Қара өлең үлгілері
Өлеңді мен айтпаймын желіккеннен, Өлеңді ел тыңдамас еріккеннен. Халқымыз «өнер алды қызыл тіл» деп, Ежелден өлеңге жол беріп келген.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 4573 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Болғанда өлең ойдан, ән көмейден, Кез болдың қиуада бірегеймен. Жаныңа барар жолды өзің нұсқа, Қайтсем де көз жазбаймын, қалқам, сенен.
Қара өлең үлгілері
Гідігайға кім салар мен тұрғанда, Өлеңдетем аузымда жел тұрғанда. Қызды ауылдың сыртынан гідігайлап, Құйысқаным сарт етер ұмтылғанда.
Қара өлең үлгілері
Өлеңді айтушы едім бір кісідей, Орыстың көзі өткір дүрбісіндей. Тарыдай тал бойыңда бір мінің жоқ, Шебердің шақтап пішкен үлгісіндей.
Қара өлең үлгілері
Өлеңді өлеңшіден үйренемін, Көңілді өлең десе күйге енемін. Өзімнен үлкен отыр, өлеңші отыр, Айтуға алдыменен именемін.
Қара өлең үлгілері
Қоңыр қаз көл жағалап қаңқылдаған, Сахара сазға қонып салқындаған. Көңілді жабырқаңқы көтергендей, Әнге сал қоңыр қаздай саңқылдаған.
Қара өлең үлгілері
Қайнайды қара шәугім мосыменен, Көшпелі ел күнін көрер осыменен. Жасқа тән жалын жігер танытайық, Көпшілік отыр бізден тосып өлең.
Қара өлең үлгілері
Мен бір өлең айтайын қызықтырып, Сымбатыңды жел сөзге тізіп тұрып. Өлеңіме ылайық жауап берші, Шаршы топтың ортасын бұзып шығып.
Қара өлең үлгілері
Өзгеге мен отырмын қызбаймын деп, Айтылған уәдені бұзбайын деп. Аққудай айдындағы ақ көйлекпен Алдымнан шықшы, сәулем, «біз дайын» деп.
Қара өлең үлгілері
Қара өлең қудым сені он жасымнан, Тартады бойым байсал қорғасыннан. Үстіне су төгілмес майда қоңыр, Танбай ма болдырған соң жорғасынан.
Қара өлең үлгілері
Қызды сұлу көрсетер бойы емес пе, Сөзді сұлу көрсетер ойы емес пе. Мұнда айтпаған өлеңді қайда айтамыз, Бастарымыз қосылса той емес пе?
Қара өлең үлгілері
Кейбіреу өлең айтар екіленіп, Жем жеген байлаулы аттай мекіреніп. Алақтап жан-жағына қарай берер, Қой жеген көкжал бөрі секілденіп.
Қара өлең үлгілері
Үстімде бір бешпетім қынамалы, Бір өлең айта салдым сынағалы. Ауылың алыстайды дегенді естіп, Отырмын көңілім босап жылағалы.
Қара өлең үлгілері
Дәйім менің мінгенім қаракерім, Болған жақсы арада алым-берім. Бір-екі ауыз желсөздің арқасында Күнде жиын, күнде той жүрген жерім.
Қара өлең үлгілері
Айтудан қара өлеңді ерінбеймін, Ебінің ерте соққан желіндеймін. Айтып қал айтарыңды есің барда, Ерніңді қара өлеңмен желімдеймін.
Қара өлең үлгілері
Атыңнан айналайын қара өлеңім, Төрдегі төресі өзің бар өнердің. Той бастап, айтыста озып өзіңменен, Естіген ел алғысын ала бердім.
Қара өлең үлгілері
Мінгенім дәйім менің дөнен болса, Жаз мініп, күз жіберген көбең болса. Алдында ақ жаңбырдай жаудырайын, Шынымен іздегенің өлең болса.
Қара өлең үлгілері
Ақжарқын жан екенсің тілің майда, Ән білген, өлең білген жанға пайда. Барады өтіп жалған санаулы күн, Қалайық ойнап-күліп осындайда.
Қара өлең үлгілері
Айтайын тұрған кезде айдай он бес, Бас білмес бейне асау тайдай он бес. Барында оралыңның ойна да күл, Келер күн қайта айналып қайда-ай он бес.
Қара өлең үлгілері
Айт десең қамшы басып айдайын көк, Келеді айдайын көк ойнайын деп. Барында оралыңның ойна да күл, Барады заман өтпей қоймайын деп.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана — көпқабатты концепт: семантикалық, мәдени және экологиялық талдау
Бұл зерттеуде Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана концептісінің семантикалық, мәдени және экологиялық категория ретінде қалыптасуы қарастырылады. Осы бағыттағы зерттеу олқылығын толықтыру мақсатында жұмыста жазушының төрт прозалық шығармасы талданады: «Плаха», «Қош бол, Гүлсары!», «Ақ кеме» және «Ғасырдан да ұзақ күн». Зерттеу барысында табиғат элементтері этикалық, эмоциялық немесе символдық мәнге ие болатын 37 үзіндіге сапалық концептуалды-семантикалық талдау жүргізілді. Үзінділерді іріктеу мәтіндерді мұқият оқу негізінде жүзеге асырылып, олар қайталанып отыратын лексикалық, метафоралық, баяндау сипатындағы және мәдени тұрғыдан мәнді белгілеріне қарай топтастырылды. Талдау нәтижесінде өзара байланысты төрт концептуалды модель анықталды: Жер-ана — өмір бастауы, аналық қамқоршы, моральдық бедел иесі және жады сақтаушы. Бұл модельдер Айтматов прозасындағы табиғаттың жай ғана оқиға өрбитін орта немесе поэтикалық бейне емес екенін көрсетеді. Керісінше, табиғат адам жауапкершілігі, мәдени сабақтастық, экологиялық осалдық және моральдық бағалау мәселелері көрініс табатын этикалық негіз қызметін атқарады. Зерттеу нәтижелері Айтматовтың көркемдік дүниетанымындағы Жер-ана концептісінің құрылымды концептуалды модель ретінде қызмет ететінін айқындау арқылы лингвомәдениеттану мен әдеби экокритика салаларына үлес қосады.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды