Қара өлең үлгілері
Ендеше, өлең де өнер, өнер де өнер, Жүйрік ат өрге шапса, өршеленер. Барында оралыңның ойна да күл, Шырағың мың күн жанған бір күн сөнер.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Немене өнерпазға өлең деген, Құлағым өлең десе елеңдеген. Ойымда үш ұйықтасам бар ма менің, Бұл жерге сен болмасаң келем деген.
Қара өлең үлгілері
Немене өлең деген өнерпазға, Болады ауру жолдас өмірі азға. Барында оралыңның ойна да күл, Ендігі кім бар, кім жоқ келер жазға.
Қара өлең үлгілері
Өлең деген немене өнерпазға, Өлең түгіл сөз қиын ақылы азға. Өлеңіңе өлеңім сай келмесе, Аққуымды қор етпен қоңыр қазға.
Қара өлең үлгілері
Етікті әуел бастан нәл сақтайды, Бәйгеден келген жүйрік алшақтайды. Өлеңді айт дегенде, қоя бермей, Несіне әнші жігіт жалтақтайды.
Қара өлең үлгілері
Шешеміз тері илейді тон болсын деп, Кереді пұшпақтарын мол болсын деп. Өлеңді ақындықпен біз айтпаймыз, Айтамыз кейінгіге «жол болсын» деп.
Қара өлең үлгілері
Өлеңді айт дегенде айтқан қандай, Сақылдар шешен болсаң тіл мен таңдай. Өлеңді аңырат десең, аңыратайын, Тепсеңде шалғынменен жортқан аңдай.
Қара өлең үлгілері
Бәйгеден озып келген атты алайын, Ер жігіт сынамай ма бақ-талайын. Құрбылар айт деп бәрі өтінгенде, Құйғытып қоңыр әнге мен салайын.
Қара өлең үлгілері
Шөп өсер, өспес бірақ нөсерден бой, Түбінде мал болмайды жөтелген қой. Өлеңді ақындықпен біз айтпаймыз, Көңілін көпшіліктің көтерген қой.
Қара өлең үлгілері
Өлеңді бар да айтады, жоқ та айтады, Себепсіз неге бастан бақ қайтады. Шабан ат, өтпес пышақ, жаман қатын— Үшеуі ер жігітті қартайтады.
Қара өлең үлгілері
Айта алмайды өлеңді арындаған, Өзін-өзі мақтамас дарынды адам. Бірін-бірі дос болмас кешірмеген, Туыс болмас бір-бірін сағынбаған.
Қара өлең үлгілері
Аққу көлден ұшады үйрегімен, Айдын көлге қонады түйдегімен. Асқан жүйрік сен болсаң арындаған, Бір қосылып қалайын бүйрегіңнен.
Қара өлең үлгілері
Отырады молдалар «бісміллалап», Отырады тойда кім босқа қарап. Топтан озған өлеңмен тұлпар болсаң, Қосылайын тұсыңнан қабырғалап.
Қара өлең үлгілері
Ән салсаң, өзімдей сал салғандай ғып, Өзгеге өткіз дүние армандай ғып. Шырқашы шаршы топта шарықтатып, Тамам жұрт таң-тамаша қалғандай ғып.
Қара өлең үлгілері
Ән салсаң, өзімдей сал баяулатып, Қалқаның құлағына таяулатып. Тұсынан ауылыңның ән салғанда, Шыдайды дәтің қайтіп ояу жатып.
Қара өлең үлгілері
Ән салсаң, өзімдей сал ширатылып, Жығылар кескен терек қиратылып. Барында оралыңның ойна да күл, Қалады өлгеннен соң жиған мүлік.
Қара өлең үлгілері
Дауысым әнге келмей қайраңдаған, Бір тұмау кез болды екен қайдан маған. Ауылы қалқатайдың кетіпті алыс, Гүл теріп көк шалғында сайрандаған.
Қара өлең үлгілері
Айт десе неге өлеңді айта алмаймын, Көңілін көпшіліктің қайтармаймын. Айтулы әріптесім кез келгенде, Жорғадай жолға түскен майпаңдаймын.
Қара өлең үлгілері
Ә дегенде өлеңді айта алмаймын, Жауыр болған торы аттай қайқаңдаймын. Алтын берсе өзгелер айтпас едім, Құдалардың көңілін қайтармаймын.
Қара өлең үлгілері
Жанасып өлең айтам жанабыңа, Қарап ап артық туған қарағыма. Ақ сүтін анашыңның ақтауды ойла, Ешкімге жақсы болсаң, жала қылма.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды