Қара өлең үлгілері
Үстімде бір бешпентім қынамалы, Бір өлең айтып қалдым сынағалы. Бергенде өзің көңіл, қалқатай-ау, Жас келді қара көзге жылағалы.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 4668 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Үстімде бір бешпентім батысайын, Қалқатай, таныс еді барлық жайың. Жеріңді уағдалы айтып қойшы, Іздеп барып өзіңмен танысайын.
Қара өлең үлгілері
Үстімде бір бешпентім қыл қарадан, Түймесін інжу-маржан қыз қадаған. Кеткенде ауылың алыс, қалқатайым, Даусыңнан айналайын ызбалаған.
Қара өлең үлгілері
Құлағыма салғаным алтын сырға, Таң алдында шық тиер балтырыма. Уәденің құлы боп жүрмін күтіп, Сәлемімді айта бар жарқыныма.
Қара өлең үлгілері
Құлағыма салғаным күмбір сырға, Күмбірлетіп шығамын күнде қырға. Сағынғаннан сарғайып, аңсағанда, Бір өзіңді қосамын ән мен жырға.
Қара өлең үлгілері
Құлағыма салғаным күмбір сырға, Күмбірлетіп шығамын күнде қырға. Сағынғаннан сарғайып, аңсағанда, Бір өзіңді қосамын ән мен жырға.
Қара өлең үлгілері
Біздің ауыл Кегеннің төрінде отыр, Өзің көрген баяғы жерінде отыр. Шыныменен көңілің менде болса, Сағат сайын көзіме көрін де отыр.
Қара өлең үлгілері
Біздің ауыл Ақсайдың қақ басында, Күміс жүген жарқылдар ат басында. Көңілің шыныменен болса менде, Жанат ішік жамылып жат қасымда.
Қара өлең үлгілері
Зергер бұйым соғады қалайыдан, Аққан тері сорғалап самайынан. Көңіліңе бір сенің қараймын деп, Сендейлердің айрылдым талайынан.
Қара өлең үлгілері
Базардан алып келген темір шелек, Ойнаған мен күлгенің жаннан бөлек. Ауылың алыс кеткенде, уай, қарағым, Айналайын көзіңнен дөп-дөңгелек.
Қара өлең үлгілері
Базардан алып келген қызыл кіліт, Шығады күн батарда қызыл бұлыт. Кеткенде ауылың алыс, ей, қарағым, Елесің көз алдымнан болмас ұмыт.
Қара өлең үлгілері
Базардан алып келген білте шам-ай, Бидай өңді, ақ құба құдашам-ай. Сірә, менің көңілім басылар ма, Сақиналы қолыңнан ет асамай.
Қара өлең үлгілері
Қолымда бір қамшым бар таспалаған, Атыма жүген салдым қасқалаған. Бергенде өзің көңіл, әттең, қалқа, Көремін өзіңді артық басқа жаннан.
Қара өлең үлгілері
Қолымда бір қамшым бар ырғайдан сап, Өтпесе қойың судан құрайлап бақ. Сарғайып сені тосып отырғанда, Келмесең дәл сол күні Құдайдан тап.
Қара өлең үлгілері
Қолымда бір қамшым бар өрілмеген, Біреуге өріп бер деп берілмеген. Жөніңді айтшы, қалқатай, танысайық, Қандай жансың көзіме көрінбеген.
Қара өлең үлгілері
Қолымда бір қамшым бар алтындаған, Ажарың ақ жамбыдай жарқылдаған. Сексен қыз серуенге шықса дағы, Ішінде сен қоңыр қаз қаңқылдаған.
Қара өлең үлгілері
Қолымда бір қамшым бар жез бауырдан, Кірсем шыққым келмейді қызды ауылдан. Ауылың алыс кеткенде, қарағым-ай, Жақсы көрдім өзіңді бір бауырдан.
Қара өлең үлгілері
Қолыңа кездік бердім май тура деп, Қолыңды кесіп алмай жай тура деп. Сұраймын өткеннен де, кеткеннен де, Ауылы ақ еркенің қай тура деп.
Қара өлең үлгілері
Жылқыда ұстатпайды ұзын құла ат, Өзеннің екі жағы малға суат. Кеткенде ауылың алыс, ей, қарағым, Сала жүр осы әніме дәтке қуат.
Қара өлең үлгілері
Жылқы деген мал жақсы аман болса, Жігіт неге бағады жаман болса. Өзіңді ойлап, жан сәулем, жүргенім ғой, Ат үстінде көңілім алаң болса.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана — көпқабатты концепт: семантикалық, мәдени және экологиялық талдау
Бұл зерттеуде Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана концептісінің семантикалық, мәдени және экологиялық категория ретінде қалыптасуы қарастырылады. Осы бағыттағы зерттеу олқылығын толықтыру мақсатында жұмыста жазушының төрт прозалық шығармасы талданады: «Плаха», «Қош бол, Гүлсары!», «Ақ кеме» және «Ғасырдан да ұзақ күн». Зерттеу барысында табиғат элементтері этикалық, эмоциялық немесе символдық мәнге ие болатын 37 үзіндіге сапалық концептуалды-семантикалық талдау жүргізілді. Үзінділерді іріктеу мәтіндерді мұқият оқу негізінде жүзеге асырылып, олар қайталанып отыратын лексикалық, метафоралық, баяндау сипатындағы және мәдени тұрғыдан мәнді белгілеріне қарай топтастырылды. Талдау нәтижесінде өзара байланысты төрт концептуалды модель анықталды: Жер-ана — өмір бастауы, аналық қамқоршы, моральдық бедел иесі және жады сақтаушы. Бұл модельдер Айтматов прозасындағы табиғаттың жай ғана оқиға өрбитін орта немесе поэтикалық бейне емес екенін көрсетеді. Керісінше, табиғат адам жауапкершілігі, мәдени сабақтастық, экологиялық осалдық және моральдық бағалау мәселелері көрініс табатын этикалық негіз қызметін атқарады. Зерттеу нәтижелері Айтматовтың көркемдік дүниетанымындағы Жер-ана концептісінің құрылымды концептуалды модель ретінде қызмет ететінін айқындау арқылы лингвомәдениеттану мен әдеби экокритика салаларына үлес қосады.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды