай Ораз ауылынан көк байталға мінгесіп келген» деген сөздің себебі осыдан қалған. Төре тұқымдары Ораз ауылын «Бабам ауылы» деп, Оразға Көкшетаудың ық жағынан Бурабайға он екі шақырым жерден қоныс берген. Сұлтанғазы төре келгенде, «бабамның зираты» деп, Ораздың тамына келгенде, қоңырауының тілін байлап, жаяу өткенін сол күнгі ақсақалдар тегіс айтады. Басқа төре тұқымдары да «бабамның зираты» деп жаяу барады екен.

In the city of Karashik, there were two brothers named Zorasiban and Zhusipali near Turkestan. Zorasiban is the father of Abilai's mother. Zhusipali is the father of Oraz. Abilai, feeling resentful that he was not chosen as khan, rides away on a blue stallion, fleeing from his people. After he leaves alone, with no one following him, Abilai's mother goes to Oraz and says: "There is no shame in being born from a girl; Abilai was born from a girl, and you were born from a boy. No one accompanied him, and no one followed him. You go and bring him back!" So she sends Oraz. Oraz, chasing after the blue stallion that Abilai rode, catches up with him at the edge of the land and says, "Return to your people." Abilai replies: – I should not have left my people; there is no reason to go back, I will not go! – and he does not change his mind. Oraz says: – I should bring you back; if you do not return, I will not return either, – and he goes along with him. After wandering around Bukhara and Tashkent for a year or two, they eventually arrive at the Great Horde and come across a large feast. When the servant shouts, "Each clan should sit separately," one person, not knowing the customs of the Kazakhs, asks someone. That person explains to them and says that "each clan has its own path," after which the two sit separately. At that moment, a poet of the Kazakhs approaches, reciting poetry and asking for their names, praising them in verse. When he wants to give them something, he finds he has no money, and they have no proper clothes to give. Abilai sees that he has brought nothing but a horse from others, money from money, and clothes from clothes. Now, for Abilai, being left behind by the people was a great shame, so he decided to give away his horse. Oraz stands up and says: – It would not be right to give away a horse; even if we are alone, let a strong horse remain, give my mare instead. – Abilai replies: – No, my uncle, even if it is a mare, it is not appropriate to give away the horse you are riding, – and he insists. He gives his horse to the poet and they arrive at the Great Horde with just one mare between them. The saying among the people is: "Abilai came riding a blue mare from Oraz's village," and this is the reason behind it. The descendants of the Tore clan refer to Oraz's village as "My Ancestor's Village" and granted Oraz a settlement twelve kilometers from Burabay on the leeward side of Kokshetau. When Sultanghazy Tore arrived, he referred to it as "my ancestor's grave," and when he came to Oraz's house, the elders say that he tied the bell's tongue and walked on foot that day. Other Tore descendants also walk there, calling it "my ancestor's grave."