Қара өлең үлгілері
Құрбы сәні келмейді ойнап-күлмей, Қыздың сәні келмейді барша кимей. Алыстағы махаббат арман болар, Екі ғашық сырласып бірге жүрмей.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 4689 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Қос құрбы біз дегенде әнге салғай, Аулыңа жете алмаймын жерің шалғай. Сағынып бір өзіңді жүргенімде, Болмаса әнге қосып есіңе алғай.
Қара өлең үлгілері
Ой, қалқа, қиғаш қасың қиылып тұр, Бетіңе нұрлы сәуле жиылып тұр. Гүл атқан қырмызыдай қызыл ерін, Сүюге қандай жанға бұйырып тұр.
Қара өлең үлгілері
Құрбым-ау, серттеселік, серттеселік, Сақтаса серттен Құдай ептеселік. Көңілің, сірә, бізде болса егер, Тасындай диірменнің беттеселік.
Қара өлең үлгілері
Қарағым, төмен қарап назданасың, Кім білсін қуаныштың азғанасын. Қосылса екі ғашық бір жерге егер, Жүректің бітірмей ме сан жарасын.
Қара өлең үлгілері
Қарағым, көркің сенің көктемдейін, Жетпесең уағдаңа, өкпелеймін. Осыдан қол ұстасып бір кетпесең, Жас жүрек жұбанбайды көпке дейін.
Қара өлең үлгілері
Қарағым, айналайын, қарадым-ай, Шашыңды қос бұрымдап тарадың-ай. Айырылып сенен, еркем, қалғаннан соң, Бурадай қаңтардағы жарадым-ай.
Қара өлең үлгілері
Қарағым, сен ар жақта, мен бер жақта, Ойнайды торы арғымақ тал шарбақта. Ойымнан жатсам-тұрсам бір кетпейсің, Сенімен қосылсам деп жастық шақта.
Қара өлең үлгілері
Қарағым, айналайын, көзіңізден, Аузыңда мың ділдалық сөзіңізден. Бағаңа, бағаласам, жан жетпейді, Садаға жиырма бес қыз өзіңізден.
Қара өлең үлгілері
Қарағым, айналайын, қасың керік, Мал болсаң алар едім бәсін беріп. Мен саған басыбайлы бол демеймін, Жүрсеңші азғантай күн қасыма еріп.
Қара өлең үлгілері
Қарағым, айналайын, ұтымыңнан, Құмырсқа бел үзілген мықыныңнан. Бағаласам бағаңа жан жетпейді, Қандай жанның жаралдың тұқымынан.
Қара өлең үлгілері
Қарағым, айым да сен, күнім де сен, Қасқа тісің ақсияр күлімдесең. Ай мен күндей жанымда сен жүргенде, Ауыт басып, адасып сүрінбес ем.
Қара өлең үлгілері
Қарағым, айналайын, қырғи қабақ, Сен едің суда жүзген алтын шабақ. Салсам да күміс қармақ ілінбейсің, Қайтейін қылығыңды, беу, ақтамақ.
Қара өлең үлгілері
Қарағым, айналайын, қандай едің, Құрбыңның өзің теңдес маңдайы едің. Өзіңмен күліп-ойнап жүрген шақта, Қол жеткен мұратыма жандай едім.
Қара өлең үлгілері
Қарағым, айналайын, асылым-ай, Ойнар ма едім асылмен асылып-ай. Ойнай қалсам асылмен асылып-ай, Қалсын ақша төсекте шашылып-ай.
Қара өлең үлгілері
Қалқатай, сен ар жақта, мен бер жақта, Шұлғиды кер арғымақ, бау шарбақта. Қолымда құнан атан шүйіншім бар, Ауылы қалқатайдың дәл қай жақта.
Қара өлең үлгілері
Қалқатай, келдің қайдан, кеттің қайдан, Ала үйрек алма мойын ұшар сайдан. Кеткенде ауылың алыс, ей, қарағым, Жетер ме, айтсам сәлем тұрымтайдан.
Қара өлең үлгілері
Қалқатай, сен дегенде қандай болдым? Байланған атып бөкен сондай болдым. Кеткенде ауылың алыс, жерің шалғай, Айырылған үйірінен қаздай болдым.
Қара өлең үлгілері
Қалқатай, ойым бөлек сен дегенде, Сен қандай күйде екенсің мен дегенде. Тіліңнен аузыңды ашып бір сүйгізсең, Болар-ау мың күн сусын шөлдегенде.
Қара өлең үлгілері
Қалқатай, сен дегенде неден жаздым, Сабағын сары қурайдың белден қаздым. Кеткенде ауылың алыс, ей, қалқатай, Сарғайып сағынғаннан өлең жаздым.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана — көпқабатты концепт: семантикалық, мәдени және экологиялық талдау
Бұл зерттеуде Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана концептісінің семантикалық, мәдени және экологиялық категория ретінде қалыптасуы қарастырылады. Осы бағыттағы зерттеу олқылығын толықтыру мақсатында жұмыста жазушының төрт прозалық шығармасы талданады: «Плаха», «Қош бол, Гүлсары!», «Ақ кеме» және «Ғасырдан да ұзақ күн». Зерттеу барысында табиғат элементтері этикалық, эмоциялық немесе символдық мәнге ие болатын 37 үзіндіге сапалық концептуалды-семантикалық талдау жүргізілді. Үзінділерді іріктеу мәтіндерді мұқият оқу негізінде жүзеге асырылып, олар қайталанып отыратын лексикалық, метафоралық, баяндау сипатындағы және мәдени тұрғыдан мәнді белгілеріне қарай топтастырылды. Талдау нәтижесінде өзара байланысты төрт концептуалды модель анықталды: Жер-ана — өмір бастауы, аналық қамқоршы, моральдық бедел иесі және жады сақтаушы. Бұл модельдер Айтматов прозасындағы табиғаттың жай ғана оқиға өрбитін орта немесе поэтикалық бейне емес екенін көрсетеді. Керісінше, табиғат адам жауапкершілігі, мәдени сабақтастық, экологиялық осалдық және моральдық бағалау мәселелері көрініс табатын этикалық негіз қызметін атқарады. Зерттеу нәтижелері Айтматовтың көркемдік дүниетанымындағы Жер-ана концептісінің құрылымды концептуалды модель ретінде қызмет ететінін айқындау арқылы лингвомәдениеттану мен әдеби экокритика салаларына үлес қосады.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды