Қара өлең үлгілері
Шығады өлең қайдан, сөз болмаса, Жүреді кім жетелеп көз болмаса. Қосылар екі жақсы заман қайда, Осындай ойын-тойда кез болмаса.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Өлеңді айтпай болмас үйренген соң, Аяқты бүккен дұрыс үйге енген соң. Аттай боп арпа жеген аңсайды екен Бірге ойнап, бірге күліп жүргеннен соң.
Қара өлең үлгілері
Немене өлең деген ой емес пе, Жайылған ойдан қырға той емес пе. Өлеңді айтқызатын өскен көңіл, Көңілді көтеретін той емес пе?!
Қара өлең үлгілері
Мінемін той дегенде дөненімді, Аяман жақсылардан өнерімді. Осындай топ алдында сынға түсіп, Қоямын бір тексеріп өлеңімді.
Қара өлең үлгілері
Балаға емшек бермес, жыламаса, Дос болмас, бірін-бірі кінәласа. Өлеңде парық, сөзде нарық болмас, Өмірдің артық-кемін сынамаса.
Қара өлең үлгілері
Жасымнан елеңдедім өлең-ай деп, Өлеңім—алыстарды көрер әйнек. Астынан алты қырдың ән шырқаймын, Естісе, замандасым келе ме-ей деп.
Қара өлең үлгілері
Өлеңнің «әрияйдай» басы емес пе, Жағасы дарияның тас емес пе. Құрбылар, осындайда ойна да күл, Іздеген той, тамаша осы емес пе?
Қара өлең үлгілері
Шын ақын той ішінде өлең бастар, Отыр ма бастай алмай, есіл жастар. Отырса бастай алмай кілең жастар, Берейік біздер бастап бурыл бастар.
Қара өлең үлгілері
Өлеңді айт дегенде тайсалдық па, Салды екен өлеңімді қай сандыққа. Жөнімен дәмдеп қана өлеңіңді айт, Көп бұрмай көңіліңді сайтандыққа.
Қара өлең үлгілері
Тыңдап көр өлеңімді не дейді екен, Жақсыны өлең жақтап демейді екен. Бір ауыз тойда өлең таппаған жан, Болады бай болса да, кедейге тең.
Қара өлең үлгілері
Іші алтын өлеңімнің, сырты күміс, Жақсы атқа бірдей бітер жорға жүріс. Өлеңім жақсылардың жан азығы, Тағы да табам екі қолға бір іс.
Қара өлең үлгілері
Басы алтын өлеңімнің, бақайы жез, Өзіңе болдым бүгін оңынан кез. Іздеген сұрағанға ұшырасса, Әртүрлі ойда жүрген айтылар сөз.
Қара өлең үлгілері
Бетке алып қаз қаңқылдар қайтса көлді, Дауысым ашылады айтса өлеңді. Өлеңнің алтыны бар, күмісі бар, Қалқалар, қалайсыңдар қайсы өлеңді.
Қара өлең үлгілері
Алдымен өз кезегін ару алар. Өлеңге емес шығар зәру олар. Өлеңнің толып жатқан түрлері бар, Айтайық қандай өлең, қариялар?
Қара өлең үлгілері
Өлеңді айт дегенде қарсы айтамыз, Әріптес сөзді қарсы алса, айтамыз. Бұл үйде үлкен де отыр, кіші де отыр, Көпшілік айт деп қолқа салса, айтамыз.
Қара өлең үлгілері
Бақ қайда тойда өлең бастағандай, Жаманды ұрмай-соқпай жасқағандай. Жақсының өзі өлсе де, сөзі өлмейді, Артына алтын үйіп тастағандай.
Қара өлең үлгілері
Болғанда өлең тілден, ән тамақтан, Қосылса екі жақсы, елге мақтан. Демей ме жақсы көпшіл, жаман кекшіл, Емес пе ырыс алды ынтымақтан?
Қара өлең үлгілері
Өлеңді тіл бастайды, ән қостайды, Екеуі тыңдағанға ой тастайды. Ақындық атасынан үзілмеген, Өлеңді біз тұрғанда кім бастайды?!
Қара өлең үлгілері
Сөйлейін, сөйле десең, сөз келгенде, Қырық парыз, он екі иман бар кеудемде. Несіне айтар сөздің іркілейін, Осындай жиын-тойға кез келгенде.
Қара өлең үлгілері
Қолыңа домбыраңды аласың ба, Айқайға бес-алты ауыз саласың ба. Жақсы аға жолы биік айт дегенде, Тұнжырап үн жоқ, түн жоқ қаласың ба?
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды