Қара өлең үлгілері
Біз келдік той дегенде жиылысып, Үстіге бар асылды киінісіп. Қадамы баршаңызға құтты болсын, Келіпті бақыт құсы үйіңе ұшып.
Іздеу интерфейсі
Фолклор мәтіндері корпусы
Аннотация үдерісі, дәйексөз беру және көптілді оқу үшін жасалған зерттеу интерфейсі
Корпус жазбалары
20 / 4404 жазба көрсетілуде
Қара өлең үлгілері
Бұл тойды кім бастайды мен тұрғанда, Аузымда алақұйын жел тұрғанда. Бұл тойды алдыменен біз бастаймыз, Жол қайда шұқанаққа көл тұрғанда.
Қара өлең үлгілері
Тойыңды баста десең, ақын бастар, Жүйрік ат төрт аяғын шәлкем тастар. Той иесі шынымен мырза болса, Ат мінгізіп, алдыма шапан тастар.
Қара өлең үлгілері
Жапқанда жасыл майса жазғытұрым, Мал қаптар ауыл үстін қара құрым. Жылқының да бастайтын көсемі бар, Бұл тойды кім бастайды бізден бұрын.
Қара өлең үлгілері
Бағлан серке, марқасқа қой бастайды, Қой алдында жануар ойқастайды. Құтты тойға кез болған әнші жігіт Бұрынғының жолымен той бастайды.
Қара өлең үлгілері
Әдетім той бастайтын әуел баста, Жақсы сөз жарасады қарындасқа. Көпшілік көкірегіме жел берген соң, Бұл тойды кім бастайды бізден басқа.
Қара өлең үлгілері
Ағалар тойыңызды бастай келдік, Жақсыға жамандарды қоспай келдік. «Біздерге той бастамақ лайық» деп, Халқым рұқсат еткен соң қоштай бердік.
Қара өлең үлгілері
Бұл тойды баста десең біз бастайық, Бәйгі алған жүйрік аттай ойқастайық. Тойына екі жастың келгеннен соң, Жел сөзден бір-екі ауыз біз қашпайық.
Қара өлең үлгілері
Жібек шашбау артына жай тастаған, Ұсынады бойжеткен шай тостаған. Той бастаған жай өлең айту емес, Ол да өнеге артқыға ой тастаған.
Қара өлең үлгілері
Бастайын баста десең тойдың басын, Көтерер «әумин» деп қойдың басын. Тойыңды «бісімілла» деп біз бастасақ, Алдыға адал болар қойған асың.
Қара өлең үлгілері
Аппақ мүйіз ақ серке қой бастаған, Қой алдында жануар ойқастаған. Сұрасаң арғы атамды қол бастаған, Қолдан қиын болып па той бастаған.
Қара өлең үлгілері
Қызыл ала төселген сырмағыңыз, Құтты болсын шымылдық құрғаныңыз. Той баста деп көпшілік өтінген соң, Бекер қарап жарамас тұрғанымыз.
Қара өлең үлгілері
Біз келдік той бастауға домбыра алып, Кетуші ек айғай салсақ топты жарып. Айтайын біраз өлең тойыңызға, Тыңдаса көп әлеумет құлақ салып.
Қара өлең үлгілері
Басталар оқу басы әліппеден, Тізілер сөз мәнісі әріппенен. Тойы бар екі жастың дегеннен соң, Жиналып біздер келдік халықпенен.
Қара өлең үлгілері
Жылқы айдаймын көшкенде дөненменен, Жақсы жігіт көрінер өнерменен. Кеше тойда кез болған, беу, құдағи, Танысайық сіздермен өлеңменен.
Қара өлең үлгілері
Мінгенім дәйім менің қызыл дөнен, Құйрығы жануардың сүзілмеген. Бағаңа бағаласам жан жетпейді, Қаракөк жеті атаңнан үзілмеген.
Қара өлең үлгілері
Көрінер бақша сұлу алмасымен, Соғады ұста темір балғасымен. Көп айдың көрмегелі жүзі болды, Аман ба аулың түгел мал-басымен?
Қара өлең үлгілері
Мінгенім дәйім менің сарқұлаша, Өлмей ме суда жайын жар құласа. Көп айдың көрмегелі жүзі болды, Жүрмісің есен-аман, жан құдаша.
Қара өлең үлгілері
Қарағым, айналайын, келдің қайдан, Ала үйрек алма мойын ұшар сайдан. Қарағым, мекеніңді айта отыршы, Адамның жат болмағы осындайдан.
Қара өлең үлгілері
Басыңда кәмшат бөрік оқалаған, Бел бумас айтысуға осал адам. Көп айдың көрмегелі жүзі болды, Жүрсің бе, әріптесім, есен-аман?
Анықтамалық
Корпус метадерегінде қолданылатын атаулар мен баламаларды шолыңыз.
Мақалалар
Мақалалар, зерттеу нәтижелері
Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана — көпқабатты концепт: семантикалық, мәдени және экологиялық талдау
Бұл зерттеуде Шыңғыс Айтматов прозасындағы Жер-ана концептісінің семантикалық, мәдени және экологиялық категория ретінде қалыптасуы қарастырылады. Осы бағыттағы зерттеу олқылығын толықтыру мақсатында жұмыста жазушының төрт прозалық шығармасы талданады: «Плаха», «Қош бол, Гүлсары!», «Ақ кеме» және «Ғасырдан да ұзақ күн». Зерттеу барысында табиғат элементтері этикалық, эмоциялық немесе символдық мәнге ие болатын 37 үзіндіге сапалық концептуалды-семантикалық талдау жүргізілді. Үзінділерді іріктеу мәтіндерді мұқият оқу негізінде жүзеге асырылып, олар қайталанып отыратын лексикалық, метафоралық, баяндау сипатындағы және мәдени тұрғыдан мәнді белгілеріне қарай топтастырылды. Талдау нәтижесінде өзара байланысты төрт концептуалды модель анықталды: Жер-ана — өмір бастауы, аналық қамқоршы, моральдық бедел иесі және жады сақтаушы. Бұл модельдер Айтматов прозасындағы табиғаттың жай ғана оқиға өрбитін орта немесе поэтикалық бейне емес екенін көрсетеді. Керісінше, табиғат адам жауапкершілігі, мәдени сабақтастық, экологиялық осалдық және моральдық бағалау мәселелері көрініс табатын этикалық негіз қызметін атқарады. Зерттеу нәтижелері Айтматовтың көркемдік дүниетанымындағы Жер-ана концептісінің құрылымды концептуалды модель ретінде қызмет ететінін айқындау арқылы лингвомәдениеттану мен әдеби экокритика салаларына үлес қосады.
Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусы: ғылыми талдау және зерттеу мүмкіндіктері
Гуманитарлық саланы цифрландыруды көздейтін мемлекетіміздің негізгі бағдарына сәйкес соңғы жылдары мәтіндік базалар құруға деген талпыныс артуда. Бұл шын мәнінде әлемдік маңызы бар қазіргі тенденциялар қатарында танылады. Корпустық ізденістердің, атап айтқанда, табиғи тілді модельдеу, тілдік алгоритмдер түзу, мәтін өңдеудің қазіргі лингвистиканың басым бағытына айналуы шынайы қажеттіліктерден туындап отыр. Бұл мақалада «Қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпусын әзірлеудің мәтінді ғылыми талдау және зерттеуге беретін мүмкіндіктері қарастырылады. Жұмыстың негізгі бағыттары мәтіндерді жинақтау, цифрлық ортаға енгізу, морфологиялық және семантикалық таңбалау, конкорданс құру және тілдік бірліктерді статистикалық талдау әдістерін қамтиды. Зерттеудің ғылыми маңызы – қазақ фольклорын жаңа деңгейде зерделеуге, оның мәтіндік құрылымын заманауи әдіснама арқылы талдауға жол ашатын лингвистикалық корпус базасын қалыптастырудың теориялық негіздемесін ұсынып, тілдің бай қабаттарын ғылыми айналымға енгізуді көздеуінде. Негізгі нәтижелер ретінде қазақ фольклорлық мәтіндерінің корпустық моделі екшеліп, тілдік деректерді кешенді талдау мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл жұмыс корпус лингвистикасының теориясы мен практикасын ұлттық фольклорға бейімдеу арқылы қазақ тіл білімінде жаңа зерттеу кеңістігін ашады. Жүргізілген зерттеу фольклор мәтіндерінің тілдік табиғатын жан-жақты сипаттап, қазақ фольклортану ғылымына әдіснамалық үлес қосады.
Қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолдану
Мақалада қазақ тілін құндылық бағдарлы оқытуда корпус деректерін қолданудың теориялық және әдістемелік негіздері қарастырылады. Құндылыққа бағдарланған білім беру тұлғаның рухани-адамгершілік, мәдени және әлеуметтік жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыруға бағытталатыны көрсетіледі. Зерттеуде қазақ тілінің ұлттық корпусы, А. Байтұрсынұлының қазақша-орысша параллель корпусы және фольклорлық мәтіндер корпусының материалдары негізінде ұлттық құндылықтарды білдіретін тілдік бірліктердің жиілігі мен қолданыс ерекшеліктері талданды. «Ар», «намыс», «сабыр», «мейірім», «жомарттық» сияқты концептілердің мәнмәтіндік сипаты KWIC әдісі арқылы анықталды. Нәтижесінде корпус деректеріне сүйене отырып, құндылықтық мазмұнды іріктеудің және оны оқу үдерісіне енгізудің үш сатылы моделі ұсынылды. Зерттеу корпусқа негізделген оқытудың қазақ тілін меңгертумен қатар білім алушылардың мәдени-аксиологиялық дүниетанымын дамытуға мүмкіндік беретінін дәлелдейді // «Тіл мен әдебиетті құндылық бағдарлы оқыту: тәжірибе, мәселелер және перспективалары» атты ғалымдар мен мұғалімдердің халықаралық ғылыми- практикалық конференциясы материалдарының жинағы. 2 томдық., 2-том. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ, 2025..17-21 бб.
Жоба туралы мәлімет
Бұл корпус қазақтың фолклорлық мұрасын цифрлық ортада сақтау, зерттеу және оқыту мақсатында құрылды