Қара өлең үлгілері
Ақын өлең айтпайды ақылдасып, Көкпар тартқан кетеді тақымдасып. Жайды білер жақсының бірі болсаң, Өлеңменен кетерміз жақындасып.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Қиын ба өлең деген ақындарға, Өлең айт, өз кезіңде қапы қалма. Ел таны беріп жүріп асың барда, Жер таны желіп жүріп атың барда.
Қара өлең үлгілері
Өлеңді айт дегенде ақындаймын, Мен ақын сен ақынға жақындаймын. Елік сүтін сен емсең, мен де ішкенмін, Таңдантып тамам жұртты тақылдаймын.
Қара өлең үлгілері
Өлеңді ә дегенде ақын бастар, Жаманды сыбағадан құры тастар. Жақсының қайда барса жаттығы жоқ, Жат болма жақсы болсаң, замандастар.
Қара өлең үлгілері
Ақынның ән шығады айғайынан, Сұлудың күн көрінер маңдайынан. Жақсының қайда жүрсе жаттығы жоқ, Сөз тамған балдан тәтті таңдайынан.
Қара өлең үлгілері
Ал сөйле, қызыл тілім, әтір көмей! Қызбайды көп ортасы ақын келмей. Ән бастап, айтысуға жүрексініп, Жол беріп отыр бізге жұрт үндемей.
Қара өлең үлгілері
Самғаймын, өлең десе, ұшқан қудай, Күн өтер күн артынан зулай-зулай. Барыңда оралыңның ойна да күл, Анаңнан қайтер едің қалсаң тумай.
Қара өлең үлгілері
Шешеннің мүдірмейді тіл мен жағы, Таймайды елдің сыйлап берген бағы. Жел сөзді жүйкітпесек, тұрған күтіп Айнала көпшіліктің сынар сағы.
Қара өлең үлгілері
Тайраңдар түйе ішінде қоңыр тайлақ, Жомарттың жоқшылық жүр қолын байлап. Көңілге тоқ санаған бір бала едің, Өлең айт осындайда тәуір сайлап.
Қара өлең үлгілері
Қар жауады кей жылы қарашада, Қынама бел жарасар аласаға. Тәуір сайлап өлең айт, екі қалқа, Келіп қалдық ойын-той, тамашаға.
Қара өлең үлгілері
Жүк мандымас көшкенде түйеге артпай, Ағытайын өлеңнің басын тартпай. Қай дұшпаның кемітер өзіңізді, Ажарыңыз бар екен жанған оттай.
Қара өлең үлгілері
Басынан биік шыңның ұлар қудым, Сенімен айтысуға белді будым. Айтысып сені жеңіп жүлде алмасам, Қуантып ата-анамды неге тудым.
Қара өлең үлгілері
Ән шырқап, айтыспасаң дүркін-дүркін, Қарлығып қалады екен дауыс шіркін. Өлеңге тойдағы елді бөлейік бір, Есінен өле-өлгенше кетпей жүрсін.
Қара өлең үлгілері
Жылқымды айдап салдым теріскейге, Құлын, тай жылқы ішінде тебіспей ме. Күнде той, күнде жиын бола бермес, Ән салсақ екі-екіден келіспей ме?!
Қара өлең үлгілері
Күн шығар ертең ерте таудан асып, Әлемге он сегіз мың нұрын шашып. Бұл тойға тамашалап келгеннен соң, Өлең айт көпшіліктің көңілін ашып.
Қара өлең үлгілері
Өлеңді айтқан жақсы білгеннен соң, Қасқаяр қасқа тісің күлгеннен соң. Немене бұл өлеңді айтып-айтпай, Бірге өсіп, біте қайнап жүргеннен соң.
Қара өлең үлгілері
Балапан құс талпынар ұядағы, Мал көрінер алыстан қиядағы. Айт дегенде өлеңді айтпай қойсаң, Отырған үлкендердің сынар сағы.
Қара өлең үлгілері
Өлеңге жібермеспіз есені біз, Шендеспес қара сөзге шешеніңіз. Тың оймен көп көңілін аудармасақ, Болмайды бүгінге азық кешегіңіз.
Қара өлең үлгілері
Біледі судың жайын мұрап деймін, Жарасар көрпешеге құрақ деймін. Осындай бірме-бірге кез келгенде Айта отыр өлеңіңді шырақ деймін.
Қара өлең үлгілері
Жарасар қатар тақса сылдыр үзбе, Қасыңа құрбың келді, білдіңіз бе? Қасыңа құрбың келіп тізе бүкті, Нендей сый көрсетесіз енді бізге?!
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды