Қара өлең үлгілері
Мақсатқа жетер түбі тура жүрген, Дарияға айланбайды су да бірден. Әркім өз шамасына шақ боп жүрер, Бір әке, бір шешеден туғанымен.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Ойнап-күл жастық шақта, шал боларсың, Қу томар басын кескен тал боларсың. Кәрілік түп етектен алған шақта, Қайырылып бір қарауға зар боларсың.
Қара өлең үлгілері
Сөйлей бер, қызыл тілім, шал боларсың, Орныңнан жатсаң тұрмас сал боларсың. Қайтесің аңсап өткен балалықты, Жігіттік шағыңа осы зар боларсың.
Қара өлең үлгілері
Қызыл тілім, сөйлей бер жақ барында, Қолда дәулет, басымда бақ барында. Тосса да жеті жерден жетпіс пәле, Жаратқан жазым етпес сақтарында.
Қара өлең үлгілері
Шоқтанып қайта жанбас күйген көмір, Жарайды әр қажетке асыл темір. Барында оралыңның ойна да күл, Жеткізбес, желге мінсең, өткен өмір.
Қара өлең үлгілері
Жарасқан мойыныңа ақ меруерт, Күлмесең, ойнамасаң тарқай ма дерт. Ұнатсаң өзің теңдес бір құрбыңды, Айтқан сөз, алысқан қол—сертіңе жет.
Қара өлең үлгілері
Ойласаң ойпаң бір ме дөңдерменен, Қурайдың парқы бір ме шеңгелменен. Бос белбеу бозбаладан қайыр күтпе, Жеткенше жасы отызға жөнделмеген.
Қара өлең үлгілері
Бозторғай бұлбұл болмас сайрағанмен, Майға өтпес жаман пышақ қайрағанмен. Ауыздан тіс кеткен соң ас батпайды, Қазыға қарта қосып шайнағанмен.
Қара өлең үлгілері
Жар жақсы қонақ келсе, тарылмаған, Қуырдақ ас болмайды жалындаған. Қарасам сипатыңа жан жетпейді, Қара көк тұқымынан арылмаған.
Қара өлең үлгілері
Сай келсе ажарына ақыл-ойы, Орнымен болса өткізген ойын-тойы, Ондай жар жасар ердің бақытына, Үйіңнен ырыс кетпес өмір бойы.
Қара өлең үлгілері
Артық кетсем, ғафу ет, сөкпе деймін, Жаман атың естілсе, өкпелеймін. Ойнасаң да, ойлап айт әр сөзіңді, Әр сөзіңді ұмытпан көпке дейін.
Қара өлең үлгілері
Бір күнде жігіт болдық ор киіктей, Тозаңы аспанға ұшқан көзге ілікпей. Дүниеге зерделі боп келген жандар Қалмайды жас уақытта бір желікпей.
Қара өлең үлгілері
Даланың қаңбақ ұшар желіменен, Өзеннің мұз көшеді сеңіменен. Тотыға торғай жолдас бола алмайды, Жарасар ойнаған өз теңіменен.
Қара өлең үлгілері
Қызыр дарып, кімге тең бақ қарады, Аттың басқан жерінде дақ қалады. Қызығыңның барында қиялай бас, Өлгеннен соң саудырап жақ қалады.
Қара өлең үлгілері
Сақыр-сұқыр соғылар сайдың тасы, Айтылмаса, өледі сөз атасы. Білгің келсе шынымен, танытайын, Мен елімнің ерке бір қарлығашы.
Қара өлең үлгілері
Арғымақ ат шұлғиды ақырдағы, Диірменнің тек тұрмас шақылдағы. «Түлкі болса заманың тазы боп шал», Бұл сөзім менің айтқан мағұл дағы.
Қара өлең үлгілері
Тақымын қыса берер тайды мінген, Жота жолмен жүрмейді сайды білген. Басын айтсаң, аяғын өзі жөндер Жақсы атаның баласы жайды білген.
Қара өлең үлгілері
Күн төбеге келгенде түс болады, Ешкімге айтпас құпия іс болады. Сәті келген сағатта ойна да күл, Бағымызға қандай күн түс болады.
Қара өлең үлгілері
Айым туып келеді оң жамбастан, Айырмасын әркімді тең құрдастан. Айырғанша әркімді тең құрдастан, Жаратпай-ақ қоймай ма әуел бастан.
Қара өлең үлгілері
Ақылың кеткен екен, шалым, сенің, Жағдайың жас қатынға мәлім сенің. Өзіңмен жастайыңнан өскен бірге Бұрынғы жақсы емес пе кәрің сенің?!
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды