Қара өлең үлгілері
Өлеңді мен айтайын айдайынан, Қарасам нұр шашырар маңдайыңнан. Бағаңа, бағаласам, жан жетпейді, Жаралдың адамзаттың қандайынан.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Өнерің былтырғыдан биыл қандай, Өлеңің үлкен-кіші жиылғандай. Көзіме өзің оттай басылғанда, Болды ғой өзекке өлең құйылғандай.
Қара өлең үлгілері
Шәугім жылдам қайнайды мосыменен, Құрбы тату болады досыменен. Таң атқанша өлеңді үзбей айттық, Тамам болсын аяғы осыменен.
Қара өлең үлгілері
Әуеде ұшып жүрген тырна деген, Бақытын басқа жаққа бұрма деген. Әкемнің маған берген батасы бар, «Орныңнан қызды жеңбей тұрма» деген.
Қара өлең үлгілері
Жарасар түйелі үйге жібек арқан, Батырдың ұстағаны темір қалқан. Өлеңмен біразырақ сыр алыстық, Келесі тойға дейін қош бол, қалқам.
Қара өлең үлгілері
Ақын алтау болғанда, керім сегіз, Өлең қайдан шығады ерінсеңіз. Қуанышым қойныма сыймай кетер, Аш кезеңнен қылт етіп көрінсеңіз.
Қара өлең үлгілері
Ақындар жұбын таңдап алған екен, Той бастап, шалқытып ән салған екен. Әр тойда әріптеспен айтысатын Солардан бізге мұра қалған екен.
Қара өлең үлгілері
Үй тіктім айдын көлдің кемеріне, Шынының қайран қалдым бедеріне. Өлеңді ақындықпен біз айтпаймыз, Айтамыз үлкендердің беделіне.
Қара өлең үлгілері
Салайын мен әніме ахау игай, Айт деген үлкендердің сөзін сыйлай. Айтпаймын мен өлеңді ақындықпен, Айтамын көпшіліктің көңілін қимай.
Қара өлең үлгілері
Ұсынылып отырған томды даярлау барысында филология ғылымдарының докторы А.Сейдімбек пен ақын О.Асқардың ел ішінен жинап, бастырған кітаптары: А.Сейдімбек «Мың бір маржан» («Өнер баспасы», 1989), О.Асқар «Қара өлең» (Жалын, 1997) және КР БҒМ Орталық ғылыми кітапханасы мен М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтын...
Қара өлең үлгілері
Құс десек, құс ішінде лашынсың, Ешкімнің қолы жетпес бір асылсың. Қалқатай, білдірші бір лебізіңді, Аспаннан бұлт кетіп күн ашылсын.
Қара өлең үлгілері
Ал енді күш салайын өңешіме, Жақсының кез болған соң кеңесіне. Толғанып бір-екі ауыз айтысайық, Қарыз қып тастап кетпей келесіге.
Қара өлең үлгілері
Ақыл-айла, тағы да ақыл-айла, Ақыл-айла ойлаған жанға пайда. Шарапаты шалқыған ақын дейді, Қара дауыл өлеңді бері айда.
Қара өлең үлгілері
Жылқымды айдап салдым боздалаға, Жел соқпай шөптің басы қозғала ма. Өлеңді ойда жүрген біз айтпасақ, Артқыға өнеге боп сөз қала ма.
Қара өлең үлгілері
Өрмектің берекелі арқауы ұзын, Болады кең өзеннің малтуы ұзын. Айтыңыз кезегімен қонақ кәде, Ауылдың біздер айттық алтыауызын.
Қара өлең үлгілері
Қолдай көр, Шашты әзіз Баба Түкті, Сылқылдап қыз бен жігіт артар жүкті. Өлең айт тәуір сайлап, қимас қалқа, Тұсыңа құрбың келіп тізе бүкті.
Қара өлең үлгілері
Азырақ ән салайық айғайласып, Отырмай көп ішінде бекер жасып. Осындай тамашаны көргенімде, Тоқталып тұра алмаймын көңілім тасып.
Қара өлең үлгілері
Айтайын айт дегенде әрияйдай, Жаныңды ерітейін сары майдай. Бойыңды мен балқытпай кім балқытар, Даңқым бар ақындықта Абылайдай.
Қара өлең үлгілері
Шығады шөлдеу жерге адыраспан, Бар жерді адыраспан әсте баспан. Тойда өлең бұдан бұрын айтпап едім, Қолдай көр қолтығымнан, Омар, Оспан.
Қара өлең үлгілері
Ән салсаң, өзімдей сал салғандай қып, Тыңдаған таң-тамаша қалғандай қып. Шырқашы шаршы топта шарықтатып, Әркім-ақ айта жүрсін армандай қып.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды