Қара өлең үлгілері
Бойдай тал-ай, шіркін-ай, болған басым, Боз биенің сүтіне жуған шашым. Қыз да болса біреудің еркесі едім, Енді кімге қор болдың әзіз басым.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 2898 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Қарағым, айналайын, өкпем деймін, Естісем жаман атың өкпелеймін. Осыдан бірге жүріп кетсең бөлек, Сағыныш басылмайды көпке дейін.
Қара өлең үлгілері
Тауып алдым аққудың жұмыртқасын, Менен сәлем айта бар ұмытпасын. Бірге өткізген күндерді есіне алып, Менен басқа ешкімді жуытпасын.
Қара өлең үлгілері
Ана беттен жол еді мына бетке, Сөйлеспедім өзіңмен шығып шетке. Қайсыбірін айтайын, ай-ау, сәулем, Енді кетіп барасың тұрмай сертке.
Қара өлең үлгілері
Ақ қалады, ендеше, ақ қалады, Аттың басқан жерінде дақ қалады. Оралыңның барында ойна да күл, Өлгеннен соң саудырап жақ қалады.
Қара өлең үлгілері
Білте бермен, тағы да, білте бермен, Қолаң қара шашың бар күлтеленген. Көмекейің көсілген ақын болсаң, Қара дауыл өлеңді сілте бермен.
Қара өлең үлгілері
Ұлы жұртты жағалай тал болады, Ашылмаса көңілім, дал болады. Қасіретті қайғысы басқа түссе, Айдын көлге үйрек-қаз зар болады.
Қара өлең үлгілері
Қазығұртты жағалай тас болады, Шын азамат үйіне бас болады. Көрінгенмен жылтырап сыртым бүтін, Ішім жанып, көзіме жас толады.
Қара өлең үлгілері
Мен айтайын сөзімді өлең етіп, Өмір сүрсін жас ұрпақ көлеңдетіп. Бас қосқаны қауымның той емес пе, Отырайық бәлсінбей өлеңдетіп.
Қара өлең үлгілері
Жолықсаң біздің жақтың тентегіне, Өмірдің қарамайды келтеңіне. Қонаққа жалғыз атын сойып беріп, Жүген ұстап қалады ертеңіне.
Қара өлең үлгілері
Жолаушы жолға шығар қосыменен, Шөлдесе, шай қайнатар мосыменен. Осы үйде таң атқанша ән шырқадық, Әнімді тоқтатайын осыменен.
Қара өлең үлгілері
Күнде жылау, бөпем-ау, күнде жылау, Иіс маймен денеңе бердім сылау. Сен жыламай, бөпем-ау, кім жылайды, Асырайтын әкеңнің сиқы мынау.
Қара өлең үлгілері
Қыз қосылса теңімен, жыламасын, Көздің жасын көл қылып бұламасын. Екі жасты бақытты ете көр деп, Біздер бата берелік сұрағасын.
Қара өлең үлгілері
Дүние өте шығар басымыздан, Бала едің әдеп көрген жасыңыздан. Он бес пен жиырманың арасында, Кетпейді келген құрбы қасыңыздан.
Қара өлең үлгілері
Жезім деймін, ендеше, жезім деймін, Өлең айтып отырған өзім деймін. Айтар болсаң өлеңді бүгін айтқын, Бүгіннен соң келмейді кезім деймін.
Қара өлең үлгілері
Көгілдірік, ендеше, көгілдірік, Көк дөненге жарасар өмілдірік. Бізге салған қолқаңыз өлең болса, Біз айтайық өлеңді төгілдіріп.
Қара өлең үлгілері
Мен өзім ақын емес, өрнек едім, Дидарын жақсылардың көрмек едім. Жиылып үлкен-кіші бас қосқанда, Азырақ тамашалап бермек едім.
Қара өлең үлгілері
Қияның қияласа, қиясы бар, Етекте орып алса, миясы бар. Көңілді көтерейік бас қосқанда, Өлеңнің таңдайымда ұясы бар.
Қара өлең үлгілері
Келеді басы қайқы қабырғаның, Көп болды айтқаныңнан аңырғаның. Бірге өскен ойнап-күліп көз көрген ең, Кісідей танымайтын не қылғаның.
Қара өлең үлгілері
Ала қарға дегенде, ала қарға, Ауыл шалғай болған соң шара бар ма. Жайлаудағы тойға кел жорғаменен, Қой бақтырып қайдағы балаларға.
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Dede Qorqud Epic Culture (Sample)
Short article sample inspired by UNESCO Dede Qorqud/Korkyt Ata page.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды