Қара өлең үлгілері
Пышақты тез өткізер асыл қайрақ, Бау ағашта тұрады бұлбұл сайрап. Дәм-тұз айдап осылай кез келгенде, Өлеңіңді айта гөр тәуір сайлап.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 4591 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Мен бір өлең айтайын жанамалап, Не келмейді қолыңнан қылсаң талап. Көңілімді қалдырмай өлеңіңді айт, Алыс жерден кеп тұрмын сізді қалап.
Қара өлең үлгілері
Айт, жаным, айт-айт, жаным, өлең білсең, Тірлікте не көрмейсің өлмей жүрсең. Өлеңмен есігін аш, төрін толтыр, Бауы жез, түңлігі алтын үйге кірсең.
Қара өлең үлгілері
Айт-айт, жаным, айт, жаным, өлең білсең, Не көрмейсің өмірден өлмей жүрсең. Бола түсер көңіл шат, өмір қызық, Тартынбай тіршілікте ойнап-күлсең.
Қара өлең үлгілері
Өлең айтқым келмейді ерінгенде, Бойым байсал тартады керілгенде. Жерден алтын тапқандай қуанамын, Тақияңның төбесі көрінгенде.
Қара өлең үлгілері
Ендеше, өлең керім, өлең керім, Өлеңді қозы-лақтай көгендедім. Өлеңді айтпайын деп ойлап едім, Тұсыма келіп қапты кемеңгерім.
Қара өлең үлгілері
Айт дегенде өлеңді аялым жоқ, Желісім бар азырақ, аяңым жоқ. Айтар кісі алдыма кез келгенде, Құдай берген жел сөзді аярым жоқ.
Қара өлең үлгілері
Өмірде өлеңнен жоқ өнер ірі, Кетеді, өлең айтса, көңіл кірі. Айтқаның мың ойланып, жүз толғанып, Артыңда, өлсең де өзің, қалар тірі.
Қара өлең үлгілері
Өлеңім келді сізді көргеннен соң, Айтылды көріп көңіл бөлгеннен соң. Барында оралыңның ойна да күл, Қалады ойын-күлкі өлгеннен соң.
Қара өлең үлгілері
Мен өзім өлеңші емес, өрнек едім, Ішінде машинаның шөлмек едім. Өлең айт, тәуір сайлап бес-алты ауыз, Сыртыңнан лебізіңе шөлдеп едім.
Қара өлең үлгілері
Жүйріктің құнаны не, дөнені не, Кенелтер қашан да елді өнеріне. Алыстан ат арытып келдім іздеп, Қалқатай, қандыршы бір өлеңіңе.
Қара өлең үлгілері
Жанға жағып барады айтқан сөзің, Өнеріңе жеткіздің жұрттың көзін. Жарқылдатып алтынын сен айтқанда, Кім таңдайды өлеңнің өзге жезін.
Қара өлең үлгілері
Айта алсаң, өлең неге өнер емес, Ақымақ, ақыл айтсаң, көнер емес. Барында құзырыңның қудай жайқа, Жас дәурен қайта айналып келер емес.
Қара өлең үлгілері
Ендеше, өлең де өнер, өнер де өнер, Жүйрік ат өрге шапса, өршеленер. Барында оралыңның ойна да күл, Шырағың мың күн жанған бір күн сөнер.
Қара өлең үлгілері
Немене өнерпазға өлең деген, Құлағым өлең десе елеңдеген. Ойымда үш ұйықтасам бар ма менің, Бұл жерге сен болмасаң келем деген.
Қара өлең үлгілері
Немене өлең деген өнерпазға, Болады ауру жолдас өмірі азға. Барында оралыңның ойна да күл, Ендігі кім бар, кім жоқ келер жазға.
Қара өлең үлгілері
Өлең деген немене өнерпазға, Өлең түгіл сөз қиын ақылы азға. Өлеңіңе өлеңім сай келмесе, Аққуымды қор етпен қоңыр қазға.
Қара өлең үлгілері
Етікті әуел бастан нәл сақтайды, Бәйгеден келген жүйрік алшақтайды. Өлеңді айт дегенде, қоя бермей, Несіне әнші жігіт жалтақтайды.
Қара өлең үлгілері
Шешеміз тері илейді тон болсын деп, Кереді пұшпақтарын мол болсын деп. Өлеңді ақындықпен біз айтпаймыз, Айтамыз кейінгіге «жол болсын» деп.
Қара өлең үлгілері
Өлеңді айт дегенде айтқан қандай, Сақылдар шешен болсаң тіл мен таңдай. Өлеңді аңырат десең, аңыратайын, Тепсеңде шалғынменен жортқан аңдай.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана — көпқабатты концепт: семантикалық, мәдени және экологиялық талдау
Бұл зерттеуде Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана концептісінің семантикалық, мәдени және экологиялық категория ретінде қалыптасуы қарастырылады. Осы бағыттағы зерттеу олқылығын толықтыру мақсатында жұмыста жазушының төрт прозалық шығармасы талданады: «Плаха», «Қош бол, Гүлсары!», «Ақ кеме» және «Ғасырдан да ұзақ күн». Зерттеу барысында табиғат элементтері этикалық, эмоциялық немесе символдық мәнге ие болатын 37 үзіндіге сапалық концептуалды-семантикалық талдау жүргізілді. Үзінділерді іріктеу мәтіндерді мұқият оқу негізінде жүзеге асырылып, олар қайталанып отыратын лексикалық, метафоралық, баяндау сипатындағы және мәдени тұрғыдан мәнді белгілеріне қарай топтастырылды. Талдау нәтижесінде өзара байланысты төрт концептуалды модель анықталды: Жер-ана — өмір бастауы, аналық қамқоршы, моральдық бедел иесі және жады сақтаушы. Бұл модельдер Айтматов прозасындағы табиғаттың жай ғана оқиға өрбитін орта немесе поэтикалық бейне емес екенін көрсетеді. Керісінше, табиғат адам жауапкершілігі, мәдени сабақтастық, экологиялық осалдық және моральдық бағалау мәселелері көрініс табатын этикалық негіз қызметін атқарады. Зерттеу нәтижелері Айтматовтың көркемдік дүниетанымындағы Жер-ана концептісінің құрылымды концептуалды модель ретінде қызмет ететінін айқындау арқылы лингвомәдениеттану мен әдеби экокритика салаларына үлес қосады.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды