Қара өлең үлгілері
Ақша қарда жорытқан қояндайсың, Шөп-шөп сүйсем бетіңнен, оянбайсың. Екі көзің күн нұры жарқыраған, Қандай жанға өмірлік баяндайсың.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Жан жүректің серігі өлең деген, Өлең десе құлағым елеңдеген. Сен дегенде көңілім жай таппайды, Сертің қайда кешегі келем деген.
Қара өлең үлгілері
Жібек шашың желпілдер тарағанда, Жорға сұлу көрінер жарағанда. Жерден алтын тапқандай қуанамын, Езу тартып күлімдеп қарағанда.
Қара өлең үлгілері
Есік алды қара су балғын көл-ді, Балғын көлдің балығын алғым келді. Кішкентайдан бірге өскен сәулем едің, Аттандырған жеріңе барғым келді.
Қара өлең үлгілері
Баян таудың басында нар кескенім, Тал шыбықтай бұралып бірге өскенім. Бағаласам, бағаңа жан жетпейді, Шекер шайнап, қолымнан бал жескенім.
Қара өлең үлгілері
Аттың бәрі тумайды бурылдай боп, Тату өскен бар ма екен құрбыдай боп. Мен қалқаны сағынып жүргенімде, Даусы қайдан шығады бұлбұлдай боп.
Қара өлең үлгілері
Алыс жүрсең, аңсаймын, құрбым, сізді, Сіз де ұмытпай жүрерсің, әттең, бізді. Тай-құлындай айқасып ойнақ салған, Есіме алып жүремін өткен күзді.
Қара өлең үлгілері
Желісіне жел жетпес киігім-ай, Ай жүзіне қол жетпес биігім-ай. Бір жаманға қор болып кете ме деп, Қу ішімнің өртеніп күюін-ай.
Қара өлең үлгілері
Баға жетпес жақсыға бір гауһартас, Он алты, он жетіге келгенде жас. Сынығындай алтынның қарағым-ай, Көрген сайын болады көңілім мас.
Қара өлең үлгілері
Қатар ұшқан қаз едің қаңқылдаған, Көлге қонып, самалда саңқылдаған. Ауылың шалғай кеткенде, беу, қалқатай, Сағындым ғой жүзіңді жарқылдаған!
Қара өлең үлгілері
Ішінде ну орманның сен бір талсың, Аяққа құйып қойған шекер-балсың. Бағаңа, бағаласам, жан жетпейді, Басқадан артық туған неткен жансың.
Қара өлең үлгілері
Құлагермен ауылыңа аяңдайын, Жүрек сырын өзіңе баяндайын. Ұға алмасаң жүректің бал ләззатын, Жан сәулем деп айтудан аялдайын.
Қара өлең үлгілері
Алтын ерді көтеріп атқа салдым, Атыңды атап, жан сәулем, хатқа салдым. Жатсам ұйқым келмейді, тұрсам күлкім, Бір сен үшін жанымды отқа салдым.
Қара өлең үлгілері
Нұр дидарың, қалқатай, жаннан артық, Болдым ғашық сыртыңнан, мен құмартып. Сіз сары алтын болғанда, мен болатпын, Лебізіңмен алсаңшы мені тартып.
Қара өлең үлгілері
Алтын шашың жақсы екен тарақтауға, Бала сұңқар көнбейді балақтауға. Ортасында мұхиттың сіз бәйтерек, Мен келдім бұтағына қонақтауға.
Қара өлең үлгілері
Күрең жалды ат дегенде, күрең жалды ат, Сахарада ойнайды өңкей саңлақ. Алыстан жүзіп келген мен ақ сазан, Сен болсаң іліп түсер алтын балдақ.
Қара өлең үлгілері
Қыз емес, қыздың аты гүл емес пе, Бір нәрсе қыздан жігіт тілемес пе. Болғанда жігіт бұлбұл, қыз қызыл гүл, Бұлбұл кеп қызыл гүлге түнемес пе.
Қара өлең үлгілері
Ақ маңдай, нұрың қызыл, қара қасың, Ақ саусақ ұзын біткен қолаң шашың. Серт берген ауызынан жан серігім, Дерт болды сен жоқ жерде ішкен асым.
Қара өлең үлгілері
Бұлбұлдың даусы жақсы сайрағанда, Тарантас қозғалады майлағанда. Өтпейді ішкен асым тамағымнан, Қалқатай не болар деп ойлағанда.
Қара өлең үлгілері
Басылмас қартайғанша жастық серпін, Жасымнан еркеледім емін-еркін. Келмейді тұрсам күлкім, жатсам ұйқым, Сіңірмес ішкен асты сенің дертің.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды