Қара өлең үлгілері
Балықта су ішінде дем болмайды, Етінде сұлу қыздың мең болмайды. Жарыңыз қойныңдағы жаман болса, Дұшпаннан қылыш тартқан кем болмайды.
Search Interface
Folklore Text Corpus
A research-first corpus interface built for annotation workflows, citation discipline, and cross-lingual reading
Corpus Records
Showing 20 of 4983 records
Қара өлең үлгілері
Дүние, келеріңде бұлақтайсың, Сырғыған кетеріңде сынаптайсың. Жанына жақсылардың аялдамай, Па, шіркін, қайда барып тұрақтайсың!
Қара өлең үлгілері
Дүние-ай, ойлап тұрсаң, шекер дүние! Байға қызық, жарлыға бекер дүние. Барында оралыңның ойна да күл, Опасыз бір күн тастап кетер дүние.
Қара өлең үлгілері
Дүние, ойлап тұрсам, шолақ екен, Қарағай, басын кессе, молақ екен. Он бес пен жиырма бес, қайран отыз, Үшеуі үш күн қонған қонақ екен.
Қара өлең үлгілері
Дүние қудым сені он жасымнан, Тартады денем ауыр қорғасыннан. Үстінен су төгілмес, майда қоңыр, Танады ол да бір күн жорғасынан.
Қара өлең үлгілері
Дүние ойлап тұрсам, қос уыстай, Түрленген қайран күнім тоты құстай. Барында оралыңның ойна да күл, Қалармыз әр төбеде қосылыспай.
Қара өлең үлгілері
Дүние қудым сені бала жастан, Өмірдің аз-көбіне қарамастан. Күл де ойна, гүл-гүл жайна, осындайда, Бұл дүние әлі-ақ өтер ғазиз бастан.
Қара өлең үлгілері
Дүние дүмбір дегенде, дүние дүмбір, Дүмбірлеткен жігітті дәл жиырма бір. Оралыңның барында ойна да күл, Қайта айналып келмейді өткен ғұмыр.
Қара өлең үлгілері
Дүние, дүниеден дүние өтеді, Қолынан оймақсыздың ине өтеді. Барында оралыңның ойна да күл, Түбіне дүниенің кім жетеді.
Қара өлең үлгілері
Дүние ойлап тұрсаң шолақ екен, Адамдар бір-біріне қонақ екен. Сыйласып екі жұбай тату болса, Дүниенің бар қызығы сол-ақ екен.
Қара өлең үлгілері
Дүние жеткізбейді қуғанменен, Өтеді күндер шіркін думанменен. Жатасың жалғыз өзің жапан түзде, Атадан алтау болып туғанменен.
Қара өлең үлгілері
Дүние тұманданған, мұнарланған, Кім алдаған білмеймін, кім алданған. Дөңгеленіп, дөңгелеп арбасынан, Лақтыра ма қайтеді, мына жалған.
Қара өлең үлгілері
Дүние қудым сені жалықпай-ақ, Судағы ұстатпайсың балықтай-ақ. Біреуге мал мен бақты қатар беріп, Біреуді қойдың Құдай жарытпай-ақ.
Қара өлең үлгілері
Дүние ойлап тұрсаң бір сергелдең, Жалғыз атың жоқ болса, өлгенмен тең. Досың келіп үйіңнен құр аттанса, Қара жерге тепкілеп көмгенмен тең.
Қара өлең үлгілері
Дүние өтеріңде сынаптайсың, Таулардан жылжып аққан бұлақтайсың. Басына талай ердің аттай теуіп, Сұм жалған қайда барып тұрақтайсың.
Қара өлең үлгілері
Дүние қарап тұрсам, бір кең сарай, Сарайға көзім талды қарай-қарай. Тағдыр мен Тәңіріге жала жаппа, Өзінен ер жігіттің бақ пен талай.
Қара өлең үлгілері
Дүние қудым сені жалықпай-ақ, Судағы ұстатпайсың балықтай-ақ. Көрсетіп бірде алдыңды, бірде артыңды, Қойдың ғой дидарыңды танытпай-ақ.
Қара өлең үлгілері
Дүние—бір қисық жол бұраңдаған, Бақ тайса, мал менен бас құралмаған. Күніне мың бір пәле көрсең-дағы, Сонда да күдер үзбе бір Алладан.
Қара өлең үлгілері
Қамқаның бөрік кидім қиығынан, Біреуге біреу күлер миығынан. Біреуге біреу жақын болады екен, Өзінің бойға біткен қылығынан.
Қара өлең үлгілері
Мыс па екен, алтын ба екен, қола ма екен, Алтынға қола тұтқа бола ма екен? Тұйғын деп ұстағаным қарға шықты, Қарғаға пенде ғашық бола ма екен?
Reference
Browse authority entries and aliases used in corpus metadata.
Articles
Articles and research findings
Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана — көпқабатты концепт: семантикалық, мәдени және экологиялық талдау
Бұл зерттеуде Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана концептісінің семантикалық, мәдени және экологиялық категория ретінде қалыптасуы қарастырылады. Осы бағыттағы зерттеу олқылығын толықтыру мақсатында жұмыста жазушының төрт прозалық шығармасы талданады: «Плаха», «Қош бол, Гүлсары!», «Ақ кеме» және «Ғасырдан да ұзақ күн». Зерттеу барысында табиғат элементтері этикалық, эмоциялық немесе символдық мәнге ие болатын 37 үзіндіге сапалық концептуалды-семантикалық талдау жүргізілді. Үзінділерді іріктеу мәтіндерді мұқият оқу негізінде жүзеге асырылып, олар қайталанып отыратын лексикалық, метафоралық, баяндау сипатындағы және мәдени тұрғыдан мәнді белгілеріне қарай топтастырылды. Талдау нәтижесінде өзара байланысты төрт концептуалды модель анықталды: Жер-ана — өмір бастауы, аналық қамқоршы, моральдық бедел иесі және жады сақтаушы. Бұл модельдер Айтматов прозасындағы табиғаттың жай ғана оқиға өрбитін орта немесе поэтикалық бейне емес екенін көрсетеді. Керісінше, табиғат адам жауапкершілігі, мәдени сабақтастық, экологиялық осалдық және моральдық бағалау мәселелері көрініс табатын этикалық негіз қызметін атқарады. Зерттеу нәтижелері Айтматовтың көркемдік дүниетанымындағы Жер-ана концептісінің құрылымды концептуалды модель ретінде қызмет ететінін айқындау арқылы лингвомәдениеттану мен әдеби экокритика салаларына үлес қосады.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Project Overview
This corpus was developed to preserve, study, and teach Kazakh folklore in a digital environment